Πρόσφατα μπαίνω στο λογαριασμό μου στο Goodreads και βλέπω αυτό:

Και σκέφτομαι: 7 likes; Τι έγινε εδώ; Δε θυμάμαι να έγλειψα κανενός τα οπίσθια! Γιατί είναι γνωστό πως, στο Goodreads, αν κάποιος δεν έχει κάτι να κερδίσει από εσένα, ή αν δεν θέλει να σε επηρεάσει με κάποιο τρόπο, ή αν δεν του το έχει υποδείξει η ομάδα του, είναι σπάνιο να έρθει να κάνει λάικ ή να βαθμολογήσει κάποιο βιβλίο. Όχι πως αποκλείεται κιόλας κάποιος άνθρωπος να έρθει να το κάνει αυτοβούλως· αλλά, είπαμε, είναι σπάνιο. Κατά κανόνα, δεν συμβαίνει.

Κλικάρω το link των likes, από περιέργεια, και βλέπω την εξής εικόνα:

Για κάποιο λόγο, κανένα από αυτά τα προφίλ δεν μου έμοιαζε και πολύ πραγματικό – είτε επειδή δεν είχαν εικονίτσα, είτε επειδή είχαν την εικονίτσα που είχαν, είτε επειδή είχαν ελάχιστα books, είτε επειδή είχαν μηδέν friends.

Πήγα και τα κλίκαρα ένα-ένα, λοιπόν, και είδα κάτι πράγματα σαν αυτό:

Το συγκεκριμένο screenshot είναι σημερινό. Τις προάλλες που είχα κοιτάξει το ίδιο προφίλ, είχε για website κάτι με τη λέξη sex μέσα. Αλλά ακόμα κι αυτό το link μοιάζει ύποπτο. Φυσικά, δεν το κλίκαρα.

Κάτι άλλα προφίλ παρουσιάζουν εικόνες σαν αυτήν:

Χμμμ...

Εντάξει, το Goodreads έχει τα πιο αστεία trolls που μπορείς να συναντήσεις!... Ή, αν δεν είναι trolls, δεν ξέρω τι διάολο μπορεί να είναι. Θέλεις πραγματικά να πιστέψω ότι κάτι άτομα που γράφουν ότι είναι από τον Καναδά, πχ, ήρθαν να κάνουν like μια διαφήμιση για ένα ελληνικό βιβλίο; Λιγάκι απίθανο, δεν νομίζεις;

Και εδώ μπορεί να πει κάποιος: Σου έκαναν 7 likes, ανέβασαν τα στατιστικά σου, και παραπονιέσαι κιόλας; Ε δεν είσαι καλά, ρε φίλε!

Ξέρεις, όμως, κάτι; Εδώ είναι το πρόβλημα που εντοπίζεται στα social media πλέον, σε τεράστια κλίμακα (και έχω γράψει και γι’αυτό εν μέρει εδώ). Το πρόβλημα είναι ότι, γενικά, στα social media κυριαρχεί το ψέμα. Ο καθένας προσπαθεί να προωθήσει τη δική του ατζέντα (ή κάποια βιβλία, ή κάτι άλλο), ή να παρενοχλήσει κάποιον ή κάποιους, και το αποτέλεσμα είναι ότι τα πάντα γεμίζουν με μια θολούρα, ένα γιγάντιο ψέμα, μέσα από το οποίο δεν διακρίνεται πια τίποτα το πραγματικό. Όταν το 80% του υλικού είναι προπαγάνδα ή άλλου είδους ψέμα, τι να πιστέψεις;

Τίποτα να μην πιστεύεις. Γενικά. Αυτό είναι το καλύτερο, ούτως ή άλλως.

Αλλά εδώ μιλάμε για μια τρομερή ζημιά στην κουλτούρα.

Τελευταία φορά που τσέκαρα στο Goodreads (και πάει κάποιος καιρός, το ομολογώ) μπορείς να φτιάξεις πανεύκολα account και να δηλώσεις οτιδήποτε. Μπορούσα κι εγώ, άνετα, να φτιάξω 5-6 λογαριασμούς και, μάλιστα, πολύ πιο πιστευτούς από κάτι αστείους που βλέπεις, και ν’αρχίσω να βαθμολογώ βιβλία μου. Θα χρησιμοποιούσα άλλο IP κάθε φορά. Κανείς δεν θα έπαιρνε χαμπάρι τίποτα. Κι ακόμα κι αν υποψιαζόταν κάτι, πανεύκολα θα μπορούσες να τον βαφτίσεις «παρανοϊκό».

Αλλά δεν το κάνω. Ξέρεις γιατί; Γιατί δε μ’ενδιαφέρει το ψέμα. Το ψέμα δεν έχει κανένα νόημα. Είναι εικόνα χωρίς ουσία. Και κατά δεύτερον έχω καλύτερα πράγματα να κάνω με τον χρόνο μου. Μια φορά κι έναν καιρό είχα ανακατευτεί μ’εκείνες τις υπηρεσίες που τότε έδιναν δωρεάν likes στο Facebook, κυρίως από περιέργεια, για να δω τι γίνεται. Έπρεπε ν’αφιερώσεις κάποιο χρόνο, και σε κάποια στιγμή αναρωτήθηκα: Θέλεις πραγματικά να σπαταλάς τον χρόνο σου έτσι; Και η απάντηση ήταν Όχι. Το παράτησα οπότε. Και αργότερα, όταν είδα κάτι καραγκιοζιλίκια με ταυτότητες, παράτησα και το ίδιο το Facebook.

Με το Διαδίκτυο και, συγκεκριμένα, στον χώρο του βιβλίου, παρουσιάστηκε ένα γιγάντιο πρόβλημα το οποίο είναι πρόβλημα για τους μεγαλοεκδότες κυρίως οι οποίοι ώς τώρα κυριαρχούσαν στον χώρο των εκδόσεων και έκαναν ό,τι τους κατέβαινε στο κεφάλι. Το Διαδίκτυο τούς τρομοκράτησε. Ξαφνικά, είδαν ότι είναι άχρηστοι. Και πλέον είναι όντως άχρηστοι. Ο καθένας μπορεί να εκδώσει τα δικά του βιβλία. Κι αν δεν έχει εμπειρία από επιμέλεια κειμένου, μπορεί να πληρώσει κάποιον να του κάνει επιμέλεια· ή μπορεί να μάθει να κάνει μια βασική επιμέλεια ο ίδιος. Δεν είναι και τόσο δύσκολο.

Αλλά αυτό δεν άρεσε στους μεγαλοεκδότες. Φοβόνταν ότι θα έχαναν τις δουλειές τους και την επιρροή τους επάνω στο κοινό. Σκαρφίστηκαν, λοιπόν, τρόπους για να χρησιμοποιούν τα social media έτσι ώστε να θολώνουν τα νερά, να μην ξέρει κανένας τι του γίνεται εκεί μέσα, και αυτοί να βάζουν ένα κάρο πληρωμένα τσιράκια τους για να προωθούν τις δικές τους αρλούμπες.

Αυτό, βέβαια, οδηγεί την κουλτούρα σε μια κατάσταση ακόμα χειρότερη απ’ό,τι ήταν παλιότερα. Είναι σαν ένας λάκκος όπου συνεχώς βουλιάζουμε ως κοινωνία.

Έχουμε, απεγνωσμένα, ανάγκη από κάτι το αληθινό.

*

(Σήμερα δεν είχαμε για θέμα αυτό το αξιαγάπητο, δημοφιλές μικρόβιο, τον CONID-19, και τους θιασώτες του. Έχει αρχίσει να μου λείπει. Αύριο σκέφτομαι να το διορθώσω.)