Τα τελευταία χρόνια βλέπω να γράφονται κάποια πράγματα στη φανταστική λογοτεχνία – ειδικά στην ηρωική φαντασία – τα οποία είναι κατά βάση οπισθοδρομικά παρότι γράφονται από ανθρώπους που μοιάζουν αναμφίβολα ενθουσιώδεις και δημιουργικοί. Κι αυτό το οπισθοδρομικά δεν το λέω ως προσβολή· το λέω ως χαρακτηρισμό, γιατί, πραγματικά, ορισμένες από αυτές τις ιστορίες φαίνεται να κοιτάζουν προς τα πίσω. Και εννοώ ότι κοιτάζουν προς το παρελθόν της ηρωικής φαντασίας και του sword-and-sorcery, προς την εποχή του 1960 κι ακόμα πιο πριν.

Και αναρωτιέμαι τι νόημα έχει αυτό. Αυτά τα πράγματα γράφτηκαν τότε. Υπάρχουν ήδη. Και υπάρχουν γραμμένα και ξαναγραμμένα από εκείνη την εποχή: δεκάδες βάρβαροι με μεγάλα σπαθιά που σκοτώνουν κακούς και τέρατα· δεκάδες «βελτιωμένες» παραλλαγές αυτών των βαρβάρων όπως Έλρικ, που είναι το ίδιο βασικό concept αλλά αναποδογυρισμένο κάπως.

Τι νόημα έχει να προσπαθείς να το μιμηθείς αυτό, όχι ως έμπνευση, αλλά ως καθαρή μίμηση;

Και δεν μιλάω μόνο για το κοινό που θα διαβάσει αυτά που γράφεις. Μιλάω και για εσένα τον ίδιο. Εντάξει, έχεις διαβάσει Κόναν, έχεις διαβάσει Έλρικ, έχεις διαβάσει και άλλα παρεμφερή και έχεις γουστάρει μ’αυτά. Ας πούμε ότι είσαι τόσο ενθουσιασμένος που θες κι εσύ να γράψεις το ίδιο. Γράψε το!

Το έγραψες, εντάξει;

Θες να το ξαναγράψεις; Ξαναγράψε το!

Ε, αποκεί και πέρα, πόσες φορές θα γράψεις το ίδιο μοτίβο που κοιτάζει προς τα πίσω; Όπως είπα και παραπάνω, δεν είναι για το κοινό, για τους αναγνώστες. Είναι για εσένα. Τι έχεις πια να εξερευνήσεις με το μυαλό σου επάνω σ’αυτό το θέμα;

Το λέω εκ πείρας. Έγραψα τον Άρμπεναρκ, που δεν είναι ακριβώς ηρωική φαντασία τύπου Κόναν ή Έλρικ, αλλά είναι ένας αρχαϊκός κόσμος με μαγεία και τα λοιπά. Μια αρκετά μεγάλη επική σειρά. Μετά από αυτό – ίσως επειδή ήθελα να δείξω στον εαυτό μου ότι μπορεί να το ξανακάνει – έγραψα το Παιχνίδι των Ράζλερ, το οποίο πάλι διαδραματίζεται σε έναν αρχαϊκό κόσμο αν και είναι, νομίζω, πιο «παράξενο», ας πούμε, από τον Άρμπεναρκ. Κατά βάση, όμως, είναι παρόμοιο πράγμα: ένας αρχαϊκός κόσμος με βασίλεια και τα λοιπά, και μια γιγάντια πλοκή που επηρεάζει τα πάντα. Μπορεί άμα διαβάσεις τις δύο ιστορίες να μη μοιάζουν και τόσο μεταξύ τους, αλλά – ξαναλέω – στη βάση τους είναι παρόμοιες.

Μετά από αυτά, τι διάολο να γράψω; Να γράψω πάλι κάτι παρόμοιο; Δεν έχει νόημα αυτό το πράγμα. Ήθελα να εξερευνήσω καινούργιες ιδέες, καινούργια σκηνικά, διάφορα άλλα πράγματα. Ασχέτως αν εξακολουθούν (και θα εξακολουθήσουν) να είναι περιπετειώδης φαντασίας αυτά που γράφω.

Μια φορά κι έναν καιρό, στα pulps, έγραφαν ξανά και ξανά τις ίδιες ιστορίες με βαρβάρους, όπως και αργότερα, στα πελώρια βιβλία, έγραφαν τις ίδιες και τις ίδιες ιστορίες που θύμιζαν Άρχοντα των Δαχτυλιδιών. Αυτό γινόταν για οικονομικούς λόγους. Ο άλλος ήθελε να πουλήσει ακόμα μια ιστορία στα pulps ώστε να πάρει μερικά δολάρια για να πληρώσει το νοίκι του: οπότε έγραφε μία μ’ένα βάρβαρο που σκοτώνει τέρατα. (Ναι, πραγματικά τότε έχω διαβάσει ότι γινόταν αυτό: μπορούσες να πουλήσεις ένα διήγημα και να πληρώσεις το νοίκι στις ΗΠΑ! Εξωφρενικό για τα σημερινά δεδομένα, έτσι;)

Όταν όμως δεν γράφεις για τέτοιου είδους οικονομικό όφελος, γιατί να αναμασάς τα ίδια; Πήγαινε να εξερευνήσεις τελείως καινούργιες, τελείως παράξενες ιδέες. Τι σε σταματάει;

Το πρόβλημα – για να κάνω μια βιαστική υπόθεση – νομίζω ότι ξεκινά από τη γενική κατάπτωση που υπάρχει στη σημερινή κουλτούρα. Δεν έχετε προσέξει ότι δεν προβάλλεται και τίποτα το πολύ καινούργιο, το πολύ ενδιαφέρον, ή το πολύ συναρπαστικό; Τα πάντα τείνουν προς το χασμουρητό (σε αντίθεση με άλλες εποχές, όπως το 1960-70). Αυτό οδηγεί τον κόσμο προς το ρετρό γιατί εκεί βλέπει ότι υπήρχε εκείνος ο ενθουσιασμός που σήμερα λείπει. (Κι έχω σκεφτεί να γράψω κι ένα άρθρο γι’αυτό ίσως κάποια στιγμή.)

Και οι δημιουργοί, όμως, κοιτάζουν προς το ρετρό, προς τα πίσω, και πάνε να το μιμηθούν. Ε, αυτό δεν είναι καλό. Ο σκοπός είναι να εμπνευστείς από το παλιό για να φτιάξεις κάτι δικό σου και καινούργιο. Και όχι μόνο για να βελτιώσεις τη σημερινή κουλτούρα· αυτό θα έρθει από μόνο του. Το κύριο είναι να εξιτάρεις εσύ τον εαυτό σου. Αν αυτό γίνεται από πολλούς ανθρώπους, τα υπόλοιπα ακολουθούν.

Δυστυχώς, σήμερα δεν γίνεται από πολλούς ανθρώπους...