Πρόσφατα, είδα το εξής κείμενο γραμμένο κάπου (δεν έχει σημασία πού ακριβώς, φυσικά – και το κείμενο είναι ελαφρώς αλλαγμένο για ευνόητους λόγους):

Δηλαδή, τι μας λέει τώρα ο ποιητής; Ότι έχεις κατεβάσει ένα ηλεκτρονικό βιβλίο αλλά δεν μπορείς να το στείλεις στη συσκευή ενός φίλου σου για να το διαβάσει κι αυτός· ούτε καν στη συσκευή του παιδιού σου ή της γυναίκας σου. Αν θες να τους το δώσεις, πρέπει ή εκείνοι να πάνε επίσης να το αγοράσουν από το ThisWebSite.vom, ή πρέπει εσύ να πας ν’αγοράσεις άλλο ένα παρότι ήδη το έχεις!

Αυτό είναι τρελό...

Και συγνώμη, αλλά ποια λογική βάση έχει μια τέτοια νοοτροπία/απαίτηση; Προσπαθεί να εξομοιώσει το ηλεκτρονικό βιβλίο με το χάρτινο;

Σκεφτείτε λίγο τι κάναμε παλιά με τα χάρτινα βιβλία. Αν αγοράζαμε ένα εμείς, δεν το δίναμε και σε γνωστούς, συγγενείς, και φίλους να το διαβάσουν κι αυτοί;

Το δίναμε. Και ήταν το ίδιο αντίτυπο. Ο συγγραφέας ή ο εκδότης δεν έπαιρναν επιπλέον λεφτά για κάθε έναν πέρα από εμάς που το διάβαζε (ούτε και θα έπρεπε να έχουν τέτοια απαίτηση, φυσικά).

Μερικές φορές, δε, βγάζαμε και φωτοτυπίες των βιβλίων για να τα δώσουμε σε έναν γνωστό μας. Ξέρω αρκετούς ανθρώπους που το έκαναν. Ίσως ακόμα να το κάνουν.

Τίποτα από αυτά δεν θεωρείτο «παράνομο», ούτε ότι δεν ήταν σωστό.

Τι άλλαξε τώρα; Ήταν όλα καλά να δίνεις σε άλλους χάρτινα βιβλία, αλλά δεν είναι όλα καλά να δίνεις σε άλλους ηλεκτρονικά βιβλία;

Το μόνο που άλλαξε είναι ότι το ηλεκτρονικό βιβλίο είναι απλώς ένα ηλεκτρονικό αρχείο. Δεν το δίνεις ουσιαστικά· απλώς κάνεις copy/paste, κι έχεις ακόμα ένα ηλεκτρονικό βιβλίο! Ή άλλα δέκα, ή άλλα είκοσι: ή άλλα εκατόν-είκοσι.

Και είναι πανεύκολο· ο καθένας μπορεί να το κάνει. Δεν χρειάζεται να ξέρεις ούτε Javascript, ούτε C++, ούτε τίποτα. Απλώς copy/paste.

Εκείνο που έχει αλλάξει είναι η τεχνολογία, προφανώς.

Παλιά, μπορεί να έδινες ένα βιβλίο αλλά ήταν ακόμα ένα βιβλίο, δεν το διπλασίαζες. Εκτός αν το έβγαζες φωτοτυπίες· όμως αυτό είχε κάποιο κόστος, οπότε δεν γινόταν και τόσο εύκολα, ή τόσο συχνά. Επιπλέον, η φωτοτυπία έριχνε την ποιότητα.

Σήμερα απλώς το αντιγράφεις μέσα σε ένα ηλεκτρονικό σύστημα κι έχεις ακόμα ένα βιβλίο.

Είναι αυτός λόγος να απαιτεί κάποιος να μην το κάνεις;

Δηλαδή, τι θα γίνει τώρα; Θα απαγορεύσουμε το copy/paste;

Θα γυρίσουμε την τεχνολογία πίσω; Ή εν μέρει πίσω; Θα τη γυρίσουμε πίσω μόνο ώς εκεί που (νομίζουμε ότι) μας συμφέρει; Αλλά κατά τα άλλα θέλουμε να έχουμε και την ευκολία της ηλεκτρονικής τεχνολογίας;

Δεν γίνεται αυτό. Δεν μπορείς να τα έχεις και έτσι και αλλιώς.

Είναι σαν ο άλλος να σου λέει ότι, αφού τώρα τρέχεις πολύ γρήγορα, γύρνα και πυροβόλησε τον εαυτό σου στον αστράγαλο για να πηγαίνεις πιο αργά.

Αφού μπορείς να κάνεις σήμερα όσα αντίγραφα θες πανεύκολα, ΜΗΝ το κάνεις. Γίνε χαζός και μην πατάς ctrl + c.

Μα είμαστε σοβαροί;

Τέτοιες νοοτροπίες και απαιτήσεις, μόνο το γέλιο μπορούν να προκαλέσουν. Δεν ευσταθούν με τα δεδομένα της εποχής.

Και το λέω αυτό ενώ κι εγώ θα ήθελα να βγάζω λεφτά από τα βιβλία μου. Αλλά το ξέρω πως δεν είναι αυτός ο τρόπος για να βγάλεις λεφτά. Δεν πρόκειται κανείς να δώσει σημασία σε μια τέτοια απαίτηση εκτός αν είναι ο παππούς σου. Και ο παππούς σου μάλλον δεν θα ξέρει πώς να πατήσει ctrl + c ούτως ή άλλως.

Αν είναι ποτέ ν’αρχίσουν οι συγγραφείς να βγάζουν σοβαρά λεφτά, δεν θα το καταφέρουν με τέτοιες απαγορεύσεις. Θα το καταφέρουν επειδή θα έχει αλλάξει η νοοτροπία του αναγνωστικού κοινού.

Γι’αυτό, όπως έχουν μαλλιάσει τα δάχτυλά μου να γράφω, κάνουμε δωρεές για να δείξουμε ότι εκτιμάμε αυτό που κάνει ο άλλος και θέλουμε να συνεχίσει να το κάνει και να αμείβεται για αυτό, όπως και πρέπει.

Δεν μπορείς να προσπαθείς να βασιστείς σε παλιά οικονομικά μοντέλα πλέον. Δεν πιάνουν. Είναι εκτός εποχής και εκτός λογικής. Χρειάζεται κάτι καινούργιο, κάτι καλύτερο.

Όλοι αυτοί οι συγγραφείς που σήμερα βγάζουν ηλεκτρονικά βιβλία και προσπαθούν να τα πουλήσουν όπως θα πουλούσαν χάρτινα – με τους ίδιους ή παρόμοιους περιορισμούς – δεν σκέφτονται το εξής: Αν τα πράγματα ήταν όπως παλιά, κανένας από αυτούς δεν θα δημοσίευε βιβλία κατά πάσα πιθανότητα, γιατί η αγορά θα ήταν πολύ πιο περιορισμένη.

Αν όμως θέλουμε ελευθερία, πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε και αλλιώς.