Σοβαρά. Όταν διαβάζεις λογοτεχνία, ειδικά φανταστική ή περιπετειώδη λογοτεχνία, σταμάτα να διαβάζεις σαν να διάβαζες. Άρχισε να διαβάζεις σαν να ακούς και σαν να βλέπεις. Το πιο απλό είναι το άκουσμα. Μέσα στον διάλογο, άκουγε τους χαρακτήρες να μιλάνε· μην το διαβάζεις σαν να είναι σχολικό βιβλίο ή πραγματεία. Φέρε τη φωνή των χαρακτήρων στο μυαλό σου. Δες την έκφρασή τους, τις μικρές κινήσεις τους καθώς κουβεντιάζουν – ακόμα κι αν ο συγγραφέας δεν τα περιγράφει αυτά τα πράγματα. Μην περιμένεις ο συγγραφέας να σ’τα λέει όλα! (Βλέπε επίσης ένα παλιότερο άρθρο μου για το πώς η λογοτεχνία αποτελεί ταινία του μυαλού.)

Όταν διαβάζεις περιγραφές, να βλέπεις τι συμβαίνει– Και θα πω εδώ κάτι που έλεγε ο William Burroughs το οποίο προσωπικά δεν μπορώ να εφαρμόσω απόλυτα· το βρίσκω αδύνατον, ή, τουλάχιστον, δύσκολο. Έλεγε να μην διαβάζεις λέξεις, απλά να τις κοιτάζεις και να σου έρχονται εικόνες στο μυαλό. Να τις κοιτάζεις, περίπου, όπως θα κοίταζες ιδεογράμματα, ή σύμβολα. Να μην «ακούγεται» λόγος μέσα στο κεφάλι σου. Να έρχονται μόνο εικόνες. Κατευθείαν.

Όπως είπα, αυτό εγώ το βρίσκω πολύ δύσκολο να εφαρμοστεί. Τουλάχιστον, όχι πάντα. Επομένως, προτείνω κάτι πιο απλό: Όταν διαβάζεις περιγραφές, να τις ακούς σαν από το στόμα κάποιου αφηγητή ή αφηγήτριας που η φωνή του αισθάνεσαι πως ταιριάζει· και, καθώς ακούς αυτή τη φωνή, να φέρνεις στο μυαλό σου τις εικόνες που αυθόρμητα η φωνή δημιουργεί. Οπότε, πάλι είναι κάτι που το βλέπεις μπροστά σου.

Σε καμία περίπτωση μην διαβάζεις σαν να διάβαζες, σαν να ήταν απλές πληροφορίες ή δεδομένα. Είναι λάθος. Χάνεις το 80% της απόλαυσης της λογοτεχνίας, που είναι σαν ζωντανό όνειρο.

 

Αυτό είναι ένα από τα λίγα βιβλία που όντως έχω διαβάσει στη μετάφρασή τους, κι απ’ό,τι θυμάμαι μου άρεσε. Βέβαια, το πώς ο αρχικός τίτλος – Jitterbug Perfume – μεταφράζεται ως Το Άρωμα του Ονείρου είναι ένα θέμα... Από την άλλη, όμως, πώς να τον μεταφράσεις;

Ο πίνακας του εξωφύλλου είναι, καταφανώς, Boris Vallejo (και παραδόξως το Google δεν μπορούσε να τον εντοπίσει μέσα στο ίδιο το website του ζωγράφου!), αλλά δεν έχει καμία σχέση με το θέμα του βιβλίου. Και μιλάμε τώρα για ΚΑΜΙΑ σχέση.

Εντάξει, είναι ωραίος όμως...

Από τότε που διάβασα αυτό το μυθιστόρημα του Τομ Ρόμπινς, όλο λέω πως θα διαβάσω και κανένα άλλο από τα βιβλία του... και όλο το ξεχνάω, όλο κάτι άλλο έχω να διαβάσω και ο Τομ φεύγει απ’το μυαλό μου. Κάποια στιγμή, όμως, θα τον πιάσω. Από τα μαλλιά. Γιατί μου φαίνεται ότι, όντως, έχει ενδιαφέρον ως συγγραφέας. Το Άρωμα του Ονείρου ήταν τελείως σουρεαλιστικό, τελείως μαγικορεαλιστικό. Πολύ παράξενο.

Παλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

 

Σκεφτόμουν να ανεβάσω κάτι σήμερα στα Σκιώδη Παραλειπόμενα αλλά, πραγματικά, δεν μπορούσα να αποφασίσω τι. Έτσι, αντί για Καλό Πάσχα, θα σας γράψω ένα αστείο για την πανδημία του κορονοϊού το οποίο έλεγα τις προάλλες και, ξέρετε, είναι από εκείνα τα σοβαρά αστεία.

Η όλη κατάσταση με την «πανδημία» – συμπεριλαμβανομένων των εμβολίων και των πάντων που έχουν προκύψει – είναι σαν να σου λένε ότι ένας γάιδαρος πετάει. Και να σ’το αποδεικνύουν κιόλας! Με στοιχεία. (Όπως, για παράδειγμα, τέτοιου είδους στατιστικές.)

Παίρνεις έναν γάιδαρο, του δένεις τα πόδια, τον βάζεις επάνω σ’έναν καταπέλτη. Τον εκτοξεύεις ψηλάαα στον αέρα. Και, καθώς είναι εκεί στους ουρανούς, τον τραβάς γρήγορα πέντ’έξι φωτογραφίες. Μετά, τις δείχνεις αποδώ κι αποκεί και λες «Να, ορίστε, ο γάιδαρος πετάει! Τι δεν καταλαβαίνετε; Αμφισβητείτε τις αποδείξεις; Τι είστε, τρελοί; Συνωμοσιολόγοι; Αυτό λέει η επιστήμη!»

Αν πας, όμως, μερικές εκατοντάδες μέτρα προς τα δυτικά, μπορείς να βρεις το τσακισμένο κουφάρι ενός δεμένου γαϊδάρου μέσα σ’έναν γκρεμό. Σύμπτωση, φυσικά. Προφανώς, δεν είναι ο ίδιος γάιδαρος... Τι είστε, τίποτα ψεκασμένοι συνωμοσιολόγοι;

Ε, αυτό ακριβώς συμβαίνει με την «πανδημία».

*

Και κάνω βόλτα και βλέπω ακόμα ανθρώπους με μάσκες στον ανοιχτό δρόμο, και σκέφτομαι: Όσο υπάρχουν ακόμα τέτοιοι, ε, δεν θα ξεμπλέξουμε ποτέ από τη μαφία της Μεγάλης Φάρμας.

Ποιες λέτε να είναι οι πιθανότητες να έχουμε τελειώσει με την «πανδημία» ώς τα τέλη του 2022; Εγώ λέω πως θα πρέπει να είμαστε εξωφρενικά φαρδύκωλοι για να έχει συμβεί αυτό. Αλλιώς... the Matrix Reloaded θα είναι η κατάσταση.

Για την ώρα, Καλό Πάσχα. Μη βγάλετε μάσκα καθώς τρώτε το κατσικάκι· μπορεί να έχει κάνα μικρόβιο. Όποιος καταφέρει να φάει κατσικάκι φορώντας μάσκα παίρνει bonus πόντους καλής συμπεριφοράς από τη Μεγάλη Φάρμα.

 

Μυστηριακές γραφές επάνω στις πολυκατοικίες επιφέρουν χάος στους δρόμους.

Μυστηριακές Οντότητες

 

Παλιότερα, προ 20ετίας και βάλε, έβρισκες ξενόγλωσσα βιβλία φαντασίας στα ελληνικά βιβλιοπωλεία. Όχι πολλά, αλλά υπήρχαν – αν και περιορισμένα, θα έλεγες. Ποτέ δεν ήταν πολλά. Πληθώρα δεν υπήρχε, σε καμία περίπτωση, αλλά όποιος ήθελε έβρισκε.

Μετά, έπεσε η οικονομική κρίση και μειώθηκαν τραγικά τα ξενόγλωσσα βιβλία φαντασίας στα βιβλιοπωλεία. Άρχισες να τα βρίσκεις με το σταγονόμετρο. Αλλά έβρισκες, τουλάχιστον, αρκετά στα παλαιοβιβλιοπωλεία, και σε πολύ καλές τιμές. (Τώρα πλέον, μου κακοφαίνεται οποιοδήποτε βιβλίο να κάνει πάνω από 5 ευρώ.)

Μετά, πλάκωσε η κορονοπανούκλα και το ισοπέδωσε το πράγμα. Στα βιβλιοπωλεία δεν έφερναν τίποτα, και στα παλαιοβιβλιοπωλεία τα αποθέματα από ξενόγλωσσα βιβλία φαντασίας άρχισαν να στερεύουν και να μην ανανεώνονται.

Σήμερα, επί εμβολιοχούντας, δεν ξέρω τι ακριβώς γίνεται στα βιβλιοπωλεία γιατί δεν μπαίνω (είμαι από τους «κακούς» που δεν δέχονται η κυβέρνηση να τους εκβιάζει για να παίρνουν φάρμακα) αλλά σίγουρα η κατάσταση δεν θα έχει βελτιωθεί, και στα παλαιοβιβλιοπωλεία τα ξενόγλωσσα βιβλία φαντασίας μοιάζουν να έχουν πια φτάσει στο τέλος και – επειδή τίποτα και κανένας δεν κυκλοφορεί λόγω «πανδημίας» – δεν έρχονται καινούργια.

Οπότε, το αποτέλεσμα είναι να μη βρίσκεις σχεδόν καθόλου ξενόγλωσσα βιβλία φαντασίας στην ελληνική αγορά και παρα-αγορά.

Υπέροχα...

Ευτυχώς που υπάρχει και το διαδίκτυο, δηλαδή, αλλιώς θα είχαμε κόψει φλέβες.

Και θα μου πει τώρα κάποιος – όπως μου έχουν ξαναπεί – Μα γιατί δεν διαβάζεις τα ελληνικά βιβλία;

Όπως έχω κι εγώ ξαναπεί, όμως: Ας γράψουν κάτι που θέλω όντως να το διαβάσω και θα το διαβάσω. Δεν έχω ενδοιασμούς ούτε ταμπού. Αλλά δεν θα διαβάσω και κάτι υποχρεωτικά επειδή είναι ελληνικό.

Έπειτα, μπορεί να έρθει η πιο τραγική ερώτηση από κάποιους: Μα, αν δεν διαβάζεις τους άλλους, πώς περιμένεις να διαβάσουν τα δικά σου βιβλία;

Τι ανόητη ερώτηση είναι αυτή, βρε παιδιά, που γίνεται στους συγγραφείς τούτες τις χαλεπές ημέρες; Γιατί να πρέπει να διαβάζεις τα βιβλία των άλλων για να διαβάσουν τα δικά σου; Ποιος κανόνας το λέει αυτό; Ο καθένας πρέπει να διαβάζει ό,τι αισθάνεται πως θέλει να διαβάσει. Το θέμα είναι να υπάρχει πραγματικό κοινό από αναγνώστες με διάφορα γούστα.

Μια λογική που έχει επικρατήσει, όμως, είναι πολύ εσφαλμένη. Είναι η λογική που υποδεικνύει ότι πρέπει εσύ να διαβάσεις το βιβλίο του άλλου για να διαβάσει κι αυτός το δικό σου. Και, όπως έχω ξαναγράψει, αυτό είναι τελείως γελοίο. Τι νόημα έχει; Θα κάνουμε ανταλλαγή ανάγνωσης; Τι είναι αυτό; Πληρωμή σε εγωκεντρικό νόμισμα; Βλαβερό είναι για την ψυχική υγεία, τοξικό, όχι κάτι που να θέλεις να το ασπάζεσαι.

Μπορεί να φταίει και το διαδίκτυο για την εξάπλωση αυτής της νοοτροπίας, με sites όπως το Goodreads, όπου φαίνεται να είναι πάνω-κάτω ο κανόνας ότι πρέπει να βαθμολογήσεις, ή να διαβάσεις (αλλά κυρίως να βαθμολογήσεις), για να σε βαθμολογήσουν, ή να πληρώσεις για διαφήμιση, ή να έχεις κάποιο άλλο μέσο.

Αυτό δεν κάνει καλό ούτε στη λογοτεχνία, ούτε στους συγγραφείς, ούτε στους αναγνώστες. Απλά δημιουργεί, και διατηρεί, ένα φαύλο κύκλο εγωπάθειας και κομπλεξισμού.

Αφήστε τα «σε διαβάζω για να με διαβάσεις» και προσπαθήστε να διευρύνετε το κοινό. Είναι η μόνη λύση.

Σε τελική ανάλυση, μπορεί, για παράδειγμα, εσύ, ως συγγραφέας, να σου αρέσει να διαβάζεις τσόντες και ιστορικά βιβλία, αλλά να γράφεις βιβλία με ντετέκτιβ. Αυτό τι σημαίνει, ότι πρέπει υποχρεωτικά να διαβάσεις κι εσύ βιβλία με ντετέκτιβ για να διαβάσουν τα δικά σου; Απλά εσύ απευθύνεσαι σε άλλο κοινό αναγνωστών στο οποίο ο ίδιος δεν ανήκεις. Πού είναι το κακό;

Είναι διεστραμμένο να το βλέπεις αυτό ως κακό.

Άλλωστε, οι συγγραφείς γράφουν καλύτερα όταν αισθάνονται πως έχουν την ελευθερία να εκφραστούν όπως θέλουν αλλά και να διαβάσουν, ή να μη διαβάσουν, ό,τι θέλουν.

Έτσι θα δημιουργήσεις κάτι το καλύτερο στη λογοτεχνία.

Με τις νοοτροπίες που ακολουθούνται ώς τώρα – στενοί λογοτεχνικοί «κύκλοι» και τα λοιπά – βλέπεις κάτι το καλύτερο; Πού είναι αυτό; Έχουμε πιάσει πάτο.