Πλησιάζει η μέρα των εκλογών και, ειλικρινά, ακόμα δεν ξέρω τι διάολο θα ψηφίσω (όπως, νομίζω, και πολύς άλλος κόσμος). Αισθάνομαι ότι όλοι μάς έχουν απογοητεύσει οικτρά – ειδικά τα δύο μεγάλα κόμματα. Πριν από αυτούς εδώ τους ΝεοΔουλευτές, είχαμε τους τΣυριζαίους από τους οποίους, αρχικά, άλλα περιμέναμε και, τελικά, άλλα λάβαμε. Έκαναν την κατάσταση χάλια, κόσμος έχασε τις συντάξεις του και άλλα τέτοια ωραία – και ίσως όλα αυτά να προέκυψαν από τραγικά λάθη, ή ίσως να οφείλονταν στην τραγικότητα της κατάστασης που κανείς δεν μπορούσε να αντιστρέψει – δεν ξέρω, και δεν σκοπεύω να κάνω υποθέσεις.

Μετά, ήρθαν οι ΝεοΔουλευτές και, όχι μόνο δεν έφτιαξαν αυτά που οι άλλοι είχαν χαλάσει, αλλά απλά τα έκαναν όλα χειρότερα! Η κυβέρνηση της υγειονομικής χούντας, η κυβέρνησης της διάλυσης, η κυβέρνηση των προστίμων, η κυβέρνηση του πολέμου, η κυβέρνηση της ακρίβειας, που τελευταία προσπάθησε να αυξήσει λιγάκι τις συντάξεις μήπως πάρει τίποτα ψήφους από τους παππούδες. (Αίσχος.) Εμένα το ΕΦΚΑ μού το αύξησε (ενώ οι τΣυριζαίοι το είχαν μειώσει) και μια φορά που άργησα να το πληρώσω δυο μέρες έφαγα πρόστιμο 2-3 ευρώ! Αν είναι δυνατόν να τρως πρόστιμο επειδή άργησες δυο μέρες να πληρώσει για την ασφάλεια. Η τιμωρία του οποιουδήποτε αν δεν πληρώνει ασφάλεια είναι ότι δεν θα έχει ασφάλεια. Η ασφάλεια είναι κάτι που ανήκει στον λαό. Ποιος θα μπορούσε να σκεφτεί να βάλει πρόστιμο εκεί;

Ε, μόνο αυτοί οι ανώμαλοι – η κυβέρνηση των προστίμων και της υγειονομικής χούντας.

Οι οποίοι τώρα έχουν γεμίσει τους δρόμους με αφίσες που λένε ότι θα μας οδηγήσουν μπροΣτά... Πού μπροΣτά, ρε; Σ’ένα χαντάκι μπροΣτά; Κι έχει το θράσος ο τύπος να βάζει και την υπογραφή του από κάτω, μην τη χάσουμε, και να γράφει Κυριάκος Μητσοτάκης. Ε, δεν ξέρετε πόσες φορές, όταν περνάω αποκεί δίπλα, έχω δελεαστεί να βγάλω μαύρο μαρκαδόρο και κάτω από το Κυριάκος Μητσοτάκης να γράψω ΓΑΜΙΕΤΑΙ...

Πραγματικά, δεν ξέρω τι να ψηφίσω, αλλά ΕΝΑ πράγμα ξέρω: αυτή η κυβέρνηΣη δεν πρέπει να ξαναβγεί την επόμενη τετραετία. Αν ξαναβγεί οφείλουμε να αρχίσουμε να αναρωτιόμαστε αν ο λαός της χώρας μας έχει τελικά σώας τας φρένας στην πλειοψηφία του.

Σ’έναν γνωστό μου είχα πει το εξής (και γελούσε): Η κατάσταση είναι σαν να ήταν από πάνω σου, επί τέσσερα χρόνια, κάποιος και να σε κοπανούσε μ’ένα ραβδί στην πλάτη, και μετά σταματά λίγο και σε ρωτά αν θες να συνεχίσει να σε κοπανά στην πλάτη και για τα επόμενα τέσσερα χρόνια...

Ε, αυτό είναι μαζοχισμός!

Το πρόβλημα είναι ότι γενικά δεν ξέρεις τι να ψηφίσεις, έτσι όπως είναι τα πράγματα, και δεν θα ήθελα να προτείνω τίποτα, γιατί δεν έχω και κανέναν ιδιαίτερο λόγο να προτείνω κάτι. (Όπως ξέρετε, όσοι τακτικά με διαβάζετε εδώ, είμαι αριστερόφρων δεξιός και ολίγον αναρχικός – κάνοντας παράφραση του «βασιλόφρων δημοκράτης και ολίγον κουκουές».)

Όμως οι ΝεοΔουλευτές δεν πρέπει να ξαναβγούν· αυτό είναι το μόνο που πιστεύω. Δεν είναι δυνατόν να τρώμε τέτοια κοροϊδία και καταπίεση επί τέσσερα χρόνια από κάποιους και μετά να τους δίνουμε εντολή να μας διοικήσουν ξανά!

Αλλά εδώ τώρα υπάρχει ένας κίνδυνος...

Αν ο κόσμος έχει όντως ξυπνήσει – και θέλω να πιστεύω πως στην πλειονότητά του έχει ξυπνήσει – υπάρχει ένας κίνδυνος:

Αν ψηφίσουν πολλά και διάφορα μικρά κόμματα, τότε μπορεί πάλι κάποιο από τα δύο μεγάλα κόμματα (ίσως και η ΝΔ) να διοικήσει. Εκτός αν η διάσπαση είναι τόσο μεγάλη που να μη μπορεί να σχηματιστεί καθόλου κυβέρνηση και, άρα, αποκεί και πέρα βλέπουμε τι γίνεται...

Αν οι δυσαρεστημένοι διασπαστούν, ίσως πάλι να έχουμε τα ίδια. Αλλά θα μπορούσαν να ενωθούν όλοι σ'ένα μικρό κόμμα; Μάλλον όχι – γιατί υπάρχει πολύ «διαίρει και βασίλευε» (ίσως εσκεμμένα). Οπότε, η άλλη λύση είναι, αντί να διασπαστούν, να πάνε οι περισσότεροι να ψηφίσουν Σύριζα για έναν και μόνο λόγο: ότι είναι ο πιο ισχυρός αντίπαλος της ΝΔ και μπορεί όντως να τη νικήσει αν οι δυσαρεστημένοι τον ενισχύσουν.

Αλλά μετά θα έχουμε Σύριζα για κυβέρνηση... που κι αυτό δεν ξέρω αν θα ήταν καλό, γιατί, όπως έχει αποδείξει, σε πολλά την ίδια πολιτική ακολουθεί, και κυρίως εντολοδόχοι εξωτερικών δυνάμεων φαίνονται να είναι και οι δύο. Όμως, παρά να έχεις πάλι ΝεοΔουλευτές....

Όπως καταλαβαίνετε, δεν καταλήγω σε κανένα συμπέρασμα. Εδώ, ή πρέπει να έχεις μια τεράστια διάσπαση ώστε να μη μπορούν να σχηματίσουν κυβέρνηση και, ίσως, μέσα από το χάος να γεννηθεί κάτι καινούργιο· ή πρέπει να ενισχύσεις τον τΣύριζα για να πετάξει έξω τους προηγούμενους που είναι σαν αρρώστια αυτή τη στιγμή.

Όπως και νάχει, ψηφίστε κάτι. Γιατί, αν δεν ψηφίσετε τίποτα, αυτό συμφέρει τους ισχυρότερους ή εκείνους που μπορεί να προσπαθήσουν να νοθεύσουν το αποτέλεσμα... το οποίο μη θεωρείτε ότι είναι τόσο απίθανο να συμβεί, εν μέρει τουλάχιστον.

 

Πολύχρωμα πράγματα.

Μυστηριακές Οντότητες

 

Τις προάλλες διάβαζα κάτι που έγραφε κάποιος σε ένα blog. Έλεγε για έναν γνωστό συγγραφέα (χωρίς να αναφέρει το όνομά του) ο οποίος διαμαρτυρόταν – κακώς – επειδή ένας αναγνώστης έγραψε (στο Amazon, νομίζω) ότι «Ωχ, πάλι ένα βιβλίο που τελειώνει σε To be continued, και δεν είναι ολοκληρωμένο». Και αυτός που είχε το blog έλεγε ότι, ορίστε, οι αναγνώστες σήμερα έχουν πλέον βαρεθεί τα μεγάλα βιβλία, τις μεγάλες σειρές από μεγάλα βιβλία, και θέλουν κάτι μικρό και αυτοτελές.

Αλλά εγώ αναρωτιέμαι σε ποιους αναγνώστες αναφέρεται. Κι εγώ αναγνώστης είμαι και μου αρέσουν τα μεγάλα και πολύπλοκα βιβλία, και οι μεγάλες σειρές. Εκτός των άλλων, έχω παρατηρήσει και από το site μου ότι ο κόσμος κατεβάζει περισσότερο τα μεγάλα βιβλία μου παρά τα διηγήματα και τα μικρότερα βιβλία. (Ναι, κι εμένα μ’έχει παραξενέψει. Στην Ελλάδα είμαστε, άλλωστε. Αλλά είναι γεγονός.)

Το θέμα – για εμένα, τουλάχιστον – δεν είναι αν ένα βιβλίο είναι μεγάλο ή μικρό, ή αν είναι σειρά ή όχι. Μου αρέσουν οι σειρές, μου αρέσουν οι μπλεγμένες πλοκές· μου αρέσει να γίνεται χάος μέσα στην ιστορία.

Όμως (κι αυτό είναι βασικό) δεν μου αρέσουν τα μεγάλα βιβλία που είναι απλώς παραφουσκωμένα χωρίς λόγο, βάζοντας μέσα ή ανούσιες σκέψεις των χαρακτήρων ή επαναλαμβάνοντας τα ίδια και τα ίδια, ή γράφοντας για περιστατικά χωρίς κανένα νόημα. Αυτά τα μεγάλα βιβλία δεν είναι πραγματικά μεγάλα: είναι μικρά που τα έχουν φουσκώσει με τρόμπα. Είναι βαρετά βιβλία.

Τα αληθινά μεγάλα βιβλία είναι αυτά που είναι γεμάτα πλοκή και δημιουργικότητα και που συνεχώς γίνεται χαμός με χίλιους-δύο χαρακτήρες, και πραγματικά χαίρεσαι που τα διαβάζεις και δεν θες να τελειώσουν ποτέ: γιατί το ταξίδι είναι που έχει σημασία, όχι ο προορισμός.

Παράδειγμα; Τα πρώτα τρία βιβλία του A Song of Ice and Fire. Παράδειγμα προς αποφυγή; Τα επόμενα βιβλία του A Song of Ice and Fire μέχρι στιγμής, το οποίο είναι ακόμα ατελείωτο παρότι η τηλεοπτική σειρά τελείωσε (και ευτυχώς σταμάτησα να τη βλέπω από νωρίς).

 

Crazy stuff.

Μυστηριακές Οντότητες

 

Έτυχε να δω στους cyberpunk διαδρόμους του Μετρό Αθηνών ένα διαφημιστικό τοίχου για ένα site που λέγεται bookvoice.gr και πουλάει ηχογραφημένα βιβλία. Του έριξα μια ματιά και διαπίστωσα ότι όντως αυτό κάνει και συμμετέχουν πολλοί εκδότες, από πολύ μεγάλους μέχρι όχι και τόσο μεγάλους (αλλά όχι και μικρούς ακριβώς). Αναρωτιέμαι τι κονδύλια να έπεσαν εδώ και από ποιον: γιατί αμφιβάλλω ότι όλοι αυτοί οι εκδότες είχαν ξαφνικά μια επιθυμία να πληρώσουν κόσμο να ηχογραφήσει βιβλία τους.

Και μη νομίζετε ότι τα γράφω τώρα αυτά θέλοντας να δυσφημήσω το site· νομίζω ότι καταφέρνουν μια χαρά να αυτοσαμποτάρονται όταν πουλάνε τα ηχητικά βιβλία περί τα 15 ευρώ, και ζητάνε επίσης να κατεβάσεις ένα συγκεκριμένο App προκειμένου να τα χρησιμοποιήσεις. Ποτέ δεν μου άρεσαν τα websites που σου ζητάνε να εγκαταστήσεις δικό τους πρόγραμμα (App, όπως είναι τώρα της μόδας να λέγεται) προκειμένου να χρησιμοποιήσεις ένα ηλεκτρονικό αρχείο που κανονικά μπορεί να το διαβάσει οποιαδήποτε συσκευή. Αν δεν μπορεί να το διαβάσει, τότε κάποιος το έχει κάνει να μη μπορεί να το διαβάσει.

Επιπλέον, αυτές οι τιμές εμένα τουλάχιστον μού φαίνονται υψηλές για να πάρεις ένα ηχητικό αρχείο.

Αλλά κυρίως όλα αυτά έφεραν στο μυαλό μου το γιατί ποτέ δεν κατάλαβα τι νόημα έχουν τα ηχητικά βιβλία. Ειδικά στη λογοτεχνία.

Μπορώ να σκεφτώ μόνο δύο περιπτώσεις που θα μπορούσαν να είναι χρήσιμα.

Αν κάποιος έχει πρόβλημα υγείας και δεν μπορεί να διαβάσει ο ίδιος, οπότε ο μόνος τρόπος είναι να ακούσει το βιβλίο.

Και αν κάποιος οδηγεί όλη μέρα όχημα (ή κάποια άλλη παρόμοια δουλειά) και δεν έχει καθόλου ελεύθερο χρόνο, οπότε, εκεί που οδηγεί, ακούει κιόλας βιβλία. (Αν και οι περισσότεροι απλά ακούνε ράδιο για να μην τους παίρνει ο ύπνος.)

Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση, προσωπικά μού φαίνεται τρελό να ακούς βιβλία. Τα βιβλία δεν είναι για να τα ακούς· είναι για να τα διαβάζεις. Ειδικά τα λογοτεχνικά. Είναι άλλη εμπειρία.

Κατά πρώτον, σχεδόν όλα τα λογοτεχνικά βιβλία δεν είναι γραμμένα για να διαβάζονται φωναχτά· είναι γραμμένα για να τα διαβάζεις με τα μάτια και το μυαλό. Θα έπρεπε να ήταν γραμμένα αλλιώς για να είναι για να τα διαβάζεις φωναχτά: κάτι σαν θεατρικό, ίσως. Άλλη μορφή κειμένου.

Οι λόγοι είναι πολλοί, αλλά θα αναφέρω δύο προφανέστατους.

Πώς κάποιος μεταφέρει με τη φωνή του τη χρήση του θαυμαστικού, ή τη χρήση των αποσιωπητικών; Πώς μεταφέρει τη χρήση παρενθέσεων; Πώς μεταφέρει διάφορα άλλα «ειδικά εφέ» του λογοτεχνικού κειμένου; Όλα αυτά είναι για να τα βλέπεις εσύ ο ίδιος επάνω στο κείμενο και, με το μυαλό σου, να τα ερμηνεύεις ανάλογα και να τα κατανοείς. (Γι’αυτό κιόλας ανέκαθεν πίστευα ότι το λογοτεχνικό κείμενο είναι θέατρο του μυαλού.) Επιπλέον, σημεία στίξης όπως η παρένθεση φαίνεται ξεκάθαρα μες στο κείμενο πού αρχίζουν και πού τελειώνουν· στην ανάγνωση, στο ηχητικό βιβλίο, δεν φαίνεται ξεκάθαρα και πιο πιθανό είναι σύγχυση να προκληθεί ή να μη δοθεί το νόημα που ο συγγραφέας είχε σκοπό να δώσει.

Δεύτερον, ο αναγνώστης όταν διαβάζει ένα βιβλίο το διαβάζει με τον δικό του ρυθμό. Μπορεί να ξαναδιαβάσει ένα κομμάτι, μπορεί να το διαβάσει πιο αργά ή πιο γρήγορα, μπορεί να πηδήσει μια παράγραφο. Οτιδήποτε. Βρίσκει τον δικό του ρυθμό. Όταν το ακούς, δεν μπορείς να βρεις τον δικό σου ρυθμό. Είναι σαν να ακούς ραδιόφωνο.

Δε νομίζω πως η λογοτεχνική εμπειρία μπορεί να γίνει ηχητική εκτός αν κάποια βιβλία είναι εσκεμμένα γραμμένα για να εκφωνούνται, και αυτό σημαίνει ότι θα έπρεπε να ακολουθούν άλλη μορφή, που αγνοεί τα σημεία στίξης και τέτοια πράγματα αλλά καθοδηγεί τον εκφωνητή πώς να το διαβάσει.

Αντί να πέφτουν κονδύλια για ηχογράφηση βιβλίων, μάλλον θα έπρεπε να γίνεται προσπάθεια διεύρυνσης του αναγνωστικού κοινού και προώθησης της ανάγνωσης γενικά. Αλλά αυτό φαίνεται πως είναι πιο δύσκολο. Οπότε βλέπουμε (ακόμα ένα) γιγάντιο μπάνερ να γράφει Τζουτζούκος Καρπούζος, το τελευταίο εκπληκτικό βιβλίο του, «Στον Δρόμο με τα Καρπούζια», λαογραφικής σημασίας [και στο εξώφυλλο ένα γιγάντιο καρπούζι να σου κλείνει κλέφτικα το μάτι].

Τελεία.

Και παύλα.