Στην Ελλάδα – και ίσως και σε άλλες χώρες, αλλά γι’αυτές δεν μπορώ να είμαι σίγουρος – νομίζω πως υπάρχει μια σχετική προκατάληψη εναντίον του ηλεκτρονικού βιβλίου, ή ίσως και μια άγνοια τού τι ακριβώς είναι αυτό. Πολύς κόσμος φαίνεται να νομίζει ότι δεν είναι «κανονικό» βιβλίο, ή ότι – για κάποιο μυστηριώδη λόγο – είναι λιγότερο σοβαρό από το «κανονικό» βιβλίο. Ορισμένοι λένε πως δεν μπορούν να διαβάζουν στην οθόνη, αλλά μετά κάθονται με τις ώρες και διαβάζουν μηνυματάκια στο Facebook...

Στην αγορά είναι δύσκολο να βρεις ηλεκτρονικούς αναγνώστες – συσκευές για την ανάγνωση ηλεκτρονικού βιβλίου (πχ, μορφές mobi, epub, pdf) – ενώ αντιθέτως δεν είναι και τόσο δύσκολο να βρεις συσκευές που παίζουν μουσική από αρχεία mp3... Παλιότερα, στην αρχή των ηλεκτρονικών βιβλίων, είχαν κυκλοφορήσει κάποιες τέτοιες συσκευές – μάλιστα, ήταν και μία ελληνική (της TurboX, αν δεν κάνω λάθος) – αλλά πολύ γρήγορα αποσύρθηκαν. Δήθεν ότι δεν είχαν ζήτηση. Λες και όλα τ’άλλα πράγματα που φέρνουν τα καταστήματα έχουν ζήτηση 100% κάθε μέρα...

Σήμερα, όπου κι αν ζητήσεις ebook reader, δεν νομίζω ότι πουθενά θα βρεις ετοιμοπαράδοτο. Πρέπει να κάνεις παραγγελία. Μόνο σε κάτι ελάχιστες «τρύπες» που φέρνουν «σπάνια» πράγματα μπορεί να βρεις κανέναν για να τον αγοράσεις κατευθείαν.

Αντιθέτως, αγοράζεις smartphone ακόμα και στους πάγκους της λαϊκής, που λέει ο λόγος...

Αλλά όχι ebook reader.

Εν μέρει πιστεύω ότι φταίνε οι εκδότες – και οι μεγάλοι και ίσως και οι μικρότεροι – που έχουν προσπαθήσει να εξαφανίσουν το ηλεκτρονικό βιβλίο γιατί πιστεύουν ότι τους κλέβει μέρος από τα κέρδη τους. Γι’αυτό κιόλας βλέπεις γενικά τα έντυπα βιβλία να υποστηρίζονται ενώ τα ηλεκτρονικά σχεδόν ποτέ.

Ωστόσο, για τον αναγνώστη, το ηλεκτρονικό βιβλίο έχει, αντικειμενικά, πάρα πολλά πλεονεκτήματα σε σχέση με το έντυπο.

Κατά πρώτον, για όσους ενοχλούνται από τις φωτεινές οθόνες, σας λέω πως οι σωστοί ebook readers δεν έχουν οθόνες με φως· λειτουργούν με ηλεκτρονικό μελάνι, που στο μάτι μπορείς να πεις ότι είναι ακόμα πιο ήπιο από τα γράμματα επάνω στην έντυπη σελίδα.

Εγώ, εδώ και χρόνια – καμιά δεκαετία τουλάχιστον – διαβάζω κυρίως ηλεκτρονικό βιβλίο. Το 90% της ανάγνωσής μου είναι ebooks. Δεν το κάνω εκ πεποιθήσεως. Πραγματικά με βολεύουν περισσότερο. Και θα αναφέρω μερικά από τα πλεονεκτήματά τους.

• Η συσκευή ανάγνωσης είναι πολύ πιο ελαφριά και δεν κουράζει το χέρι.
• Δεν χρειάζεται να κρατάς ανοιχτές τις σελίδες.
• Μπορείς να έχεις όσα βιβλία θέλεις μέσα σε μία και μόνο συσκευή.
• Δεν υπάρχει περίπτωση το ηλεκτρονικό βιβλίο να σκιστεί ή να βρομίσει. Και μπορείς να κάνεις όσα αντίγραφά του θέλεις.
• Μπορείς και να το εκτυπώσεις αν επιμένεις, με πολύ μικρό κόστος.
• Με τα ηλεκτρονικά βιβλία, αν ψάξεις στο Διαδίκτυο, μπορείς να βρεις ακριβώς εκείνο που θέλεις να διαβάσεις· δεν είσαι περιορισμένος από τα ράφια κανενός βιβλιοπωλείου, ούτε χρειάζεται να παραγγέλνεις κάτι και να περιμένεις να έρθει.
• Τα ηλεκτρονικά βιβλία δεν πιάνουν χώρο μες στο σπίτι (και ήδη οι βιβλιοθήκες μου είναι γεμάτες. Αν όλα αυτά τα χρόνια διάβαζα έντυπα βιβλία οι βιβλιοθήκες μου δεν θα τα χωρούσαν. Γιατί, ναι, συνεχίζω να αγοράζω και έντυπα, ειδικά από παλαιοβιβλιοπωλεία.)
• Αν σ'ενδιαφέρει αυτό, το ηλεκτρονικό βιβλίο είναι και πιο φιλικό προς το περιβάλλον.
• Τα ηλεκτρονικά βιβλία δεν περιορίζονται από τον φυσικό χώρο. Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζεται κανείς, για παράδειγμα, να υποχρεωθεί να γράψει ένα μικρότερο βιβλίο, ή να πετσοκόψει ένα μεγαλύτερο βιβλίο, προκειμένου να βγουν λιγότερες οι σελίδες επειδή είναι θέμα κόστους. Κάτι που πολύ συχνά συνέβαινε, και συμβαίνει, στα έντυπα βιβλία. Το ηλεκτρονικό βιβλίο μπορεί να είναι 5.000 σελίδες, που λέει ο λόγος, και δεν αλλάζει τίποτα. Ο συγγραφέας γραφεί πραγματικά αυτό που θέλει να γράψει, κι εσύ το διαβάζεις. (Όσο για τις θεωρίες «βαριέμαι να διαβάσω μεγάλα βιβλία», δεν τις δέχομαι. Το μέγεθος δεν παίζει ρόλο. Το μόνο που παίζει ρόλο είναι πόσο σού αρέσει το βιβλίο. Έχω διαβάσει πολύ γρήγορα βιβλία που είναι μεγάλα, και πολύ αργά βιβλία που είναι μικρά. Μαντέψτε γιατί.)
• Τα ηλεκτρονικά βιβλία έχουν πολύ μικρότερο κόστος παραγωγής. Ο καθένας που έχει μεράκι και κάποια τεχνογνωσία μπορεί να φτιάξει ένα ηλεκτρονικό βιβλίο και να το δημοσιεύσει. Τι χρειάζεται; Ένας Η/Υ και μια σύνδεση στο Διαδίκτυο. Ούτε τυπογραφεία με υπέρογκα κόστη ή να τρέχεις αποδώ κι αποκεί για να κάνεις διακίνηση. Αυτός κιόλας ίσως να είναι ο λόγος που ορισμένοι εκδότες αντιπαθούν τα ηλεκτρονικά βιβλία: επειδή τους καθιστούν λιγότερο απαραίτητους για τους συγγραφείς. Επομένως, προσπαθούν πλαστά να δείξουν ότι είναι απαραίτητοι δυσφημώντας τα ηλεκτρονικά βιβλία. Αν ξέρεις τι κάνεις, μπορείς πολύ εύκολα να φτιάξεις το ίδιο ηλεκτρονικό βιβλίο που θα σου έφτιαχνε κι ένας εκδότης.
• Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, θα έλεγα πως στον αναγνώστη φτάνει ένα κείμενο που έχει υποστεί λιγότερη λογοκρισία, αν μη τι άλλο.

Δεν έχω παρατηρήσει τα ηλεκτρονικά βιβλία να υστερούν σε ποιότητα γραφής, σε σχέση με τα έντυπα. Θα ήταν τρελό να υποθέσουμε κάτι τέτοιο, άλλωστε. Αυτό εξαρτάται καθαρά από την ικανότητα του συγγραφέα.

Δεν είμαι εναντίον των έντυπων βιβλίων.

Και το ξαναλέω: Δεν είμαι εναντίον των έντυπων βιβλίων.

Μου αρέσουν και αυτά. Αλλά δεν μπορώ να καταλάβω την προκατάληψη εναντίον των ηλεκτρονικών βιβλίων, δεδομένου, μάλιστα, πως είναι το 90% των βιβλίων που διαβάζω.

Θα αναφέρω και μερικά πλεονεκτήματα των έντυπων:

• Δεν χρειάζονται ενέργεια – ούτε μπαταρίες ούτε τίποτα.
• Δεν υπάρχει κίνδυνος να τα πάρεις ακόμα και σε μέρη όπου θα μπορούσαν να βραχούν ή να τσακιστούν. (Πχ, κι εγώ στην παραλία προτιμώ το έντυπο βιβλίο.)
• Έχουν μια κάποια φετιχιστή αξία ως φυσικά αντικείμενα.
• Χρησιμεύουν ακόμα και ως διακόσμηση δωματίου! (Έλα τώρα που δεν το ξέρετε ότι πολλοί αγοράζουν βιβλία απλά και μόνο για να στολίζουν τη βιβλιοθήκη τους χωρίς ποτέ να τα διαβάζουν.)
• Ορισμένα από αυτά μυρίζουν ωραία. Είναι θέμα πρέζας.

*

Αγοράστε έναν καλό ebook reader· δεν είναι και τόσο ακριβοί. Πολύ φτηνότεροι από το smarthphone σου. Αλήθεια.

Αρχίστε να διαβάζετε ηλεκτρονικά βιβλία.

Ψάξτε παντού στο Διαδίκτυο γι’αυτά.

Μην ασχολείστε με websites που σου λένε ότι μπορείς να διαβάσεις τα βιβλία τους μόνο μέσα από τα ίδια τα websites αυτά. Τα ηλεκτρονικά βιβλία πρέπει να μπορείς να τα διαβάζεις οπουδήποτε, από όποια συσκευή θέλεις.

Μην ακούτε δυσφημιστικές μαλακίες για τα ηλεκτρονικά βιβλία. Δεν ισχύουν.

Και για τους συγγραφείς: Μην πληρώνετε λεφτά για να σας εκδίδουν τα βιβλία σας, είτε έντυπα είτε ηλεκτρονικά – έχω δει να σε βάζουν να πληρώνεις ακόμα και για το ISBN, που είναι τελείως δωρεάν κανονικά! Αυτό είναι εκμετάλλευση. Αν ο εκδότης θέλει το βιβλίο σου, πρέπει να είναι πρόθυμος να πάρει κάποιο ρίσκο γι’αυτό. Αν δεν είναι πρόθυμος, αν δεν μπορεί να είναι πρόθυμος λόγω των συνθηκών της αγοράς (και το καταλαβαίνω πολύ καλά αυτό), τότε αναρωτηθείτε τι δεν πάει καθόλου καλά σε τούτη τη χώρα.

 

Αετός;

Μυστηριακές Οντότητες

 

Παρακολουθώ μια σειρά επιστημονικής φαντασίας (το The 100) και σ’ένα σημείο βλέπεις να παίρνουν ένα μικροτσίπ από το κεφάλι κάποιου, να το περνάνε μέσα σε κάτι σαν τάμπλετ, και να παρακολουθούν τις αναμνήσεις του σαν να ήταν ταινία.

Και αναρωτιέμαι: Πόσες φορές το έχουμε δει αυτό στην επιστημονική φαντασία;

Πάρα πολλές φορές, είναι η απάντηση. Αυτό ή κάτι παρόμοιο. Οι αναμνήσεις να αποθηκεύονται σε κάποιο τεχνολογικό μέσο, και μετά να τις βλέπουν από μια οθόνη.

Είναι αρκετά κλισέ πλέον (αν και η σειρά μου αρέσει, ασχέτως αυτού), και επίσης αναρωτιέμαι, όχι μόνο αν ποτέ θα συμβεί κάτι τέτοιο, αλλά αν θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο.

Δε νομίζω ότι θα μπορούσε, γιατί οι αναμνήσεις μας δεν είναι πραγματικά σαν ταινία. Δεν είναι σαν να έχεις ένα αρχείο mp4 μες στο κεφάλι σου. Κλείσε τα μάτια και προσπάθησε να θυμηθείς ένα παλιό περιστατικό. Όσο περνά ο καιρός, το θυμάσαι ολοένα και λιγότερο καλά, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να συμπληρώνεις ολοένα και περισσότερα πράγματα με τη φαντασία σου.

Αυτό, όμως, ισχύει από την αρχή. Δηλαδή, από την αρχή, ουσιαστικά χρειάζεται να χρησιμοποιήσεις τη φαντασία σου για να αναπαράγεις μες στο μυαλό σου κάτι που είχε συμβεί πρόσφατα. Οι αναμνήσεις δεν νομίζω πως είναι οπτικά δεδομένο αλλά σκέτα πληροφοριακά δεδομένα. Το μυαλό αρπάζει ό,τι είναι να αρπάξει, τα κρατά όσο μπορεί να τα κρατήσει, και μετά, ανακαλώντας αυτά τα δεδομένα, αναδημιουργεί τη σκηνή – την ανάμνηση – χρησιμοποιώντας τη φαντασία σου. (Γι’αυτό κιόλας δύο άνθρωποι μπορεί να θυμούνται το ίδιο περιστατικό λίγο διαφορετικά.)

Αυτό δεν θα μπορούσε να το κάνει ένα μηχάνημα, γιατί τα μηχανήματα δεν έχουν φαντασία. Ακόμα κι αν μπορούσε κάπως να διαβάσει κάποια εγκεφαλικά δεδομένα – κάποια πράγματα που έχεις κρατήσει στη μνήμη σου – δεν θα είχε τη δυνατότητα να τα αναπαράγει και με πολύ αξιόπιστο ή αληθοφανή τρόπο.

 

Monster Magnet — Motorcycle (Straight to Hell)

Τρομερό βίντεο!

 

Πηγαίνω σε καταστήματα που υποχρεώνουν τους υπαλλήλους τους να φοράνε συνεχώς μάσκα ώς τα μάτια και παρατηρώ το εξής φαινόμενο: Έχω αρχίσει πια να ξεχνάω τα πρόσωπά τους. Προσπαθώ να θυμηθώ το κανονικό τους πρόσωπο και δεν τα καταφέρνω και πολύ καλά· πρέπει να χρησιμοποιήσω, πολλές φορές, και τη φαντασία μου για να το συμπληρώσω. Στο μυαλό μου έρχεται αμέσως αυτό το μισό-πρόσωπο μισό-μάσκα.

Και υπάρχουν και καινούργιοι υπάλληλοι που δεν είχα δει ποτέ τα πραγματικά τους πρόσωπα, και δεν έχω ιδέα πώς ίσως να είναι. Μπορώ μόνο να κάνω υποθέσεις με τη φαντασία μου για να συμπληρώσω το «κενό» που δημιουργεί η μάσκα.

Έχουμε φτάσει σε μια κατάσταση που το μισό πρόσωπο έχει γίνει μάσκα μέσα στη μνήμη μας. Κινδυνεύουμε να νομίσουμε ότι έχουμε αντίκρυ μας ανδροειδή, όχι ανθρώπους. Και αυτό, νομίζω, είναι κάτι το απαίσιο. Είναι κάτι το απανθρωπιστικό.

Και κάποια στιγμή – σύντομα – πρέπει να τελειώσει.

 

 

(Φυσικά, όσα γράφω παραπάνω είναι φανταστική λογοτεχνία· μη δίνετε σημασία. Δεν ωθώ κανέναν να κάνει κάτι. Και, όπως πάντα: Μην πιστεύετε τίποτα.)