Προ ημερών διάβαζα αυτό εδώ το κείμενο στο dwrean.net, και με έκανε πάλι να θυμηθώ διάφορα πράγματα και ίσως και να σκεφτώ και μερικά καινούργια, ή να τα δω από μια άλλη σκοπιά.

Αυτά που ακολουθούν δεν αποτελούν απάντηση στο dwrean.net, ούτε σημαίνει ότι διαφωνώ με όσα είναι γραμμένα εκεί: είναι σωστά από μια κοινώς αποδεκτή άποψη (αν και είμαι βέβαιος πως ο Κυριάκος Οικονομίδης αντιλαμβάνεται και την λιγάκι πιο μη κοινώς αποδεκτή άποψη).

Εκείνο που μου κάνει εντύπωση εμένα είναι το πόσο κινδυνεύουμε πλέον να ξεχάσουμε το τι είναι ουσιαστικά το διαδίκτυο (και εξηγώ παρακάτω τι εννοώ).

Αρχικά, όμως, δύο διευκρινίσεις για όσους δεν διαβάζουν τακτικά Σκιώδη Παραλειπόμενα και ίσως να μη γνωρίζουν γενικά τις απόψεις μου.

Πρώτον: είμαι τελείως και φανατικά υπέρ του ελεύθερου διαδικτύου, του διαδικτύου που είναι ανοιχτό και μπορείς να βρεις χιλιάδες παράξενα και υπέροχα πράγματα – ελεύθερα, χωρίς περιορισμούς. Αυτή είναι και η φυσική κατάσταση του διαδικτύου (και πάλι εξηγώ παρακάτω).

Δεύτερον: είμαι επίσης τελείως και φανατικά υπέρ των πνευματικών δικαιωμάτων, του να έχει ο κάθε δημιουργός το δικαίωμα να διαθέτει το έργο του όπως εκείνος επιθυμεί. Άλλωστε, κι εγώ δημιουργός είμαι· θα ήταν παράλογο να ήμουν εναντίον των πνευματικών δικαιωμάτων – ασχέτως αν δίνω τα βιβλία μου δωρεάν: καθαρά προσωπική απόφαση.

Το ερώτημα που τίθεται γενικά στις μέρες μας είναι, τι είναι παράνομο κατέβασμα (downloading) και τι όχι, στο διαδίκτυο.

Δεν νομίζω ότι αυτοί που βγάζουν νόμους, ή ερμηνεύουν υπάρχοντες νόμους, αντιλαμβάνονται καλά τι είναι το ίδιο το διαδίκτυο. Για να πεις ότι κάτι είναι παράνομο να το κατεβάσεις, θα πρέπει πρώτα να ορίσεις τι είναι νόμιμο να κατεβάσεις. Στο διαδίκτυο η γκρίζα ζώνη είναι τόσο φαρδιά που στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αμφιλεγόμενο το τι είναι πραγματικά παράνομο και τι όχι.

Εξηγώ:

Τι νομίζετε ότι κάνετε όταν ανοίγετε έναν browser (Chrome, Firefox, Edge, κτλ) και πηγαίνετε σε ένα website; Νομίζετε ότι είναι σαν να κοιτάζεις έναν καθρέφτη και να βλέπεις μέσα σ’αυτόν την αντανάκλαση ενός αντικειμένου, όπως ενός πίνακα; Είναι ο browser ο καθρέφτης, και ο πίνακας το website;

Φυσικά και όχι.

Ο browser δεν σου δείχνει αντανακλάσεις ή φωτογραφίες· σου φέρνει εκεί, μες στον υπολογιστή σου, το ίδιο το αντικείμενο. Αν είναι «καθρέφτης», είναι ένας μαγικός καθρέφτης μέσα από τον οποίο βγαίνει ένα αντίγραφο του πίνακα.

Ο browser αρπάζει δεδομένα από έναν υπολογιστή (σέρβερ) στο διαδίκτυο και φέρνει αυτά τα δεδομένα μέσα στον δικό σου υπολογιστή (συνήθως ένα αρχείο γραμμένο σε γλώσσα HTML). Το κατέβασμα έχει ήδη γίνει – de facto. Αν δεν γίνει κατέβασμα, δεν μπορείς να έχεις πρόσβαση στο διαδίκτυο.

Αφού, λοιπόν, ο browser έχει κατεβάσει όλα τα αρχεία, τα διαβάζει (διαβάζει γλώσσες HTML, javascript, κτλ), και σου κάνει output ένα αποτέλεσμα. Το αποτέλεσμα είναι η σελίδα που βλέπεις.

Αλλά τα αρχεία έχουν ήδη κατεβεί, είναι ήδη μέσα στον υπολογιστή σου. Δεν υπάρχει θέμα τού αν θα τα κατέβαζες· τα έχεις κατεβάσει ήδη. Αλλιώς δεν γίνεται να πλοηγηθείς μέσα στο διαδίκτυο. Έτσι λειτουργεί το διαδίκτυο.

Και πρέπει να καταλάβουμε καλά τι σημαίνει αυτό.

Αν, ας πούμε, πας σε μια ιστοσελίδα με πίνακες ζωγραφικής, τους έχεις ήδη κατεβάσει. Δεν ρωτάει κανένας τον δημιουργό αν οι πίνακές του θέλει να κατεβούν μες στον υπολογιστή σου. Αφού τους βγάζει εκεί, στο διαδίκτυο, θεωρείται δεδομένο ότι συμφωνεί με αυτό. Ο browser έχει αποθηκεύσει όλες τις εικόνες προκειμένου να δείξει το website. Τις έχεις ήδη. Μετά, αν θες, μπορείς να κάνεις και «Save As» για να τις σώσεις όπου θέλεις· δεν έχει διαφορά. Το κατέβασμα έχει ήδη γίνει.

Είναι παράνομο αυτό;

Αν είναι, τότε δεν θα έπρεπε να υπάρχει ΤΙΠΟΤΑ στο διαδίκτυο εκτός από κενές σελίδες.

Το ίδιο ισχύει και για μουσική που ακούγεται μέσα από τον browser, ή για βίντεο που βλέπεις ζωντανά. Ο browser τα έχει ήδη κατεβάσει. Κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας και αναρωτιόμαστε αν αυτό είναι «νόμιμο»; Μα, αν δεν είναι νόμιμο, τότε ας καταργηθεί το διαδίκτυο· είναι ολόκληρο «παράνομο»!

Το downloading είναι η βάση της λειτουργίας του διαδικτύου. Συνεχώς κατεβάζεις πράγματα. Δεν μπορεί να λειτουργήσει αλλιώς.

Για να δεις ένα βίντεο, ουσιαστικά σου κάνει μια κόπια του βίντεο μέσα στον υπολογιστή σου.

Νομίζω πως είναι, λοιπόν, ευνόητο ότι εδώ υπάρχει μια τεράστια γκρίζα ζώνη για το τι είναι νόμιμο και τι όχι να κατεβάζεις... Αφού όλα τα κατεβάζεις, πώς είναι δυνατόν να μην είναι νόμιμα; Μήπως να το κλείναμε το μαγαζί γενικά;

Στα LinX μου βάζω ποικίλες συνοδευτικές εικόνες. Αυτές τις εικόνες τις κατεβάζω από διάφορα websites, τους κάνω μια γρήγορη επεξεργασία μεγέθους, τις ανεβάζω στον σέρβερ μου, και μετά εμφανίζονται στα LinX. Σκεφτείτε: είμαι κλέφτης; Είναι αυτό παράνομο; Αφού αρπάζω εικόνες αποδώ κι αποκεί χωρίς να ρωτήσω κανέναν, δεν είμαι κλέφτης;

Τι νομίζετε;

Θα σας λύσω την απορία: Δεν είναι παράνομο, γιατί, αν ήταν, δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει καμία εφημερίδα εδώ και πάνω από έναν αιώνα. Αυτό είναι κάτι που οι δημοσιογράφοι κάνουν συνέχεια: βάζουν συνοδευτικές εικόνες και μικρά αποσπάσματα από άλλα κείμενα. Θεωρείται «fair use» («δίκαιη χρήση» – αν και δεν ξέρω αν στην Ελλάδα υπάρχει αυτό ως νομικός όρος). Προφανώς, θα ήταν παράλογο να ήταν παράνομο· θα δημιουργούσε θέμα για την ελευθερία του λόγου. Θα μπορούσες, όμως, και να πεις ότι είναι λιγάκι... γκρίζα ζώνη.

Και σκεφτείτε τώρα λίγο παραπέρα: Στο bandcamp, ας πούμε, μπορείς να ακούσεις πάρα πολλά τραγούδια από τον browser – τραγούδια που συγχρόνως πωλούνται. Θα ήταν παράνομο να πας και κάπως να τα κατεβάσεις χωρίς να πληρώσεις; Σύμφωνα με κάποιους, θα ήταν. Στην ουσία, όμως, τα έχεις ήδη κατεβάσει αφού τα ακούς μέσω browser. Δηλαδή, είναι νόμιμο αν τα κατεβάσεις μέσω browser, αλλά παράνομο αν τα κατεβάσεις από την ιστοσελίδα τους με άλλο πρόγραμμα;

Και υπάρχουν πολλά προγράμματα με τα οποία μπορείς να το κάνεις αυτό. Μάλιστα, μπορείς να το κάνεις και μόνος σου αν ψάξεις για τα τραγούδια μέσα στον κώδικα της ιστοσελίδας. Μπορείς να γράψεις και ένα δικό σου πρόγραμμα, αρκετά εύκολα, που πάει και τα κατεβάζει όλα.

Γιατί αυτό να είναι παράνομο; Αφού έτσι κι αλλιώς, αν θες, μπορείς να πας να τα ακούσεις ελεύθερα. Υπάρχει θέμα αν τα ακούσεις χωρίς να είσαι online; Ποια είναι η διαφορά; Δουλευόμαστε;

Το ίδιο ισχύει και για διάφορα βίντεο που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, και για κείμενα, εικόνες, και τα λοιπά.

Είναι ΟΚ να τα δεις online μέσα από τον browser, αλλά δεν είναι ΟΚ να τα αποθηκεύσεις (μέσω του browser πάλι ή με κάποιο άλλο πρόγραμμα) σε κάποια γωνιά του σκληρού δίσκου σου και να τα δεις με την ησυχία σου όποτε θέλεις;

Γι’αυτό λέμε ότι υπάρχει μια γιγάντια γκρίζα ζώνη στο διαδίκτυο σχετικά με το τι είναι νόμιμο και τι όχι. Και μόνο η ύπαρξη του διαδικτύου θα έπρεπε να ήταν παράνομη, σύμφωνα με τη λογική κάποιων. (Και σε προηγούμενο κείμενό μου έχω αναφερθεί και σε μια επίσης παράλογη νοοτροπία για τα ebooks.) Από τη μια, θέλουν να υπάρχει διαδίκτυο· από την άλλη, δεν θέλουν να υπάρχει downloading. Μα δεν γίνεται αλλιώς! Υποχρεωτικά κάνεις downloading για να έρθεις σε επαφή με διάφορα πράγματα στο διαδίκτυο. Η ιστοσελίδα που βλέπετε δεν είναι κάτι που το βλέπετε από μακριά: είναι ένα αρχείο που ήδη βρίσκεται μέσα στον υπολογιστή σας. Ο browser έχει ήδη κατεβάσει τα δεδομένα.

Αποκεί και πέρα κάποιοι βάζουν, προγραμματιστικά, διάφορες δικλείδες σε ιστοσελίδες. Αλλά αυτό είναι άλλο θέμα. Αυτό είναι κάτι σαν παγίδα. Είναι στημένο, δεν είναι η φυσική κατάσταση του διαδικτύου. Και κάποιος που έχει λίγες γνώσεις παραπάνω, και λίγο χρόνο, συνήθως μπορεί να το παρακάμψει – το πιο σύνηθες μέσω του κώδικα της ίδιας της σελίδας. Πράγμα επίσης μη παράνομο, αφού ο κώδικας της κάθε σελίδας είναι υποχρεωτικά ανοιχτός, για να μπορεί ο browser να τις διαβάσει και να σου δώσει το output που βλέπεις στον «μαγικό καθρέφτη» της οθόνης σου.

Προφανώς, υπάρχει ένας φαύλος κύκλος εδώ, αν ακολουθήσουμε λογικές τού τι «πρέπει» και τι «δεν πρέπει» να κάνεις, τι είναι νόμιμο και τι όχι.

Και θα μου πεις: Μα έχουν τότε καταργηθεί τα πνευματικά δικαιώματα!

Όχι, δεν έχουν καταργηθεί. Απλώς, αν παίρνεις την απόφαση να βάζεις κάτι στο διαδίκτυο, πρέπει να ξέρεις ότι θα κατεβεί μέσα στους υπολογιστές άλλων. Δεν γίνεται αλλιώς.

Αποκεί και πέρα, φυσικά και ο κάθε δημιουργούς πρέπει να μπορεί να ορίζει μόνος του τι γίνεται με το έργο του.

Το να πας να κατεβάσεις στον σκληρό δίσκο σου ένα τραγούδι που ήδη ακούγεται μέσω browser δεν είναι πραγματικά παράνομο – ή, τουλάχιστον, δεν θα έπρεπε να είναι. Το να χρησιμοποιήσεις όμως αυτό το τραγούδι για να βγάλεις εσύ λεφτά, ενώ ο δημιουργός δεν βγάζει λεφτά, αυτό είναι προφανώς παράβαση πνευματικής ιδιοκτησίας, γιατί τον αδικείς. Άλλο το να κατεβάσεις κάτι και να το έχεις για τον εαυτό σου· άλλο το να κατεβάσεις κάτι και να το εκμεταλλεύεσαι για οικονομικό όφελος, ή για κάποιο άλλο δόλιο σκοπό.

Και εκεί είναι που όντως έχει νόημα ο νόμος της πνευματικής ιδιοκτησίας.

Οπότε, ερχόμαστε και σε ένα άλλο κρίσιμο ερώτημα: Αν κάτι δεν κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, είναι σωστό να το πάρει κάποιος και να το διανέμει μέσω torrent, για παράδειγμα;

Κανονικά, όχι, δεν είναι νόμιμο, εκτός αν και ο δημιουργός συμφωνεί. Πρακτικά, όμως, ας μη γελιόμαστε, συμβαίνει πολύ συχνά, και πολύ σπάνια αλλάζει κάτι στα οικονομικά δεδομένα.

Τι εννοώ; Πάρτε για παράδειγμα έναν συγγραφέα όπως τον GRR Martin, ή ένα συγκρότημα όπως τους Iron Maiden. Αληθινά πιστεύετε ότι αυτοί οι άνθρωπο χάνουν λεφτά από τα torrents; Αυτοί ήδη έχουν θησαυρίσει ενώ και torrents υπάρχουν και οτιδήποτε άλλο· βγάζουν εκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο. Ποια οικονομική ζημιά υφίστανται; Σοβαρά τώρα...

Ή, αντιστρόφως, αν ένας συγγραφέας ή μουσικός είναι άγνωστος και βγάζει ελάχιστα λεφτά (ή και τίποτα), τι νομίζετε ότι χάνει αν το έργο του κυκλοφορήσει και μέσω torrent; Παθαίνει ζημιά; Είμαστε σοβαροί; Το πολύ-πολύ να «πάθει» έμμεση διαφήμιση.

Έτσι, είμαι σκεπτικός ακόμα και για τα torrents... αν και, αναμφίβολα, εκεί υπάρχει κάποια παράβαση πνευματικής ιδιοκτησίας αφού κανείς δεν ρωτά τον δημιουργό: απλά παίρνουν το έργο και το διανέμουν με το έτσι θέλω. Για το αν προκαλούν πραγματική ζημιά, δεν είμαι βέβαιος. Άλλωστε, απλώς παίρνουν το ίδιο το έργο, δεν το αλλοιώνουν, δεν ισχυρίζονται ότι είναι δικό τους, δεν το πουλάνε. Ίσως σε ορισμένες περιπτώσεις να υπάρχουν κάποια διαφημιστικά στις ιστοσελίδες τους· το μόνο. Υπάρχουν όμως και κάποιοι που μοιάζουν όντως αισχροκερδείς, και σου ζητάνε τα στοιχεία της τραπεζικής κάρτας σου, ή απαιτούν να κλικάρεις διαφημιστικά προτού κατεβάσεις, ή να φορτώσεις αρχεία exe, κτλ. Αυτό είναι αληθινά απαράδεκτο και παράβαση όχι μόνο νόμου αλλά και της ελεύθερης ηθικής του διαδικτύου. ΠΟΤΕ μην πηγαίνετε σε τέτοιους ανθρώπους για να κατεβάσετε οτιδήποτε, όσο κι αν σας δελεάζει.

Με όλα αυτά, θέλω απλώς να θυμίσω σε όσους ήδη τα ξέρουν, και να πληροφορήσω όσους δεν τα ξέρουν, πόσο μεγάλη είναι η γκρίζα ζώνη στο διαδίκτυο, και πόσο μεγάλες είναι οι υπερβολές που ακούμε τελευταία για παραβάσεις νόμων μέσω αυτού.

Επιμένω σε εκείνο που έχω ξαναπεί: η ανθρωπότητα δεν μοιάζει να είναι ακόμα αρκετά ώριμη για το διαδίκτυο.

Σκέψου μόνο το εξής: Τι θα ήθελες; 1000 ευρώ παραπάνω, ή άμεση, ελεύθερη πρόσβαση σε οποιοδήποτε έργο τέχνης – βιβλία, ταινίες, μουσική – και σε οποιαδήποτε γνώση;

Εγώ ξέρω τι απ’τα δύο είναι πιο σημαντικό για εμένα.

Σε τελική ανάλυση, αν δεν υπήρχε το διαδίκτυο, πολλοί από εμάς δεν θα ήμασταν οι άνθρωποι που είμαστε τώρα, με τις γνώσεις και τις εμπειρίες που έχουμε. Εγώ το ξέρω ότι σίγουρα δεν θα ήμουν ο συγγραφέας που είμαι σήμερα, χωρίς το διαδίκτυο. Γιατί, πολύ απλά, δεν θα είχα έρθει σε επαφή με τόσα πολλά υπέροχα πράγματα.

 

Περιοχή εξωγήινων.

Μυστηριακές Οντότητες

 

Διαβάζω βιβλία από πολύ μικρός. Διαβάζω συστηματικά. Μου αρέσει. Και, να, αυτό τον χρόνο διάβασα – πόσα; – κάτσε να τα μετρήσω, μια στιγμή – είκοσι βιβλία. Και συνήθως τόσα διαβάζω κάθε χρόνο: καμιά εικοσαριά.

Με εκπλήσσει όταν βλέπω κόσμο στο διαδίκτυο να λέει ότι έχει διαβάσει 100 βιβλία μες στον χρόνο – ή και παραπάνω.

Σοβαρά, ρε παιδιά – πώς το κάνετε αυτό; Δεν μπορώ να καταλάβω. Πώς διαβάζετε 100 λογοτεχνικά βιβλία τον χρόνο (πολλά από τα οποία είναι και μεγάλα);

Διαβάζω καθημερινά (εκτός αν τύχει να είμαι πολύ κουρασμένος, ή να έχω κάποια άλλη δουλειά – ή να συμβαίνει κάτι άλλο, έκτακτο), αλλά πάλι δεν μπορώ να διαβάσω με τέτοιο ρυθμό. Ίσως να είμαι απλά αργός αναγνώστης... Αλλά, εντάξει, πόσο αργός; Πολύ αργός; Μερικές φορές έχω προσπαθήσει να διαβάσω πιο γρήγορα, και δεν μπορώ. Δεν μου φαίνεται ότι διαβάζω πραγματικά έτσι.

Αν δεις μερικά άρθρα στο διαδίκτυο, δίνουν συμβουλές για ταχεία ανάγνωση (fast reading). Ουσιαστικά, σου λένε να μη δίνεις πολλή σημασία στις λέξεις ή στις προτάσεις, αλλά να προχωράς ντουγρού. Επίσης, να μη διαβάζεις τα πάντα, να «πιάνεις» τις πιο βασικές λέξεις και να προχωράς. Ώστε να καταλαβαίνεις περίπου τι γίνεται.

Και κάθομαι και το σκέφτομαι και λέω: Μα αυτό δεν είναι ανάγνωση. Όταν διαβάζω, θέλω να βλέπω τις λέξεις, και θέλω να βλέπω και τη στίξη και το πώς είναι γραμμένες οι προτάσεις. Όλα αυτά έχουν σημασία στην εμπειρία της ανάγνωσης. Ειδικά της λογοτεχνικές ανάγνωσης. Έχει σημασία το πώς είναι γραμμένο κάτι· δεν διαβάζεις απλά για να πιάσεις «το νόημα σε γενικές γραμμές»: διαβάζεις για να έχεις μια εμπειρία.

Πόσες λέξεις μπορείς να διαβάζεις την ώρα αν θέλεις να έχεις αυτή την εμπειρία; Σίγουρα, πολύ λιγότερες απ’ό,τι αν απλά ρίχνεις μια ματιά για να πιάσεις το ρεζουμέ και να πας παρακάτω. Στο τέλος, δεν αισθάνεσαι σαν να έχεις πραγματικά διαβάσει, ή βιώσει, τίποτα. Απλώς έχεις πάρει μια πληροφορία. (Καλό όταν τριγυρίζεις στο διαδίκτυο ρίχνοντας ματιές σε άρθρα· όχι καλό όταν διαβάζεις λογοτεχνία.)

Το πόσο βιβλία διάβασες φαίνεται να είναι κι αυτό σημάδι των καιρών, ίσως, όπως το πόσους followers ή likes έχεις. Η ουσία δεν έχει σημασία· ο αριθμός μόνο έχει σημασία. Όσο πιο μεγάλος ο αριθμός τόσο το καλύτερο (ακόμα κι αν, ουσιαστικά, δεν σημαίνει τίποτα).

Αλλά έλα που στην πραγματικότητα δεν είναι έτσι. Όχι αν σ’ενδιαφέρει η ουσία, τουλάχιστον.

Αν πάλι πραγματικά υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να διαβάζουν τόσα πολλά βιβλία και να πιάνουν και την ουσία, και να έχουν την εμπειρία της λογοτεχνικής ανάγνωσης, τους βγάζω το καπέλο. Ή πρέπει να παίρνουν speed, ή το μυαλό τους να τρέχει με χίλια (και τα μάτια τους επίσης). Εγώ δεν μπορώ να το κάνω αυτό, και πάντα με παραξένευε. Ίσως να είναι μάγοι, ή ενδογήινοι.

(Ή ίσως να είναι κατάρα: αν είσαι γρήγορος συγγραφέας να είσαι αργός αναγνώστης. Ορισμένοι μού λένε ότι είμαι πολύ γρήγορος συγγραφέας· αλλά εμένα δεν μου φαίνομαι και τόσο γρήγορος. Θα ήθελα να γράφω τα διπλάσια βιβλία, και όταν γράφω πάντα νομίζω ότι η ιστορία καθυστερεί και θέλω να πάω παρακάτω.)

 

Είχα δει το τρέιλερ γι’αυτή την ταινία, και είχα σκεφτεί ότι μπορεί να ήταν καλή. Έτσι, πήγα να την παρακολουθήσω στον κινηματογράφο.

Ένα θα πω (για πρόλογο): το τρέιλερ ήταν καλύτερο από την ταινία.

Εντάξει, δεν μετάνιωσα που την είδα – δεν θέλω τα λεφτά μου πίσω· το ποπ-κορν ήταν, ομολογουμένως, καλό και πεινούσα σ’εκείνη τη φάση – αλλά, για να είμαι απόλυτα ειλικρινής, δεν θα πήγαινα να τη δω αν ήξερα ότι ήταν έτσι – απλά θα έπαιρνα το ποπ-κορν.

Αυτοί που έφτιαξαν την ταινία ξέχασαν κάτι βασικό: ότι είναι ταινία, γαμώτο. Δεν είναι ντοκιμαντέρ. Στον Καποδίστρια απλά βλέπουμε ιστορικά γεγονότα, ιστορικές στιγμές. Δεν βλέπουμε κάτι το δραματικό ή το επεισοδιακό. Είναι σαν να διαβάζεις ένα ιστορικό βιβλίο (του σχολείου, δυστυχώς). Δεν γίνονται έτσι οι καλές ταινίες. Πάρτε για παράδειγμα τις τόσες ταινίες που είναι βασισμένες στην Αρχαία Ρώμη – όπως τον Μονομάχο, ή το Centurion. Δεν είναι αραδιασμένα ιστορικά γεγονότα· υπάρχει κάποια γαμημένη πλοκή. Υπάρχει κάτι να παρακολουθήσεις το οποίο είναι δραματικό, επεισοδιακό. Υπάρχει ένα στόρι, κάτι το μυθιστορηματικό.

Ποια μυθιστορηματική πλοκή υπάρχει στον Καποδίστρια; Και μη μου πείτε το λαβ-στόρι με τη Ρωξάνδρα...

Οι διάλογοι είναι οριακά μέτριοι. Μετά βίας ακούγονται (έχω ακούσει και χειρότερους σε σύγχρονες ελληνικές ταινίες), αλλά ακούγονται. Το πρόβλημα είναι ότι όλοι τους είναι διαδικαστικοί – για τα ιστορικά γεγονότα και μόνο. Σχεδόν όλοι λένε «για την πατρίδα», «για τα ματωμένα τούτα τα χώματα», «με τη βοήθεια της Παναγιάς», και τα λοιπά και τα λοιπά. Δεν υπάρχει κανένας διάλογος που να θυμίζει πραγματικούς ανθρώπους να μιλάνε, έστω και σε δραματικές καταστάσεις.

Ο διάλογος, δε, του Καποδίστρια με τη Ρωξάνδρα είναι αστείος, γιατί είναι εκτός (σημερινής) εποχής. Δεν μπορεί ο σύγχρονος θεατής να τους ακούει να μιλάνε στον πληθυντικό, όταν είναι μόνοι, και σε αυτό το ύφος πλατωνικού έρωτα. Αμφίβολο είναι, μάλιστα, αν και στην πραγματικότητα θα μιλούσαν έτσι (αν και έχω ακούσει ότι, παλιά, οι σύζυγοι μιλούσαν στον πληθυντικό αναμεταξύ τους). Εντάξει, εκείνες οι επιστολές ας ήταν στον πληθυντικό γραμμένες (θέμα εποχής), αλλά και ο προσωπικός διάλογος; Ήταν γελοίο αυτό το πράγμα.

Οι ηθοποιοί, ωστόσο, δεν έπαιζαν άσχημα – για τα δεδομένα της ταινίας. Οι περισσότεροι έπαιζαν μέτρια, και κάποιοι έπαιζαν και αρκετά καλά. Υπήρχαν, όμως, και κάτι τραγικές περιπτώσεις. Ο χειρότερος ήταν ο Κολοκοτρώνης. Έτσι όπως τον είχαν φτιάξει ήταν σαν ο Καραγκιόζης ντυμένος Κολοκοτρώνης. Καλά, δεν ντρέπονταν λιγάκι; Σοβαρά τώρα...

Και μετά, ήθελαν να δείξουν και μια σκηνή μάχης για την αρχή της Επανάστασης του ’21· αλλά, προφανώς, δεν είχαν το budget για να κάνουν κανονική σκηνή μάχης. (Δεν υπάρχει ούτε μία σκηνή μάχης ή δράσης σε όλη την ταινία.) Οπότε, τι έκαναν (τα παλληκάρια); Έβαλαν τον Κολοκοτρώνη (ντυμένο και φτιαγμένο σαν Καραγκιόζη) επάνω σ’ένα άλογο να υψώνει το σπαθί του και να φωνάζει «Σηκωθείτε, αδέλφια μου Έλληνες! Για την πατρίδα μας! Ελευθερία ή θάνατος!» (ή κάτι πολύ παρόμοιο – δεν το θυμάμαι ακριβώς). Και βγαίνουν μέσα από τα χορτάρια και πίσω από τους θάμνους καμιά τριανταριά τύποι με φουστανέλες και φέσια και τρέχουν όλοι μαζί προς... κάποιον εχθρό, υποθέτεις. Ήταν σαν να βλέπεις μασκαράδες στο σχολείο...

Αν δεν είχαν τα χρήματα να φτιάξουν κανονική σκηνή μάχης, θα μπορούσαν τουλάχιστον να είχαν φτιάξει κάτι τέτοιο: ο Κολοκοτρώνης (φτιαγμένος όχι σαν Καραγκιόζης) έρχεται καλπάζοντας πάνω στο άλογό του και, κραυγάζοντας ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Ή ΘΑΝΑΤΟΣ! εφορμά σ’έναν Τούρκο πολεμιστή, του σκίζει τον λαιμό με το σπαθί του – τινάζονται αίματα τριγύρω – οι Έλληνες έρχονται από πίσω ουρλιάζοντας σαν παλαβοί, ορμάνε καταπάνω σε άλλους Τούρκους πολεμιστές με κουμπούρια και ξίφη – και η σκηνή κόβεται γιατί δεν έχουν το budget να τη συνεχίσουν. Αλλά τουλάχιστον θα είχαν δείξει κάτι ωραίο, έστω και κομμένο.

Η ταινία, όμως, δεν είναι απολύτως χάλια. Είναι οριακά μέτρια.

Και ένας άνθρωπος είναι που τη σώζει: ο Αντώνης Μυριαγκός, που παίζει τον Καποδίστρια. Είναι πραγματικά καλός ηθοποιός. Η ερμηνεία του είναι τρομερή, παρότι οι διάλογοι μέτριοι και η πλοκή ανύπαρκτη. Αν η ταινία ήταν όντως καλή, είμαι βέβαιος ότι και ο Μυριαγκός θα ήταν δέκα φορές καλύτερος.

Σε γενικές γραμμές, πάντως, νομίζω πως αυτή η ταινία θα άρεσε κυρίως στους εθνικιστές και στις θεούσες. Και πιστεύω πως είδα αρκετές που ίσως να ήταν θεούσες στον κινηματογράφο. Άκουσαν και ήρθαν, μαζικά, με σταυρούς και εικόνες.

Επίσης, έχω να παρατηρήσω κάτι περίεργο, αν όχι ανησυχητικό.

Πού βρίσκεται η χρηματοδότηση για τέτοιες ταινίες; Μπορεί να μην είχαν λεφτά για να φτιάξουν μάχες, αλλά σίγουρα δόθηκαν πολλά χρήματα στα σκηνικά, στα κοστούμια, και στους κομπάρσους.

Και δεν είναι η μοναδική ταινία με εθνικιστικοθρησκευτικό χαρακτήρα τελευταία. Είδα ένα τρέιλερ για μια ταινία που ετοιμάζεται για τον Γέροντα Παΐσιο... Δεν σχολιάζω καν· τα σχόλια δικά σας. Δεν υπάρχει ντροπή – ούτε και σεβασμός στους αγίους, ουσιαστικά.

Βγαίνουν αρκετά πράγματα στις οθόνες (όχι μόνο τις μεγάλες) αυτό τον καιρό τα οποία είναι σαν να θέλουν να προωθήσουν «θρησκεία και πατρίς». Ποιος τα χρηματοδοτεί; Και γιατί σ’αυτή τη χώρα χρηματοδοτούν μόνο τέτοια πράγματα; Εντάξει, να ξέρουμε το παρελθόν μας – αλλά μόνο αυτό; Γιατί ποτέ δεν έχει χρηματοδοτηθεί καμιά πιο παράξενη ταινία; Καμιά πιο δημιουργική ταινία; Ακόμα και ταινία φαντασίας. Έχετε δει ποτέ; Εγώ ποτέ δεν έχω δει. Αλλά λεφτά να δίνουν για να φτιάχνουν ταινίες «πατρίδος τε και θρησκείας» έχουν... Φευ, γαμώ την πουτάνα σας.

Αν κοιτάξετε στους δρόμους τελευταία θα δείτε διάφορες αφίσες αναρχικών που λένε ότι το Κράτος (και όχι μόνο) προσπαθεί να τονώσει το πατριωτικό πνεύμα – για να βάλουν πάλι τον κόσμο να σκοτωθεί. Βλέποντας κι εγώ πόση χρηματοδότηση πέφτει για τέτοιες ταινίες, αρχίζω να αναρωτιέμαι μήπως οι αναρχικοί έχουν κάποιο δίκιο... και μου σηκώνεται η τρίχα κάγκελο.

Τι δεν πάει καλά σ’αυτή τη χώρα, γαμώτο;

Πάρε μια μασκοπερούκα με φέσι, μαλλιά, και πελώριες μουστάκες, φόρεσέ την, κι άρχισε να ουρλιάζεις Ελευθερία ή θάνατος, αδέλφιααααα!

Και, εντάξει, βρε αδέλφια, δεν θα έπρεπε να τα υποστηρίζουμε αυτά αφού είναι ελληνικό προϊόν τέχνης; Αν δεν παινέσεις το σπίτι σου θα πέσει να σε πλακώσει, που λέει ο λαός. Αλλά εμένα με έχει πλακώσει ούτως ή άλλως. 30 χρόνια γράφω φανταστική λογοτεχνία, 30 ολοστρόγγυλα μπιζέλια έχω λάβει, από οικονομικής και γενικής άποψης. Ό,τι και να κάνεις στην Ελλάδα, πάλι θα πέσει να σε πλακώσει. Οπότε, προτιμώ απλά να είμαι ουδέτερος. Αν μου άρεσε αυτό που έβλεπα, δεν θα το έκρυβα.

Άντε τώρα, κάμετε το σταυρό σας κι η Παναγιά θα μας λυτρώσει... Έχει ο Θεός!

 

Πρόσφατα, είδα το εξής κείμενο γραμμένο κάπου (δεν έχει σημασία πού ακριβώς, φυσικά – και το κείμενο είναι ελαφρώς αλλαγμένο για ευνόητους λόγους):

Δηλαδή, τι μας λέει τώρα ο ποιητής; Ότι έχεις κατεβάσει ένα ηλεκτρονικό βιβλίο αλλά δεν μπορείς να το στείλεις στη συσκευή ενός φίλου σου για να το διαβάσει κι αυτός· ούτε καν στη συσκευή του παιδιού σου ή της γυναίκας σου. Αν θες να τους το δώσεις, πρέπει ή εκείνοι να πάνε επίσης να το αγοράσουν από το ThisWebSite.vom, ή πρέπει εσύ να πας ν’αγοράσεις άλλο ένα παρότι ήδη το έχεις!

Αυτό είναι τρελό...

Και συγνώμη, αλλά ποια λογική βάση έχει μια τέτοια νοοτροπία/απαίτηση; Προσπαθεί να εξομοιώσει το ηλεκτρονικό βιβλίο με το χάρτινο;

Σκεφτείτε λίγο τι κάναμε παλιά με τα χάρτινα βιβλία. Αν αγοράζαμε ένα εμείς, δεν το δίναμε και σε γνωστούς, συγγενείς, και φίλους να το διαβάσουν κι αυτοί;

Το δίναμε. Και ήταν το ίδιο αντίτυπο. Ο συγγραφέας ή ο εκδότης δεν έπαιρναν επιπλέον λεφτά για κάθε έναν πέρα από εμάς που το διάβαζε (ούτε και θα έπρεπε να έχουν τέτοια απαίτηση, φυσικά).

Μερικές φορές, δε, βγάζαμε και φωτοτυπίες των βιβλίων για να τα δώσουμε σε έναν γνωστό μας. Ξέρω αρκετούς ανθρώπους που το έκαναν. Ίσως ακόμα να το κάνουν.

Τίποτα από αυτά δεν θεωρείτο «παράνομο», ούτε ότι δεν ήταν σωστό.

Τι άλλαξε τώρα; Ήταν όλα καλά να δίνεις σε άλλους χάρτινα βιβλία, αλλά δεν είναι όλα καλά να δίνεις σε άλλους ηλεκτρονικά βιβλία;

Το μόνο που άλλαξε είναι ότι το ηλεκτρονικό βιβλίο είναι απλώς ένα ηλεκτρονικό αρχείο. Δεν το δίνεις ουσιαστικά· απλώς κάνεις copy/paste, κι έχεις ακόμα ένα ηλεκτρονικό βιβλίο! Ή άλλα δέκα, ή άλλα είκοσι: ή άλλα εκατόν-είκοσι.

Και είναι πανεύκολο· ο καθένας μπορεί να το κάνει. Δεν χρειάζεται να ξέρεις ούτε Javascript, ούτε C++, ούτε τίποτα. Απλώς copy/paste.

Εκείνο που έχει αλλάξει είναι η τεχνολογία, προφανώς.

Παλιά, μπορεί να έδινες ένα βιβλίο αλλά ήταν ακόμα ένα βιβλίο, δεν το διπλασίαζες. Εκτός αν το έβγαζες φωτοτυπίες· όμως αυτό είχε κάποιο κόστος, οπότε δεν γινόταν και τόσο εύκολα, ή τόσο συχνά. Επιπλέον, η φωτοτυπία έριχνε την ποιότητα.

Σήμερα απλώς το αντιγράφεις μέσα σε ένα ηλεκτρονικό σύστημα κι έχεις ακόμα ένα βιβλίο.

Είναι αυτός λόγος να απαιτεί κάποιος να μην το κάνεις;

Δηλαδή, τι θα γίνει τώρα; Θα απαγορεύσουμε το copy/paste;

Θα γυρίσουμε την τεχνολογία πίσω; Ή εν μέρει πίσω; Θα τη γυρίσουμε πίσω μόνο ώς εκεί που (νομίζουμε ότι) μας συμφέρει; Αλλά κατά τα άλλα θέλουμε να έχουμε και την ευκολία της ηλεκτρονικής τεχνολογίας;

Δεν γίνεται αυτό. Δεν μπορείς να τα έχεις και έτσι και αλλιώς.

Είναι σαν ο άλλος να σου λέει ότι, αφού τώρα τρέχεις πολύ γρήγορα, γύρνα και πυροβόλησε τον εαυτό σου στον αστράγαλο για να πηγαίνεις πιο αργά.

Αφού μπορείς να κάνεις σήμερα όσα αντίγραφα θες πανεύκολα, ΜΗΝ το κάνεις. Γίνε χαζός και μην πατάς ctrl + c.

Μα είμαστε σοβαροί;

Τέτοιες νοοτροπίες και απαιτήσεις, μόνο το γέλιο μπορούν να προκαλέσουν. Δεν ευσταθούν με τα δεδομένα της εποχής.

Και το λέω αυτό ενώ κι εγώ θα ήθελα να βγάζω λεφτά από τα βιβλία μου. Αλλά το ξέρω πως δεν είναι αυτός ο τρόπος για να βγάλεις λεφτά. Δεν πρόκειται κανείς να δώσει σημασία σε μια τέτοια απαίτηση εκτός αν είναι ο παππούς σου. Και ο παππούς σου μάλλον δεν θα ξέρει πώς να πατήσει ctrl + c ούτως ή άλλως.

Αν είναι ποτέ ν’αρχίσουν οι συγγραφείς να βγάζουν σοβαρά λεφτά, δεν θα το καταφέρουν με τέτοιες απαγορεύσεις. Θα το καταφέρουν επειδή θα έχει αλλάξει η νοοτροπία του αναγνωστικού κοινού.

Γι’αυτό, όπως έχουν μαλλιάσει τα δάχτυλά μου να γράφω, κάνουμε δωρεές για να δείξουμε ότι εκτιμάμε αυτό που κάνει ο άλλος και θέλουμε να συνεχίσει να το κάνει και να αμείβεται για αυτό, όπως και πρέπει.

Δεν μπορείς να προσπαθείς να βασιστείς σε παλιά οικονομικά μοντέλα πλέον. Δεν πιάνουν. Είναι εκτός εποχής και εκτός λογικής. Χρειάζεται κάτι καινούργιο, κάτι καλύτερο.

Όλοι αυτοί οι συγγραφείς που σήμερα βγάζουν ηλεκτρονικά βιβλία και προσπαθούν να τα πουλήσουν όπως θα πουλούσαν χάρτινα – με τους ίδιους ή παρόμοιους περιορισμούς – δεν σκέφτονται το εξής: Αν τα πράγματα ήταν όπως παλιά, κανένας από αυτούς δεν θα δημοσίευε βιβλία κατά πάσα πιθανότητα, γιατί η αγορά θα ήταν πολύ πιο περιορισμένη.

Αν όμως θέλουμε ελευθερία, πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε και αλλιώς.