Αυτό είναι το κλασικό μυθιστόρημα του Άγγελου Τερζάκη, Η Πριγκηπέσσα Ιζαμπώ. Δεν είναι βιβλίο φαντασίας, φυσικά, αλλά είναι ένα μυθιστόρημα με ιππότες και πριγκίπισσες, από αυτά που, ξέρεις, “δεν υπάρχουν” στην Ελλάδα γιατί “δεν είναι η παράδοσή μας” (και καλά).

Το εξώφυλλο είναι τρομερό, αλλά και μέσα το βιβλίο έχει πολλές εικόνες, δύο από τις οποίες παραθέτω παρακάτω, πριν από το οπισθόφυλλο που δείχνει μόνο ένα ιπποτικό κράνος.

Αναρωτιέμαι, όμως, τι να είναι αυτό το σύμβολο στο εξώφυλλο. Ένας αγκυλωτός σταυρός αλλά, σίγουρα, όχι σβάστικα. Είναι ένα σταυρός που η κάθε άκρη του σχηματίζει ένα Τ, και το κάθε άνω σκέλος του Τ είναι και το κεφάλι ενός φιδιού. Πολύ παράξενο σύμβολο. Ήταν το έμβλημα κάποιου ιπποτικού τάγματος, οίκου ευγενών, ή άρχοντα; Και τι θα μπορούσε να σημαίνει; Τι εννοούσε ο ποιητής που το έφτιαξε; (Ομολογουμένως, δεν το έχω ψάξει ακόμα.)

Και, όχι, δεν προσπαθώ να το συγκρίνω με το απαράδεκτα αλλοιωμένο έμβλημα των Targaryen που έβαλαν στο εξώφυλλο του Fire & Blood. Αυτό είναι απλά αποτρόπαιο, και θυμίζει σβάστικα χωρίς κανέναν λόγο.

Παλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Λέω εξαρχής ότι δεν χρειάζεται να ξέρεις τίποτα από προγραμματισμό για να χρησιμοποιήσεις τη μέθοδο που αναφέρω παρακάτω· είναι καθαρά σουρεαλιστική, της τύχης και της έμπνευσης. Προσευχήσου στους θεούς του χάους προτού κάνεις οτιδήποτε μ’αυτήν.

Το μόνο που χρειάζεται να ξέρεις είναι να ανοίγεις και να κλείνεις αρχεία, να σβήνεις κείμενο, και να κάνεις copy/past και cut/paste.

Καλώς;

Πάρε μια εικόνα απλής μορφής – πχ, .jpg ή .png – και άνοιξέ την ως κείμενο. Δεν ξέρεις πώς να το κάνεις αυτό; Είναι εύκολο. Κάνε επάνω της δεξί κλικ, και από το μενού διάλεξε “Open with” και, μετά, το πρόγραμμα με το οποίο θες να την ανοίξεις: το Notepad, βασικά. Ή, αν έχεις εγκαταστημένο το Notepad++ (δωρεάν πρόγραμμα το οποίο προσωπικά προτιμώ για όλες μου τις txt δουλειές – ακόμα κι αυτό το post εκεί το γράφω τώρα), στο μενού διάλεξε εξαρχής “Edit with Notepad++”. Θα εμφανιστεί μπροστά σου ένα κείμενο με πράγματα ακαταλαβίστικα – αυτή είναι η compiled εικόνα. Μέσα στο σύστημα, μην ξεχνάς ότι όλα είναι κείμενο και αριθμοί βασικά. Σκρόλαρε τώρα περίπου στο 1/8 του ύψους του κώδικα, κι άρχισε να σβήνεις κομμάτια από εκεί, τυχαία, ή να κάνεις copy και μετά paste παρακάτω ή παραπάνω, ή cut/paste. Μετά, κάνε save, φυσικά. Και άνοιξε την εικόνα κανονικά με κάποιο πρόγραμμα για προβολή εικόνας (προσωπικά προτιμώ το IrfanView)· θα δεις την εικόνα αλλοιωμένη.

Το καλύτερο είναι να κάνεις μια αλλαγή, και save, να κοιτάς την εικόνα, και να βλέπεις αν σ’αρέσει η αλλοίωση. Αν ναι, τότε ΟΚ. Αν όχι, τότε απλά κάνεις undo (ή απλά Ctrl+Z συνήθως) και γυρίζεις πίσω, πριν από την αλλαγή σου, και μπορείς πάλι να κάνεις save για να επαναφέρεις την εικόνα στην προηγούμενη κατάσταση.

Κάνοντας έτσι τυχαίες αποκοπές και επικολλήσεις μες στον κώδικα, μπορείς να αλλοιώσεις εικόνες με πολύ παράξενο και σουρεαλιστικό τρόπο. Πάω στοίχημα ότι ο William Burroughs θα γούσταρε πολύ αυτή τη μέθοδο.

Ακολουθεί μια εικόνα που αλλοίωσα τώρα έτσι, τελείως για πλάκα, τελείως βιαστικά.

Σημείωση: Αν αλλοιώσεις τον κώδικα μετά από τη μέση και προς το τέλος του αρχείου, η εικόνα δεν αλλάζει. Απλά έχεις πειράξει τα metadata και τέτοια πράγματα.

Bonus!: Μπορείς να κρύψεις ένα μήνυμα προς το τέλος του κώδικα μιας εικόνας, χωρίς να φαίνεται τίποτα από την ίδια την εικόνα. Και μετά μπορείς να πεις σε κάποιον να ανοίξει την εικόνα ως κείμενο, να πάει στην τάδε γραμμή του κώδικα, και να διαβάσει το κρυφό μήνυμά σου.

Αν τριγυρίζεις για κάποιο καιρό στο Διαδίκτυο πιθανώς να έχεις πέσει πάνω στην αριστεροδεξιά χορεύτρια (όπως τη λέω εγώ, τουλάχιστον, για πλάκα). Είναι η ακόλουθη κινούμενη εικόνα.

Υποτίθεται τώρα πως, αν χρησιμοποιείς περισσότερο το δεξιό ημισφαίριο του εγκεφάλου σου, τη βλέπεις να γυρίζει προς τα δεξιά – κι αυτό σημαίνει ότι είσαι δημιουργικός άνθρωπος. Αν, αντιθέτως, τη βλέπεις να γυρίζει προς τ’αριστερά, χρησιμοποιείς περισσότερο το αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου σου – τη λογική. Εγώ συνήθως τη βλέπω να γυρίζει δεξιά. Αναμενόμενα, θα μου πεις, αφού είσαι δημιουργικός άνθρωπος. Αλλά η αλήθεια είναι πως δεν πιστεύω και τόσο σε τέτοια τεστ· δε νομίζω ότι μπορείς να μετρήσεις τόσο εύκολα το ανθρώπινο μυαλό: δεν νομίζω ότι μπορείς να το μετρήσεις καθόλου. Και συνήθως τέτοιες μετρήσεις αποτυχαίνουν οικτρά σε σύγκριση με το τι πραγματικά συμβαίνει.

Αλλά, όπως είπα, δεν τη βλέπω πάντα να γυρίζει προς τα δεξιά. Κάποιες φορές τη βλέπω τη γαμημένη να γυρίζει και προς τ’αριστερά. Μπας σε καλό σου, έγινε κουμουνίστρια ξαφνικά;

Όχι, βασικά, δεν άλλαξε τις πεποιθήσεις της.

Σημασία έχει νομίζω πώς χρησιμοποιείς το μυαλό σου εκείνη την ώρα που τυχαίνει να την κοιτάζεις. Και μπορείς να αλλοιώσεις και τη μετακίνησή της αν θέλεις. Κοίταζε τα πόδια της ενώ τη βλέπεις κυρίως με το ένα μάτι (χωρίς να έχεις το άλλο κλειστό) και, μετά, ενώ τη βλέπεις κυρίως με το άλλο μάτι (πάλι, χωρίς να έχεις το άλλο κλειστό). Και αρκετές φορές έτσι (όχι πάντα, έχε υπόψη) θα τη δεις ν’αλλάζει φορά.

(Μια επανάληψη από το παλιό blog.)

Στο Θρυμματισμένο Σύμπαν χρησιμοποιώ διαφόρων ειδών ονόματα για τους χαρακτήρες. Ορισμένα είναι τελείως φανταστικά (όπως Ζαώρδιλ), άλλα μοιάζουν με αυτά κάποιας ιστορικής περιόδου του κόσμου μας (πχ, πολλά από τα ονόματα στην Απολλώνια είναι Βυζαντινορωμαϊκού τύπου – Ανδρόνικος, Κορνηλία), άλλα είναι αρκετά σύγχρονα αλλά όχι ελληνικά (όπως Τζακ), άλλα είναι ελληνικά (όπως Φαίδρα), άλλα μοιάζουν ελληνικά αλλά δεν είναι πραγματικά ελληνικά (όπως Ζορδάμης), και τα λοιπά.

Αυτό το κάνω για να φανεί η γενικευμένη πολυπολιτισμική κατάσταση που υφίσταται στο Θρυμματισμένο Σύμπαν: πολλοί άνθρωποι από πολλές διαστάσεις/κόσμους αναμιγνύονται και ταξιδεύουν από το ένα μακρινό μέρος στο άλλο.

Δεν σημαίνει, όμως, ότι τα ονόματα που μοιάζουν με αυτά του δικού μας κόσμου είναι πραγματικά τα ίδια ονόματα. Απλά είναι οι καλύτερες δυνατές μεταφράσεις στα ελληνικά. Ο Ανδρόνικος στο Θρυμματισμένο Σύμπαντος δεν λέγεται Ανδρόνικος· εκεί μιλάνε διαφορετικές γλώσσες, όχι ελληνικά προφανώς – είναι άλλοι κόσμοι, άλλες πραγματικότητες – όμως το Ανδρόνικος είναι η καλύτερη δυνατή μετάφραση στα ελληνικά για αυτό το συγκεκριμένο όνομα. Όπως και το Τζακ, όπως και το Φαίδρα ή το Ιωάννα.

Και υπάρχει κάτι αντίστοιχο στον δικό μας κόσμο, το οποίο, μάλιστα, χρησιμοποιούμε πολύ συχνά. Από γλώσσα σε γλώσσα κάποια ονόματα έχει συνηθιστεί να μεταφράζονται ως άλλα ονόματα. Για παράδειγμα, αν ο Γιάννης πάει στην Αμερική θα τον λένε Τζον μάλλον. Όμως το όνομά του δεν είναι αληθινά Τζον· είναι Γιάννης. Είναι άλλο πράγμα, ουσιαστικά. Απλώς το “Τζον” μπορεί να θεωρηθεί η καλύτερη δυνατή μετάφραση του “Γιάννης”. Όπως το “Γκας” θεωρείται η καλύτερη δυνατή μετάφραση του ονόματός μου – Κώστας – για κάποιο μυστηριώδη λόγο. Αλλά δεν με λένε Γκας. Οκέι, μάδερφακερ;

Το ίδιο θα σου έλεγε και κάποιος από το Θρυμματισμένο Σύμπαν. Όμως, στα ελληνικά, αυτές είναι οι καλύτερες δυνατές μεταφράσεις των ονομάτων τους. Εκτός από τα τελείως “φανταστικά” που μένουν αμετάφραστα (όπως Φέκταρελ) ή εξελληνίζονται (όπως Ζορδάμης).

Διαβάζω τον Σπάρτακο του Howard Fast, το οποίο είναι ένα αρκετά παλιό βιβλίο: εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1951· αλλά δεν βλέπω να υστερεί σε τίποτα σε σχέση με τα σύγχρονα βιβλία. Για φαντάσου, τελικά δεν χρειάζεσαι MS Word για να γράψεις μια τρομερή ιστορία... Από αρκετές απόψεις, μάλιστα, είναι καλύτερο από πολλά σύγχρονα βιβλία. Εκτός των άλλων, η οπτική γωνία τρίτου προσώπου του είναι πραγματική οπτική γωνία τρίτου προσώπου, όχι μπασταρδεμένη οπτική γωνία πρώτου προσώπου που παρουσιάζεται σαν τρίτο πρόσωπο. Όμως και η ίδια η γραφή είναι καλή· σχεδόν σαν όνειρο. Καθώς και η όλη δομή της ιστορίας, που μοιάζει με ιστορίες μέσα σε ιστορίες και συνεχώς κάνει μπρος-πίσω μες στον χρόνο. Έχω ήδη διαβάσει πάνω από το μισό βιβλίο και είναι μια πλούσια αναγνωστική εμπειρία.

Αλλά, πέρα από αυτά, είναι ένα βιβλίο που αναφέρει και κάποια πράγματα τα οποία είναι γνώσεις για την εποχή στην οποία αναφέρεται και οφείλω να πω πως ορισμένα με εντυπωσίασαν αρκετά (κι αυτός είναι ο βασικός λόγος που γράφω αυτό το κείμενο εδώ, στα Σκιώδη Παραλειπόμενα). Για παράδειγμα, δεν φανταζόμουν ότι υπήρχαν πολυκατοικίες στην αρχαία Ρώμη (και η αλήθεια είναι πως ποτέ δεν είχα ενδιαφερθεί αρκετά για να το ψάξω), κι όμως υπήρχαν και, μάλιστα, ήταν αρκετά ψηλές. Έφταναν ακόμα και πέντε, έξι ορόφους, αν και όταν προσπαθούσαν να τις κάνουν ακόμα ψηλότερες συνήθως γίνονταν ζημιές αργά ή γρήγορα. Γενικά, κάποιος έφτιαχνε την πολυκατοικία και μετά πουλούσε ή νοίκιαζε τα διαμερίσματα. Σου θυμίζει κάτι; Στην αρχαία Ρώμη αυτό. Επίσης, αξιοσημείωτο το ότι, σε αντίθεση με τις σύγχρονες πολυκατοικίες, στην αρχαία Ρώμη τα χαμηλά διαμερίσματα θεωρούνταν τα καλύτερα – το ισόγειο και ο πρώτος όροφος κυρίως – γιατί εκεί μπορούσε να έρθει το νερό. Τα πιο πάνω διαμερίσματα δεν είχαν ύδρευση (δεν είχαν βρει τρόπο να στέλνουν το νερό με αρκετή πίεση ώστε να φτάνει ώς εκεί) και πολλές φορές δεν είχαν ούτε καλές τουαλέτες. Συνήθως, οι πιο πλούσιοι ζούσαν στα κάτω διαμερίσματα, και πάνω απ’τα κεφάλια τους ζούσε μια μάζα από ανθρώπους πολύ πιο φτωχούς, που δεν είχαν λεφτά για να ζήσουν σε καλύτερα οικήματα.

Αρκετά σουρεαλιστικό concept, ή όχι;

Μου φάνηκε πολύ ενδιαφέρον. Και δεν νομίζω ότι ο Howard Fast το έβγαλε απ’το μυαλό του· πρέπει να το είχε βρει από ιστορική πηγή. Δεν είναι κάτι που θα σκεφτόσουν έτσι εύκολα για την αρχαία Ρώμη. Είναι πολύ παράξενο για νάναι παραμύθι.

Ένα ακόμα πράγμα μού φάνηκε άξιο αναφοράς, αν και είναι πιο μακάβριο από τα σχετικά με την αρχιτεκτονική. Είναι σχετικό με το πώς οι Ρωμαίοι σταύρωναν τους εχθρούς τους και αυτούς που θεωρούσαν κακοποιούς.

Θυμάσαι εκείνο τον Ρωμαίο στρατιώτη που λόγχισε τον σταυρωμένο Χριστό στα πλευρά; Τον έλεγαν Λογγίνο, αν δεν κάνω λάθος (και ίσως και να κάνω), και υποτίθεται πως από τότε ήταν καταραμένος να μη μπορεί να πεθάνει και να περιπλανιέται για πάντα στον κόσμο. Κάποιοι τον ταυτίζουν με τον Περιπλανώμενο Εβραίο ή άλλες παρόμοια καταραμένες αθάνατες φιγούρες. (Επίσης, είχε εμφανιστεί ως χαρακτήρας στην τηλεοπτική σειρά ROAR, που είχαν παίξει παλιά εδώ, στην Ελλάδα, και την είχα δει όταν ήμουν μικρός. Ο Λογγίνος ήταν ο βασικός κακός δολοπλόκος εκεί.)

Σκέφτεσαι, λοιπόν, ότι αυτός ο Ρωμαίος στρατιώτης ήταν μοχθηρός και είχε λογχίσει τον Χριστό στα πλευρά, οπότε του άξιζε να είναι καταραμένος, σωστά; Λάθος. Δεν το έκανε από μοχθηρία· ήταν μια συνηθισμένη τακτική που έκαναν με όλους τους σταυρωμένους, όπως διάβασα τώρα στον Σπάρτακο. Τους λόγχιζαν για να φεύγει το αίμα και να πεθαίνουν πιο γρήγορα· γιατί, κρεμασμένοι έτσι από τον σταυρό, με τόσο αίμα μέσα τους, τα σώματά τους πρήζονταν και η όλη διαδικασία του θανάτου ήταν πολύ πιο φριχτή και βασανιστική.

Σας προειδοποίησα ότι ήταν κάτι το μακάβριο.

Αλλά τους συγγραφείς τα πάντα τούς ενδιαφέρουν. Ποτέ δεν ξέρεις τι θα γράψεις μετά, και τι μπορεί να σου χρειαστεί.