...στους τοίχους της Αθήνας.

Θα ακολουθήσουν κι άλλες.

Μυστηριακές Οντότητες

(Μια επανάληψη από το παλιό blog.)

Ξέρεις εκείνη τη μαγική αίσθηση που έχεις όταν εκπλήσσεις τον εαυτό σου; Είναι σαν να βρίσκεις έναν παλιό κώδικα μέσα σ’ένα σκονισμένο συρτάρι, και, αποκωδικοποιώντας τον, σύντομα συνειδητοποιείς ότι τον άφησε ο παρελθοντικός σου εαυτός για να τον βρει ο μελλοντικός.

Και παθαίνεις την πλάκα σου.

Αυτό μού συμβαίνει κάθε φορά που τελειώνω ένα βιβλίο και πιάνω να το διορθώσω από την αρχή. Γράφω σοβαρά από τα 17 μου (“ασόβαρα” δεν θυμάμαι από πότε γράφω) αλλά εξακολουθώ να παθαίνω την πλάκα μου. Δεν έχει σημασία αν είναι κάτι που βλέπεις και λες “Τι αηδίες είν’ αυτές; Είναι σαν να το έχει γράψει η γάτα μου, μεθυσμένη!” ή αν λες “Εγώ το έγραψα αυτό!; Αυτό είναι γαμάτο!” – η μαγική αίσθηση είναι πάντα εκεί.

Η φαντασία – από την οποία ξεκινά κάθε είδους δημιουργικότητα – είναι ένας μυς που ποτέ δεν πρέπει να αφήνεις να ατροφήσει. Πρέπει να τον εξασκείς κάθε μέρα, έστω και με κάποιο μικρό τρόπο: Γράψε ένα απλό ποίημα. Γράψε μια γραμμή με ό,τι σου κατεβαίνει στο κεφάλι. Κάνε ένα μικρό σκίτσο. Ή, αν δεν μπορείς να κάνεις τίποτα από αυτά, απλά φαντασιοκόπησε για λίγο. Ναι, φαντασιοκόπησε. Αυτό είναι, από μόνο του, δημιουργική διαδικασία. Τα πάντα είναι νους.

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής πολλές φορές μάς ωθεί να αφήνουμε τη φαντασία μας να ατροφήσει· αλλά αυτό είναι το χειρότερο που μπορείς να κάνεις. Τότε, η σκέψη σου γίνεται επίπεδη, σχεδόν ρομποτοειδής, επαναλαμβανόμενη, χωρίς δημιουργικές διεξόδους.

Αλλά τι κάνεις αν πέσεις στην παγίδα; Είναι πολύ αργά; Ποτέ δεν είναι πολύ αργά. Απλά πρέπει να ξεμουδιάσεις πρώτα. Ξεκινά πάλι με κάτι μικρό, κάτι απλό. Σπάσε τον βράχο. Από τη ρωγμή στον βράχο αρχίζει να κυλά ένα ρυάκι, και μετά γίνεται χείμαρρος.

Το 2013 είχα διαβάσει το Saga of Old City, το πρώτο βιβλίο της σειράς Gord the Rogue, του Gygax, και μου είχε αρέσει αρκετά. Μάλιστα, στα πρώτα 3/4 του βιβλίου δεν έβλεπες καν εκείνα τα γνωστά κλισέ του Dungeons & Dragons· ήταν σαν να διαβάζεις ένα μεσαιωνικό μυθιστόρημα. Στο τελευταίο τέταρτο του βιβλίου παρουσιάζονταν κάποια από τα κλισέ του D&D αλλά και πάλι δεν με ενόχλησαν καθόλου.

Είπα, λοιπόν, να προχωρήσω στο δεύτερο της σειράς, το Artifact of Evil· αλλά, δυστυχώς, εδώ η κατάσταση δεν φαίνεται να είναι ίδια. Ούτε καν παρόμοια. Από την αρχή κιόλας βλέπεις αμέσως όλα τα κλισέ του Dungeons & Dragons, και μάλιστα με έναν τρόπο κιτς. Γίνεται ξεκάθαρη αναφορά σε alignment, έναν όρο του παιχνιδιού βασικά. Διαβάζεις για έναν χαρακτήρα που μιλά για Lawful Evil, Neutral Evil, και τα ρέστα· και γενικά υπάρχει μια αναφορά σε Κακό με κεφαλαίο κάπα σαν κάποιοι – και ορισμένες ολόκληρες φυλές, επίσης – να έχουν επάνω τους ένα τατουάζ που γράφει Είμαι Κακός. Και οι ίδιοι δεν φαίνεται να έχουν πρόβλημα να θεωρούν τους εαυτούς τους Κακούς. Αλλά αυτό είναι ένα από τα κουλά σε πολλά βιβλία φανταστικής λογοτεχνίας εκείνης της περιόδου...

Το ακόμα πιο άσχημο, ίσως, είναι ότι στο Artifact of Evil χρησιμοποιούνται όροι του παιχνιδιού μέσα στο λογοτεχνικό κείμενο με τέτοιο τρόπο που, αν δεν ξέρεις το παιχνίδι, θα σου φαίνεται σχεδόν ότι έχει γίνει τυπογραφικό λάθος! Για παράδειγμα, στην αρχή κιόλας, ο πρωταγωνιστής μας – που είναι κλέφτης (thief) – συναντά, μέσα σε μια πολιορκία, έναν αντίπαλο που είναι μοναχός (monk)–

Αλλά, μια στιγμή· δεν είναι βέβαιο ότι ξέρουν όλοι τι σημαίνει class στο Dungeons & Dragons. Class είναι, ας πούμε, το είδος του χαρακτήρα. Και υπάρχουν τέσσερις τέτοιες βασικές κλάσεις: warrior, thief, wizard, cleric. Ο monk είναι από τις πιο σπάνιες, τουλάχιστον στο παλιό D&D.

Ο πρωταγωνιστής μας, λοιπόν, συναντά έναν μοναχό. Μέσα στο κείμενο δεν αναφέρεται ως μοναχός γιατί εκείνο το κομμάτι είναι γραμμένο από την προοπτική του πρωταγωνιστή ο οποίος δεν ξέρει για μοναχούς ακόμα. Αλλά ο μοναχός, σε κάποια στιγμή, τον αποκαλεί κλέφτη (thief). Συγνώμη; Πώς είπατε; Μα δεν έκλεψε τίποτα ο άνθρωπος! Απλά μάχη γίνεται. Τυπογραφικό λάθος; Πώς ο μοναχός κατάλαβε ότι ο άλλος είναι κλέφτης; Έχει μαντικές δυνάμεις;

Στο D&D οι πολεμιστές (warriors) συνήθως κρατάνε μεγάλα όπλα και φοράνε βαριές πανοπλίες. Οι κλέφτες (thieves) συνήθως φοράνε δερμάτινες πανοπλίες – όπως και ο πρωταγωνιστής μας εδώ – και μπορεί να κρατάνε και δύο ελαφρά όπλα – όπως και ο πρωταγωνιστής μας εδώ. Επίσης, ο πρωταγωνιστής μας έκανε μια πολύ ευέλικτη τούμπα στην αρχή της μάχης, οπότε αυτό σημαίνει ότι μάλλον έχει μεγάλο Dexterity, και μεγάλο Dexterity έχουν συνήθως οι κλέφτες. Άρα, είναι κλέφτης!

Λογικό;

Ναι, αν ξέρεις τους κανόνες του παιχνιδιού. Είναι λογικό για το Dungeons & Dragons ως παιχνίδι. Δεν είναι λογικό να το γράψεις μέσα σ’ένα μυθιστόρημα. Επειδή, μέσα σε μια πολιορκία, βλέπεις έναν μαλάκα να είναι ντυμένος με μαύρο δέρμα, να κρατά κοντόσπαθο και ξιφίδιο, και να κάνει μια τούμπα, δεν είναι λογικό να υποθέσεις ότι είναι κλέφτης, αλλά απλά ένας ακόμα μαχόμενος.

Όμως ο μοναχός τον αποκαλεί κλέφτη σε κάποια στιγμή. Κι αν δεν ξέρεις τις ορολογίες του D&D φαίνεται λάθος. Αν τις ξέρεις, φαίνεται απλά αστείο· γιατί είναι μυθιστόρημα, γαμώτο, όχι παιχνίδι!

Κατά τα άλλα – αν εξαιρέσεις αυτές τις μπούρδες – μέχρι εδώ που έχω διαβάσει, γύρω στο 1/4 του βιβλίου, δεν είναι άσχημο ως ελαφριά περιπετειώδης αφήγηση, και ούτε το γράψιμο είναι κακό ως γράψιμο (αν και οι διάλογοι δεν είναι καλοί ούτε κατά διάνοια).

Αλλά, εντάξει, βάσει του Saga of Old City, περίμενα κάτι πολύ καλύτερο. Ο Gygax μοιάζει κάπου να είχε μπλέξει το παιχνίδι με τη λογοτεχνία, κι αυτό φαίνεται πάντα κακό μέσα στο κείμενο.

Άλλο το ένα πράγμα, άλλο το άλλο...

Αυτό δεν είναι μυθιστόρημα· είναι ένα βιβλιοπαιχνίδι της σειράς Μοναχικός Λύκος (Lone Wolf). Κάποτε, η σειρά είχε μεταφραστεί και στα ελληνικά, αλλά, για να είμαι ειλικρινής, μόνο αυτό το βιβλίο έχω. Τα άλλα, αν θυμάμαι καλά (γιατί τότε ήμουν μικρός), δεν μπορούσα να τα βρω. Και το συγκεκριμένο βιβλίο είναι το 6^ο, άρα δεν έχει νόημα να ξεκινήσεις από εκεί.

Περιλαμβάνει και χάρτη στις πρώτες σελίδες. (Στη μέση είναι λιγάκι θολός επειδή εκεί διπλώνουν οι σελίδες και δεν σκανάρεται καλά.)

Επίσης, μέσα στο βιβλίο υπάρχουν πολλές αρκετά ατμοσφαιρικές ασπρόμαυρες εικόνες, όπως και στην αγγλόφωνη έκδοση.

Τώρα που το ξανακοιτάζω, οφείλω να ομολογήσω ότι δεν μου αρέσει και τόσο στα ελληνικά. Όχι, δεν έχω το ταμπού “Αυτά δεν είναι η παράδοσή μας” και τέτοιες σαχλαμάρες. Απλά τα ονόματα, έτσι όπως τα βλέπω με ελληνικούς χαρακτήρες, δεν μοιάζει να ταιριάζουν, γαμώτο. Είναι σαν κάτι να μην πηγαίνει καλά. Και δεν είναι πρόβλημα της μετάφρασης αυτό. Γιατί, πώς αλλιώς να τα αποδόσεις; Είναι ονόματα που υποχρεωτικά θα μείνουν όπως είναι, απλά οι χαρακτήρες από λατινικοί θα γίνουν ελληνικοί. Και πάλι, όμως, για κάποιο λόγο, μου μοιάζουν λάθος. Θέλω να πω... “τεχνική Ραμαστάν”; Σοβαρά; “Φυλή Ογκρόν”; Βρισιά είναι αυτό; Δεν ξέρω, αλλά κάτι δεν μ’αρέσει στα ελληνικά μ’αυτά τα ονόματα.

Παρεμπιπτόντως, όλα τα βιβλία της σειράς Lone Wolf κυκλοφορούν δωρεάν (και νόμιμα) πλέον στο διαδίκτυο, σε πολλές μορφές ηλεκτρονικού βιβλίου, και όποιος θέλει μπορεί να πάει και να τα κατεβάσει από εδώ. Αυτά και άλλα παρόμοια. Τα προτείνω ανεπιφύλακτα. Πριν από μερικά χρόνια, είχα παίξει τα τρία πρώτα της σειράς, και ήταν καλά, αν και το ένα είχε ένα αδικαιολόγητα δύσκολο σημείο – από εκείνα που αν στρίψεις στη λάθος μεριά του μονοπατιού, μετά, προς το τέλος του βιβλίου, δεν μπορείς να τελειώσεις την ιστορία. Όμως η σειρά Lone Wolf είναι από τα καλύτερα βιβλιοπαιχνίδια που μπορείς να βρεις.

Παλιά Ελληνικά Εξώφυλλα