Μετρό και πόντικες.

Κλικ επάνω στην κάθε εικόνα για να δεις την επόμενη. (Drag σε άλλο tab του browser για να τη δεις μεγαλύτερη· ή δεξί κλικ και "open image in new tab".)

Μυστηριακές Οντότητες

Τα τελευταία χρόνια βλέπω να γράφονται κάποια πράγματα στη φανταστική λογοτεχνία – ειδικά στην ηρωική φαντασία – τα οποία είναι κατά βάση οπισθοδρομικά παρότι γράφονται από ανθρώπους που μοιάζουν αναμφίβολα ενθουσιώδεις και δημιουργικοί. Κι αυτό το οπισθοδρομικά δεν το λέω ως προσβολή· το λέω ως χαρακτηρισμό, γιατί, πραγματικά, ορισμένες από αυτές τις ιστορίες φαίνεται να κοιτάζουν προς τα πίσω. Και εννοώ ότι κοιτάζουν προς το παρελθόν της ηρωικής φαντασίας και του sword-and-sorcery, προς την εποχή του 1960 κι ακόμα πιο πριν.

Και αναρωτιέμαι τι νόημα έχει αυτό. Αυτά τα πράγματα γράφτηκαν τότε. Υπάρχουν ήδη. Και υπάρχουν γραμμένα και ξαναγραμμένα από εκείνη την εποχή: δεκάδες βάρβαροι με μεγάλα σπαθιά που σκοτώνουν κακούς και τέρατα· δεκάδες «βελτιωμένες» παραλλαγές αυτών των βαρβάρων όπως Έλρικ, που είναι το ίδιο βασικό concept αλλά αναποδογυρισμένο κάπως.

Τι νόημα έχει να προσπαθείς να το μιμηθείς αυτό, όχι ως έμπνευση, αλλά ως καθαρή μίμηση;

Και δεν μιλάω μόνο για το κοινό που θα διαβάσει αυτά που γράφεις. Μιλάω και για εσένα τον ίδιο. Εντάξει, έχεις διαβάσει Κόναν, έχεις διαβάσει Έλρικ, έχεις διαβάσει και άλλα παρεμφερή και έχεις γουστάρει μ’αυτά. Ας πούμε ότι είσαι τόσο ενθουσιασμένος που θες κι εσύ να γράψεις το ίδιο. Γράψε το!

Το έγραψες, εντάξει;

Θες να το ξαναγράψεις; Ξαναγράψε το!

Ε, αποκεί και πέρα, πόσες φορές θα γράψεις το ίδιο μοτίβο που κοιτάζει προς τα πίσω; Όπως είπα και παραπάνω, δεν είναι για το κοινό, για τους αναγνώστες. Είναι για εσένα. Τι έχεις πια να εξερευνήσεις με το μυαλό σου επάνω σ’αυτό το θέμα;

Το λέω εκ πείρας. Έγραψα τον Άρμπεναρκ, που δεν είναι ακριβώς ηρωική φαντασία τύπου Κόναν ή Έλρικ, αλλά είναι ένας αρχαϊκός κόσμος με μαγεία και τα λοιπά. Μια αρκετά μεγάλη επική σειρά. Μετά από αυτό – ίσως επειδή ήθελα να δείξω στον εαυτό μου ότι μπορεί να το ξανακάνει – έγραψα το Παιχνίδι των Ράζλερ, το οποίο πάλι διαδραματίζεται σε έναν αρχαϊκό κόσμο αν και είναι, νομίζω, πιο «παράξενο», ας πούμε, από τον Άρμπεναρκ. Κατά βάση, όμως, είναι παρόμοιο πράγμα: ένας αρχαϊκός κόσμος με βασίλεια και τα λοιπά, και μια γιγάντια πλοκή που επηρεάζει τα πάντα. Μπορεί άμα διαβάσεις τις δύο ιστορίες να μη μοιάζουν και τόσο μεταξύ τους, αλλά – ξαναλέω – στη βάση τους είναι παρόμοιες.

Μετά από αυτά, τι διάολο να γράψω; Να γράψω πάλι κάτι παρόμοιο; Δεν έχει νόημα αυτό το πράγμα. Ήθελα να εξερευνήσω καινούργιες ιδέες, καινούργια σκηνικά, διάφορα άλλα πράγματα. Ασχέτως αν εξακολουθούν (και θα εξακολουθήσουν) να είναι περιπετειώδης φαντασίας αυτά που γράφω.

Μια φορά κι έναν καιρό, στα pulps, έγραφαν ξανά και ξανά τις ίδιες ιστορίες με βαρβάρους, όπως και αργότερα, στα πελώρια βιβλία, έγραφαν τις ίδιες και τις ίδιες ιστορίες που θύμιζαν Άρχοντα των Δαχτυλιδιών. Αυτό γινόταν για οικονομικούς λόγους. Ο άλλος ήθελε να πουλήσει ακόμα μια ιστορία στα pulps ώστε να πάρει μερικά δολάρια για να πληρώσει το νοίκι του: οπότε έγραφε μία μ’ένα βάρβαρο που σκοτώνει τέρατα. (Ναι, πραγματικά τότε έχω διαβάσει ότι γινόταν αυτό: μπορούσες να πουλήσεις ένα διήγημα και να πληρώσεις το νοίκι στις ΗΠΑ! Εξωφρενικό για τα σημερινά δεδομένα, έτσι;)

Όταν όμως δεν γράφεις για τέτοιου είδους οικονομικό όφελος, γιατί να αναμασάς τα ίδια; Πήγαινε να εξερευνήσεις τελείως καινούργιες, τελείως παράξενες ιδέες. Τι σε σταματάει;

Το πρόβλημα – για να κάνω μια βιαστική υπόθεση – νομίζω ότι ξεκινά από τη γενική κατάπτωση που υπάρχει στη σημερινή κουλτούρα. Δεν έχετε προσέξει ότι δεν προβάλλεται και τίποτα το πολύ καινούργιο, το πολύ ενδιαφέρον, ή το πολύ συναρπαστικό; Τα πάντα τείνουν προς το χασμουρητό (σε αντίθεση με άλλες εποχές, όπως το 1960-70). Αυτό οδηγεί τον κόσμο προς το ρετρό γιατί εκεί βλέπει ότι υπήρχε εκείνος ο ενθουσιασμός που σήμερα λείπει. (Κι έχω σκεφτεί να γράψω κι ένα άρθρο γι’αυτό ίσως κάποια στιγμή.)

Και οι δημιουργοί, όμως, κοιτάζουν προς το ρετρό, προς τα πίσω, και πάνε να το μιμηθούν. Ε, αυτό δεν είναι καλό. Ο σκοπός είναι να εμπνευστείς από το παλιό για να φτιάξεις κάτι δικό σου και καινούργιο. Και όχι μόνο για να βελτιώσεις τη σημερινή κουλτούρα· αυτό θα έρθει από μόνο του. Το κύριο είναι να εξιτάρεις εσύ τον εαυτό σου. Αν αυτό γίνεται από πολλούς ανθρώπους, τα υπόλοιπα ακολουθούν.

Δυστυχώς, σήμερα δεν γίνεται από πολλούς ανθρώπους...

Το 2019 είχα ανακαλύψει και διαβάσει δύο καταπληκτικά βιβλία: το Sea of Ghosts και το The Art of Hunting, του Alan Campbell. Είχα πραγματικά πάθει την πλάκα μου μ’αυτά τα βιβλία. Είναι εξωφρενικά γαμάτα, με την έμφαση στο «εξωφρενικά». Τρομερές ιδέες, τρομερή ροή της ιστορίας. Και το δεύτερο βιβλίο πολύ καλύτερο του πρώτου, με ακόμα περισσότερες τρελές ιδέες και πιο τρομερή πλοκή.

Δυστυχώς, η ιστορία δεν τελειώνει εκεί. Υποτίθεται πως υπάρχει και τρίτο βιβλίο στα Gravedigger Chronicles. Πράγμα με το οποίο δεν θα είχα κανένα πρόβλημα. Θα διάβαζα ακόμα και άλλα δέκα βιβλία σ’αυτή τη σειρά.

Αλλά δεν υπάρχει τρίτο βιβλίο.

Εδώ και πολλά χρόνια.

Το έψαξα στο διαδίκτυο και δεν βγάζει τίποτα. Ο συγγραφέας φαίνεται να έχει εξαφανιστεί, ίσως να τα έχει παρατήσει – δεν ξέρω.

Και είναι χάλια όταν συμβαίνει αυτό. Αληθινά απογοητευτικό.

Γιατί τα Gravedigger Chronicles ήταν, νομίζω, κάτι το ιδιαίτερο, από πολλές απόψεις. Έχω διαβάσει κι άλλα βιβλία του Alan Campbell παλιότερα (ψάξτε το όνομά του μέσα από την Αναζήτηση του κεντρικού μου site) αλλά δεν ήταν τόσο καλά όσο το Sea of Ghosts και το The Art of Hunting.

Ακόμα κι έτσι – ακόμα και χωρίς να υπάρχει τρίτο βιβλίο – θα τα πρότεινα στον οποιονδήποτε.

*

Δεν είναι, όμως, πραγματικά άθλιο να εξαφανίζονται τέτοια πράγματα; Τέτοια πράγματα θα έπρεπε να υποστηρίζονται και να κυκλοφορούν περισσότερο.

Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί η σημερινή κουλτούρα (της λογοτεχνίας του φανταστικού και μη) βρίσκεται σε υπολανθάνουσα κατάσταση και καταλήγουμε να βλέπουμε όλο χαριποτερικές μπαρούφες.

Ε, εδώ είναι το πρόβλημα.

Μάθετε ποιους ανθρώπους πρέπει να υποστηρίζετε επιτέλους.

Αυτό είναι το εξώφυλλο για το δεύτερο βιβλίο του Corum που είχε μεταφράσει ο Αίολος. Συγκρίνετέ το με το πρώτο.

Κατά τη γνώμη μου, ούτε κλαίει ούτε γελάει, που λένε.

Αλλά πιο πολύ μού αρέσει το οπισθόφυλλο σ’αυτό το βιβλίο. Είναι τρομερό, δεν είναι;

Παλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Αν κατεβάσετε οποιοδήποτε βιβλίο από το Standard Ebooks, θα βρείτε στο τέλος μια «σελίδα» (εντός εισαγωγικών αυτό επειδή σε τέτοιες μορφές ηλεκτρονικού βιβλίου η σελίδα είναι πολύ υποκειμενική υπόθεση) με τίτλο Uncopyright, η οποία ξεκινά ως εξής:

Δεν είναι αυτή μια υπέροχη νοοτροπία για να μοιράζεσαι πράγματα; Αγνοήστε τα περί ΗΠΑ. Μιλάω για την όλη φιλοσοφία. Πρόσεξε: May you share freely, never taking more than you give.

Αυτό που λέμε πάντα για το τι θα συνέβαινε αν όλα ήταν δωρεάν: Γιατί να πάρεις πιο πολλά όταν μπορείς να έχεις το οτιδήποτε ανά πάσα στιγμή; Η κλοπή καταντά ανούσια.

(Αλλά μάλλον κάποιοι δεν θέλουν η κλοπή να καταντήσει ανούσια, ποτέ.)

Όσοι δεν ασχολούνται πολλά χρόνια με το διαδίκτυο, ειδικά όσοι άρχισαν να ασχολούνται από τότε που έγιναν δημοφιλή τα smartphone, δεν θα έζησαν την εποχή πριν από το 2012 (από το 2007 μέχρι το 2010, αν δεν κάνω λάθος) όπου όλοι οι συγγραφείς, ακόμα και οι «εμπορικοί», έδιναν τα βιβλία τους δωρεάν σε ηλεκτρονική μορφή.

Όχι, δεν είναι μύθος. Όντως έτσι ήταν. «Α, αυτό είναι το βιβλίο μου. Μπορείτε να πάτε να το αγοράσετε εκεί. Αλλά αν θέλετε το κατεβάζετε κιόλας δωρεάν από εδώ!»

Και υποτίθεται πως αυτή η λογική δεν χτυπούσε τις πωλήσεις των χάρτινων βιβλίων αλλά τις υποβοηθούσε.

Φυσικά, μια τέτοια νοοτροπία δεν ήταν αρεστή σε ορισμένους που θέλουν όλα να μετριούνται με το χρήματα και πάντα ο ανταγωνισμός να είναι «σκληρός». Ο ανταγωνισμός να είναι το παν. Ο ένας εναντίον του άλλου, και όλοι καταπιεσμένοι και κομπλεξικοί. Ποιος θα βγει πρώτος στον «αγώνα», και λοιπές μαλακίες.

Επομένως, έκαναν τα πάντα για να καταρρίψουν αυτή τη νοοτροπία. Και τα κατάφεραν, γενικά. Αλλά, ευτυχώς, όχι τελείως. Στο διαδίκτυο πάντα θα υπάρχουν περιοχές ελευθερίας. Και να φροντίζετε να τις εξαπλώνετε, γιατί όλοι το χρειαζόμαστε.