Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
12 / 8 / 2022

Έχεις προσέξει ότι ζεις σε μια κοινωνία που σχεδόν οτιδήποτε ευχαριστεί την ψυχή το θεωρεί ή ανούσιο ή παιδαριώδες ή περιττό ή, το λιγότερο, παράπλευρο; Αυτά περιλαμβάνουν τα παιχνίδια, την τέχνη (με όσο πιο ευρεία έννοια μπορείς να την ορίσεις), ακόμα και τη θρησκεία, τον παράξενο ερωτισμό, ή οτιδήποτε το «ασυνήθιστο».

Και ίσως αυτά να μην είναι τόσο βασικά για την επιβίωση όσο η τροφή, για παράδειγμα, ή η ένδυση, ή η στέγη· αλλά ο άνθρωπος έχει ανάγκη κάτι περισσότερο από αυτά. Και, όταν περιορίζεται στο να σκέφτεται μόνο αυτά, ή στο να αρκείται μόνο σε αυτά, τότε κάτι έχει χάσει από την εμπειρία τού να είσαι άνθρωπος.

Πολλοί έχουν χάσει κάτι από την εμπειρία τού να είσαι ο άνθρωπος, ασχέτως αν το καταλαβαίνουν ή όχι. Ορισμένοι, δε, νομίζουν ότι αυτό λέγεται «ωριμότητα» ή «σοβαρότητα».

Αλίμονο, δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο. Αποτελμάτωση θα ήταν ένας ορισμός που προσεγγίζει καλύτερα τη συγκεκριμένη κατάσταση.

Κάποιοι άλλοι βαυκαλίζονται ότι ασχολούνται με την «τέχνη» αλλά απλά έχουν πέσει σε επαναλαμβανόμενα μοτίβα ή κοινωνικά αποδεκτά στερεότυπα, που απλώς μουδιάζουν την ψυχή αντί να την ταΐζουν ή να την ανυψώνουν.

Όλα αυτά είναι αποτέλεσμα της κοινωνίας που προσπαθεί να διώξει, να απομακρύνει, να σβήσει, ή να περιθωριοποιήσει οτιδήποτε ταΐζει ή ανυψώνει την ψυχή. Δεν είναι μόνο ελληνικό το φαινόμενο, αλλά εδώ ας πούμε ότι παραείναι κάπως. Γι’αυτό κιόλας – ή αυτός είναι ένας από τους λόγους, τουλάχιστον – δεν μπορούμε να δούμε καμιά πραγματική κίνηση σε τέχνη και αντικουλτούρα.

Πρόσεξε μόνο να δεις τα δύο άκρα και θα καταλάβεις. Από τη μια έχεις το δεξιό άκρο που... ας το δούμε με ένα παράδειγμα: Τις προάλλες έγραφαν, στο πρωτοσέλιδο μιας γνωστής εφημερίδας, για την πρόσφατη συναυλία των Iron Maiden: «Αν αυτός δεν είναι σατανισμός, τότε τι είναι;»

Θα σας πω τι είναι: Μαλακία είναι. Από τη μεριά αυτών που σκέφτονται ότι μπορεί κάτι τέτοιο να είναι σατανισμός επειδή είδαν ένα κρανίο, ή ένα τέρας με κέρατα, ή κάτι «περίεργους» στίχους σε ένα τραγούδι. Αυτή είναι η κακή λογική που «ποινικοποιεί» οτιδήποτε ξεφεύγει λιγάκι από τα καθημερινά στερεότυπα και έχει στο εξώφυλλο, ας πούμε, ένα καράβι με ένα δαιμονικό κεφάλι στο ακρόπρωρο. (Hint: Οι μόνοι σατανιστές είναι οι γνωστοί της Εκκλησίας του Σατανά. Οι άλλοι συνήθως δεν είναι σατανιστές· απλά είναι σουρεαλιστές ή περίεργοι ή φαντασάδες, ή κάτι τέτοιο.)

Και από την άλλη, έχεις το αριστερό άκρο. Αυτό της δήθεν «υψηλής κουλτούρας», που φέτος παίζουν τον Ευριπίδη εν ψαλίδι σε διασκευή Κουκουρούνου, ενώ πριν από έναν χρόνο έπαιζαν τον Ευριπίδη εν ψαλίδι σε διασκευή Σουρουκούνου, και του χρόνου θα παίζουν τον Ευριπίδη εν ψαλίδι σε διασκευή Λουλουμούρου. Και μέσα στα βιβλία τους θέλουν, φυσικά, πάντα να διαβάζουν για τις ίδιες αναφορές στην ίδια κουλτούρα που ανακυκλώνεται και ανακυκλώνεται και ανακυκλώνεται, επ’άπειρον – μέχρι που πια να θέλεις να αυτοκτονήσεις: και, φυσικά, ποτέ τίποτα καινούργιο δεν εμφανίζεται, και οτιδήποτε δεν είναι αυστηρά μέσα στα πλαίσια του Κανόνα σνομπάρεται αδιακρίτως.

Και κάπου ανάμεσα σ’αυτά τα άκρα υπάρχει ένας ελάχιστος χώρος για οτιδήποτε άλλο. Οπότε και συνεχίζει η θλιβερή κατάσταση. Που δεν μπορείς να με πείσεις ότι δεν είναι εσκεμμένα έτσι. Τον λαό που είναι ψυχικά μουδιασμένος ή ψυχικά νεκρός τον κουμαντάρεις πιο εύκολα.

 

 

Επίσης . . .

Η Ψυχεδελική Παράδοση στη Φανταστική Λογοτεχνία


Πριν από κάποιο καιρό, είχα γράφει ότι η φανταστική λογοτεχνία είναι αρκετά βασισμένη στη ρομαντική παράδοση. Αλλά, φυσικά, δεν είναι βασισμένη μόνο σ’αυτήν. Είναι εξίσου βασισμένη και στην ψυχεδελική παράδοση.

Όταν πολύς κόσμος ακούει για «ψυχεδελική παράδοση», συνήθως σκέφτεται δύο πράγματα – ή, ίσως, τρία. Το πρώτο είναι το ψυχεδελικό ρεύμα του ’60, με τους χίπηδες, τη ροκ μουσική, και όλα τα σχετικά. Το δεύτερο είναι τα ναρκωτικά – γενικά κι αόριστα – όπως έχει καταντήσει να ονομάζονται συλλήβδην όλες οι ψυχοτρόπες ουσίες. Αυτοί που σκέφτονται το πρώτο είθισται να το σκέφτονται με κάπως καλό τρόπο. Αυτοί που σκέφτονται το δεύτερο είθισται να το σκέφτονται ως κάτι το κακό. Τίποτα από τα δύο δεν είναι αλήθεια, ακριβώς· και τα δύο βασίζονται σε προκαταλήψεις.

Το τρίτο που μπορεί να σκέφτονται κάποιοι (πιο «ψαγμένοι») είναι η παράδοση του σαμανισμού, που ναι μεν υπάρχει και στα βιβλία του Καστανέντα αλλά είναι, ουσιαστικά, πολύ αρχαία παράδοση. Υπήρχε ακόμα και στην αρχαία Ελλάδα, φυσικά. (Τι νομίζετε ότι έκαναν στο Μαντείο των Δελφών; Έπαιζαν τάβλι;)

Η φανταστική λογοτεχνία, όσον αφορά την ψυχεδελική παράδοση, δεν βασίζεται σε κάτι συγκεκριμένο από αυτά. Βασίζεται σε όλα συγχρόνως, και σε ακόμα περισσότερα, αν το παρατηρήσεις λίγο στο βάθος – αλλά, δυστυχώς, οι πιο πολλοί δεν το παρατηρούν. Αυτό είναι ένα στοιχείο της φανταστικής λογοτεχνίας που, αν και πολύ βασικό, συχνά παραβλέπεται, ή περνά παράπλευρα χωρίς ιδιαίτερο σχολιασμό.

[Συνέχισε να διαβάζεις]

 

Επιλογές Νοεμβρίου (4/11)


RIP Patrick Stewart (X-Men, Star Trek, & άλλα) — RævJäger (μουσική: dungeon synth, ατμοσφαιρική, μελωδική) — Syd Mead (φουτουριστικοί πίνακες ) — Marigold Santos (σουρεαλιστική, ψυχεδελική τέχνη) — Οι αντιδράσεις στη διακοπή του AO3 — Συμπαντικός Τρόμος (Cosmic Horror) — Ταινίες με μάγισσες — Βαμπίρ του διαστήματος — MAME32 Plus! Plus! (παλιά, κλασικά Arcade) — Ζωγραφική φαντασίας στο heavy metal — Salvator Rosa (τέχνη) — Gray Morrow (κι άλλη τέχνη) — A. E. Van Vogt (σε κόμιξ) — Real-ESRGAN-ncnn-vulkan (μηχανή τεχνητής νοημοσύνης για μεγέθυνση εικόνων) — Πολλά ακόμα καταφτάνουν στο LinX

 

Περί Γραφής: Τελεία και ΟΧΙ Παύλα, Ξανά


Αυτό το άρθρο είναι συνέχεια του προηγούμενου: Τελεία και ΟΧΙ Παύλα. Εν μέρει, μου έδωσε έμπνευση να το γράψω κάποιος που ανέφερε κάτι σε ένα από τα σόσιαλ μύδια. Και λέω εν μέρει γιατί δεν χρειάζομαι ποτέ και πολλή έμπνευση για να γράψω για τη στίξη. Έχω μια σχέση αγάπης-μίσους μαζί της. Ξεκίνησα να γράφω ως τελείως άσχετος με τη στίξη, μην έχοντας ιδέα ποια θα μπορούσε ποτέ να ήταν η χρήση της άνω τελείας: ίσως ακόμα και του κόμματος. Έφτασα σε σημείο να νομίζω ότι έβαζα σωστά τη στίξη, αλλά απλά το νόμιζα μόνο. Και κατέληξα να συμπεράνω πόσο ανόητος είσαι όταν νομίζεις ότι «ξέρεις» τη χρήση της στίξης, και πόσο υποκειμενική μπορεί να είναι η στίξη. Αλλά όχι και στα πάντα. Υπάρχουν κι ορισμένα σταθερά πράγματα. Και υπάρχει και μια κάποια... αισθητική. Ναι, αισθητική.

Έτσι, γράφουμε τώρα συνέχεια του προηγούμενου άρθρου γιατί, πολύ απλά, το θεωρώ ενδιαφέρον να γράψω συνέχεια. Και έχει νόημα. Ακολουθήστε με...

Σχετικά με την παύλα μπορεί να υπάρξει ένα ερώτημα: Γιατί να μην κολλά επάνω στις λέξεις; Να, για παράδειγμα, δες τι γίνεται με όλα τα άλλα σημεία στίξης: κολλάνε επάνω στις λέξεις. Η παύλα γιατί να μην κολλά; Στο πηγάδι κατούρησε;

Το θέμα είναι το εξής: όλα τα άλλα σημεία στίξης (εκτός, ίσως, από το θαυμαστικό) είναι αρκετά παλιά. Η παύλα – εκτός αν κάνω τρομερό λάθος – είναι πιο πρόσφατη. Δεν υπήρχε παλιά. Και, παρότι ουσιαστικά συντακτικό σημείο στίξης (όχι σχολιαστικό, όπως το θαυμαστικό), είναι κάπως ιδιαίτερο, και έχει κατά καιρούς χρησιμοποιηθεί με διάφορους τρόπους. Ακόμα και σαν να ήταν σχολιαστικό!

Η παύλα, σε κάποια κείμενα, μπορεί να βρεθεί να αντικαθιστά μέχρι και την τελεία, ή μπορεί να μπαίνει και μαζί με την τελεία. Ή όπου αλλού μπορείς να διανοηθείς. Πολλοί πιστεύουν, δε, ότι χρησιμοποιείται απλώς για να τονίσει την επόμενη λέξη, ή φράση: ή τη λέξη, ή φράση, που κλείνεται ανάμεσα στις παύλες.

Επικρατεί μια σύγχυση.

Αλλά, στην πραγματικότητα, σύγχυση δεν υφίσταται. Είναι συντακτικό σημείο στίξης, ουσιαστικά, όχι σχολιαστικό.

Όλα τα άλλα σημεία στίξης κολλάνε επάνω στις λέξεις, ναι. Αλλά κολλάνε ανεξαιρέτως (πλην της παρένθεσης) στο τέλος της λέξης, ποτέ στην αρχή. Κόμμα, τελεία, άνω τελεία, ερωτηματικό, θαυμαστικό... τα έχετε δει ποτέ στην αρχή; Πάντα στο τέλος κολλάνε.

Και ρωτάω τώρα: Η παύλα πού κολλάει; Στην αρχή, ή στο τέλος;

[Συνέχισε να διαβάζεις]