Σ’έναν δρόμο μου έδωσαν ένα φυλλάδιο για τη γενική απεργία που θα γίνει στις 9 Απριλίου, και είναι μια απεργία που, επιτέλους, γίνεται για τους σωστούς λόγους: την ακρίβεια και τη γενική διάλυση της οικονομίας.
Το φυλλάδιο που πήρα στα χέρια μου, πολυσέλιδο, ήταν της ΓΣΕΕ και σκέφτηκα ότι πιθανώς να διάβαζα προπαγάνδα, ή εν μέρει προπαγάνδα. Αλλά δεν ήταν ένα από αυτού του είδους τα φυλλάδια. Ήταν καλογραμμένο, αναλυτικό, και πολύ συγκεκριμένο· και γράφει πράγματα που όλοι τα βιώνουμε, αλλά με δεδομένα.
Παραθέτω κάποια από τα σημεία που μου έκαναν την πιο έντονη και θετική εντύπωση, τα οποία θίγουν σοβαρά προβλήματα.
Εδώ ίσως να υπάρχει ένα αμφιλεγόμενο στοιχείο, που μπορεί να είναι και παραπλανητικό. Το γεγονός ότι ο τζίρος των σουπερμάρκετ είναι αυξημένος δεν σημαίνει τίποτα. Σημασία θα είχε να ξέραμε ποια είναι τα κέρδη τους. Ο τζίρος είναι απλώς η κίνηση του χρήματος· δεν δείχνει κάτι άλλο. Μπορεί κάποιος να κάνει τρελό τζίρο αλλά να έχει ελάχιστο κέρδος, ή και καθόλου. Και στην οικονομία τα πάντα πάνε μπιλιάρδο, η μια μπάλα χτυπά την άλλη. Το σουπερμάρκετ έχει αυξημένο κόστος (για διάφορους λόγους που προέρχονται πάλι μέσα από την οικονομία), οπότε αυξάνει τις τιμές· αυτό αυξάνει τον τζίρο του. Αλλά δεν είναι και βέβαιο ότι αυξάνει και τα κέρδη του (που είναι έσοδο μείον κόστος).
Ένας τύπος μού είχε πει πρόσφατα ότι κάτι συγγενείς του έχουν εστιατόριο στο κέντρο της Αθήνας, αλλά μάλλον σύντομα θα το κλείσουν. «Παλιά,» μου είπε, «πουλούσαν τη μερίδα 12 € και έβγαζαν καλό κέρδος. Τώρα πουλάνε τη μερίδα 20 € και δεν έχουν σχεδόν καθόλου κέρδος! Πιο πολλά βγάζει ο σερβιτόρος.» Αλλά ο τζίρος τους, προφανώς, θα ήταν μεγαλύτερος τώρα. Ο τζίρος, από μόνος του, δεν λέει κάτι. Μπορεί να έχει κάποιος μεγάλο τζίρο και τον άλλο μήνα να το κλείσει το κατάστημα.
Μιλάμε για τρελά πράγματα, έτσι; Το λάδι έχει γίνει μαύρος χρυσός σε τούτη τη χώρα...
Το φυλλάδιο είναι αρκετά καλό και αναλυτικό, αλλά επειδή η ΓΣΕΕ εστιάζεται κυρίως στα προβλήματα των μισθωτών αγνοεί, βέβαια, και τα προβλήματα που έχουν άλλοι. Όπως οι ελεύθεροι επαγγελματίες, τους οποίους, τελευταίως, έχουν γαμήσει κανονικά με τη φορολογία – ειδικά εκείνο το «τεκμαρτό» των 15.000 €, που ουσιαστικά σημαίνει ότι, αν δεν έχεις κέρδος 15.000, σε φορολογούν σαν να είχες (και μιλάμε για κέρδος εδώ, όχι για τζίρο). Μας δουλεύουν, δηλαδή. Πάρα πολλές μικρές επιχειρήσεις στην Ελλάδα δεν έχουν τέτοια κέρδη. Και προσωπικά αυτός ήταν ο λόγος (αν και όχι ο μόνος) που έκλεισα κι εγώ την ατομική μου επιχείρηση (εκδόσεις βιβλίων). Πολύ απλά δεν με συνέφερε πλέον να πληρώνω τόσα «κερατιάτικα». Και υποθέτω πως κανέναν μικροεκδότη δεν θα τον συμφέρει – όλους αυτούς τους ανθρώπους που κατά καιρούς έβγαζαν κανένα βιβλίο με δικά τους έξοδα και ή είχαν πολύ μικρό κέρδος ή και ζημιά ακόμα.
Επίσης, η ΓΣΕΕ φαίνεται να επιμένει να βλέπει τους εκμισθωτές ακινήτων ως «κακούς». Και ναι μεν υπάρχουν κάποια εξωφρενικά ενοίκια, όπως στην Κηφισιά ή στο Παλαιό Φάληρο, που πραγματικά αναρωτιέσαι ποιοι μπορούν και τα πληρώνουν, αλλά τα περισσότερα ενοίκια διαμερισμάτων δεν είναι τόσο υψηλά· είναι της τάξεως των 400-600 €. Και αυτό είναι όντως γύρω στο 50%, ή ίσως και σε ορισμένες περιπτώσεις πάνω από το 50%, του μισθού ενός μισθωτού – πράγμα που συμφωνώ ότι είναι παράλογο – αλλά για δες το λίγο από τη μεριά του εκμισθωτή. Εκμισθώνει ένα ακίνητο, ας πούμε, για 400 € το μήνα. Από αυτά η εφορία παίρνει ένα αρκετά μεγάλο μέρος. Και ο εκμισθωτής επίσης πρέπει να πληρώνει και ΕΝΦΙΑ μια φορά τον χρόνο (σαν κι αυτός να είναι ενοικιαστής!). Οπότε, ουσιαστικά, αυτά τα 400 € δεν είναι τόσα ακριβώς· είναι γύρω στα 320 €, κάνοντας μια γενική εκτίμηση (ίσως να είναι και παρακάτω). Μπορείς εσύ να ζήσεις με 320 το μήνα; Αν νοικιάζεις δύο διαμερίσματα; Μπορείς να ζήσεις με 640 € το μήνα; Εγώ δεν μπορώ να ζήσω με 640 τον μήνα, και οι ανάγκες μου δεν είναι και τόσες πολλές· αυτοκίνητο δεν έχω, παιδιά-σκυλιά δεν έχω. Δηλαδή, πόσα διαμερίσματα πρέπει να νοικιάζει κανείς σε αυτή τη χώρα για να μπορεί να ζήσει από αυτά; Μια ολόκληρη πολυκατοικία; Πόσοι είναι εκείνοι που έχουν ολόκληρη πολυκατοικία δική τους; Ελάχιστοι, προφανώς.
Ένα γνωστό μου άτομο (και δεν μιλάω για τον εαυτό μου) ξέρω, από τη φορολογική του δήλωση, πως η Εφορία ουσιαστικά τού παίρνει τα 2 από τα 12 ενοίκια τον χρόνο. Δηλαδή, αυτό το άτομο μπορεί να ζει 10 μήνες από τα ενοίκια (ή ας πούμε ότι μπορεί), αλλά τους 2 μήνες που απομένουν θα πρέπει να κόψει το φαγητό για να πληρώσει την Εφορία!
Και γιατί το ενοίκιο δεν είναι αρκετό; Διότι οι τιμές είναι υψηλές, η ζωή είναι ακριβή. Οπότε, ο εκμισθωτής θέλει ένα αντιστοίχως πιο υψηλό ενοίκιο, φυσικά και το θέλει· θέλει ένα πολύ υψηλό ενοίκιο. Αλλά επίσης θέλει και ο μισθωτής να έχει να του το πληρώσει, οπότε πρέπει και ο μισθός του μισθωτή να είναι υψηλός. Ο εκμισθωτής θέλει ο ενοικιαστής του να βγάζει λεφτά, θέλει να βγάζει πολλά λεφτά, ώστε και να πληρώνει ένα καλό ενοίκιο και να του μένουν και λεφτά για να έχει κέρδος στο τέλος του μήνα. Έτσι κερδίζουν και οι δύο.
Αλλά έτσι όπως είναι τα πράγματα σήμερα δεν κερδίζει κανένας. Διότι επικρατεί αυτή η κατάσταση που, όπως έλεγα παραπάνω, είναι μπιλιάρδο μέσα στην οικονομία: η μία μπάλα χτυπά την άλλη. Ο ένας ανεβάζει τις τιμές για να μπορεί να πληρώσει τους άλλους, οπότε όλοι ανεβάζουν τις τιμές, και αντί όλοι να γίνονται πιο πλούσιοι, όλοι γίνονται πιο φτωχοί (και πιο αγχωμένοι να πληρώσουν και συνεχώς κυνηγιούνται). Όλες οι μπάλες του μπιλιάρδου πάνε και σκαλώνουν σε μια γωνία του τραπεζιού, καμία δεν μπαίνει σε τρύπα για να έχουμε κάποιο θετικό αποτέλεσμα. Κι άμα πεταχτούν και έξω απ’το τραπέζι, τότε όλοι ξέρουμε τι θα γίνει. Κι άμα κάποιος μαλάκας σκίσει κατά λάθος την τσόχα με τη στέκα αντί να σημαδέψει σωστά τις μπάλες... Αλλά, ναι, ξέχασα· συγνώμη. Αυτό το έχει ήδη κάνει ο Μητσοτάκης.
