Αυτό ήταν, φυσικά, πρωταπριλιάτικο αστείο. Η Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια του Φανταστικού, ένα ελληνικό βιβλίο που κυκλοφόρησε γύρω στο 1975, είναι, δυστυχώς, τόσο αληθινή όσο και το Νεκρονομικόν.

Γύρω στο 1975, αν δεν κάνω λάθος, είχε κυκλοφορήσει στην Ελλάδα ένα βιβλίο με τίτλο Η Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια του Φανταστικού που περιλάμβανε πολλές πληροφορίες για φανταστικά και σουρεαλιστικά έργα, όχι μόνο λογοτεχνικά αλλά και εικαστικά. Τρομερό βιβλίο, με κείμενο και εικόνες ασπρόμαυρες και έγχρωμες, από αυτές που μπορείς να ερωτευθείς.

Το είχα βρει σ’ένα παλιατζίδικο πρόσφατα και το είχα αγοράσει ασυζητητί (παρότι δεν το έδινε ο κερατάς και τόσο φτηνά). Είχα σκοπό να το σκανάρω σήμερα ως μέρος των Παλιών Ελληνικών Εξώφυλλων, αλλά το έχω χάσει. Δεν ξέρω πού το έχω βάλει. Έπρεπε να είναι σ’ένα συγκεκριμένο ντουλάπι. Πώς διάολο εξαφανίστηκε, δεν μπορώ να καταλάβω.

Σύντομα θα το βρω, όμως, και θα το σκανάρω. Ήταν παλιό βιβλίο, τριμμένο, αλλά δεν μπορεί και νάγινε σκόνη τόσο γρήγορα.

Αυτό το είχα διαβάσει όταν ήμουν πολύ μικρός. Η μετάφραση του Μπαλάνου είναι καλή, αλλά η απόδοση του King Kull ως Βασιλιάς Κουλ δεν νομίζω ότι είναι σωστή. Κανονικά θα έπρεπε να ήταν Βασιλιάς Καλ. King Cool μάλλον θα ήταν κάποιος ράπερ...

Οι ιστορίες του Kull είναι από τις πιο ατμοσφαιρικές και μυθικές που έχει γράψει ο R.E. Howard. Κάποτε θέλω να τις ξαναδιαβάσω, αν και στο αρχικό, αγγλικό κείμενο αυτή τη φορά.

Επίσης, υπάρχει μια ταινία βασισμένη στον Βασιλιά Καλ, Kull the Conqueror, η οποία είναι καλή – όπως η ηρωική φαντασία πρέπει να είναι – και στο πνεύμα του Howard.

Παλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Το Into The Badlands (που είδα την τελευταία σεζόν του πρόσφατα) είναι μια σειρά που, αν και υποτίθεται πως είναι κατά βάση (επιστημονική) φαντασία, δεν έχει και τόσο “βαριά” φανταστικά στοιχεία. Δηλαδή, δεν πρόκειται να συναντήσεις ρομπότ, αλλά ούτε και μαγεία. Διαδραματίζεται σ’ένα σκηνικό που θα μπορούσες, πολύ γενικά, να το χαρακτηρίσεις μεταποκαλυπτικό: Η Αμερική έχει καταστραφεί (και όλος ο υπόλοιπος κόσμος επίσης, απ’ό,τι φαίνεται) και οι περιοχές της τώρα είναι άγριες και κάποιες από αυτές διοικούνται από “βαρόνους” που τις ελέγχουν και υποτίθεται πως προσφέρουν προστασία στους κατοίκους εκεί – εργάτες που λέγονται cogs στην τοπική ορολογία. Τα πυροβόλα όπλα έχουν, για κάποιο λόγο, απαγορευτεί εδώ και χρόνια, οπότε πια κανείς δεν τα χρησιμοποιεί· αμφίβολο είναι αν ξέρουν καν πώς να τα κατασκευάσουν. Οι πάντες σφάζονται με σπαθιά και βαλλίστρες – αλλά κυρίως με σπαθιά – σε μια καράτε κατάσταση.

Όπως είπα, δεν περιμένεις να δεις “βαριά” φανταστικά στοιχεία σ’αυτό το σκηνικό, αλλά πολύ σύντομα αποδεικνύεται ότι υπάρχει μαγεία, και όσο προχωρά η σειρά τόσο περισσότερη μαγεία συναντάμε – και, όχι, δεν μιλάω γι’αυτούς που μάχονται με εξωφρενικό τρόπο. Και τώρα, στην 3^η σεζόν φαίνεται να παρουσιάζεται και κάποια υπερτεχνολογία που, μάλιστα, συλλειτουργεί, με μυστηριώδη τρόπο, με τις μαγικές δυνάμεις κάποιων χαρακτήρων. (Ναι, αυτά είναι από τα πράγματα που μου αρέσουν.)

Μια τέτοια σειρά περιέχει, ανάμεσα σε άλλα, και ακραία φανταστικά στοιχεία έτσι επειδή θέλει να τα περιέχει.

Στο εξωτερικό δεν θεωρείται και τόσο σπουδαίο μια σειρά ή ταινία, ή βιβλίο, να περιλαμβάνει φανταστικά στοιχεία, τελείως υπερβατικά–

Και, ξαφνικά, έτυχε να αναρωτηθώ γιατί το ίδιο δεν συμβαίνει και στην Ελλάδα. Τι πάθαμε; Στο ευρωπαϊκό πηγάδι κατουρήσαμε, βρε αδελφέ; Γιατί δεν περιλαμβάνονται φανταστικά στοιχεία σε ελληνικές σειρές και ταινίες; Αυτή τη στιγμή δεν μπορώ να σκεφτώ καμία σοβαρή ταινία ή σειρά με φανταστικά στοιχεία (ίσως κάποια να μου έχει διαφύγει – δεν αποκλείεται). Θυμάμαι μόνο ότι κάποτε είχα ακούσει για μια σειρά με βρικόλακες, αλλά δεν ξέρω καν τον τίτλο τώρα, δεν την είχα δει ποτέ. Και επίσης θυμάμαι πως είχε φτιαχτεί μια ταινία με ζόμπι – Το Κακό, πιστεύω πως ονομαζόταν. Την είχα δει, αλλά νομίζω πως ακόμα και οι δημιουργοί της δεν την είχαν πάρει σοβαρά. Έκαναν την πλάκα τους. Και δεν είναι κακό αυτό. Αλλά εκείνο που μας ενδιαφέρει πραγματικά είναι ταινίες που είναι κάτι περισσότερο από “κάνω την πλάκα μου”.

(Εντάξει, υπάρχει και Ο Καραγκιόζης Αστροναύτης, αν δεν κάνω λάθος. Αλλά αυτό δεν το υπολογίζω.)

Γιατί σ’αυτόν τον γαργαλημένο τόπο μοιάζει να έχουμε αλλεργία προς τα φανταστικά στοιχεία; Θα μου πεις: Μα είναι ακριβά τα ειδικά εφέ. Αυτό φταίει! Θα σου πω: Μαλακίες. Τα σημερινά ειδικά δεν είναι και τόσο ακριβά. Επιπλέον, δεν είναι ανάγκη πάντα να έχεις τρομερά ειδικά εφέ για να συμπεριλάβεις φανταστικά στοιχεία σε μια αφήγηση. Πχ, τι "ειδικά εφέ" χρειάζεσαι για να βάλεις έναν χαρακτήρα να ακούει τις σκέψεις των άλλων; Ή για να βάλεις κάποιον να περνά μέσα από τοίχους; Ή κάτι παρόμοια απλό; Τίποτα το σπουδαίο, βασικά. Γίνεται πολύ εύκολα.

Αλλά υπάρχει αυτή η γαμημένη ελληνική αλλεργία προς τα φανταστικά στοιχεία. Λες και θα τους δαγκώσουν!

Ακόμα και στα βιβλία υπάρχει η συγκεκριμένη αλλεργία. Γι’αυτό κιόλας παλιότερα ήταν πολύ δύσκολο να κυκλοφορήσεις βιβλία με φανταστικά στοιχεία· η αγορά δεν τα υποστηρίζει. Πάρε για παράδειγμα εμένα. Αν δεν είχα τη σημερινή τεχνολογία, μπορεί να έγραφα αλλά δεν θα μπορούσα να δημοσιεύσω παρά ελάχιστα ίσως – ίσως – από αυτά που γράφω, γιατί δεν θα συνέφερε το κόστος εκτύπωσης και διανομής.

Κάτι δεν πάει καθόλου καλά εδώ πέρα.

Χτες έμαθα ότι οι καραγκιόζηδες που μας διοικούν πέρασαν το Άρθρο 13 που, ουσιαστικά, σημαίνει ελεύθερη λογοκρισία στο Διαδίκτυο, νομιμοποίηση της λογοκρισίας, μέσω απειλών κατά δικτύων.

Με παραξένεψε που δεν το είχα ακούσει νωρίτερα ότι θα γινόταν αυτή η ψηφοφορία.

Ή, μήπως, δεν θα έπρεπε να με παραξενεύει;

Την περίοδο 2007 με 2012, υπήρχαν websites που ήθελα να τα επισκέπτομαι καθημερινά, όχι επειδή αισθανόμουν καμιά “υποχρέωση” να το κάνω, ούτε επειδή κάποιος με είχε “μαντρώσει” εκεί. Πολύ απλά, αυτοί οι ιστότοποι ανέβαζαν συνεχώς υλικό που είχε μεγάλο ενδιαφέρον. Και υπήρχαν κι άλλοι, πολλοί ιστότοποι που ανέβαζαν συνεχώς υλικό με μεγάλο ενδιαφέρον· αλλά έπρεπε να αποφασίσεις ποιους θα παρακολουθείς πιο τακτικά: δεν μπορούσες να τους παρακολουθείς όλους, δεν προλάβαινες.

Εκείνη την περίοδο, μια μέρα αν δεν έμπαινες να σερφάρεις, την επόμενη μέρα έβρισκες το διπλάσιο υλικό, και δεν ήξερες από πού ν’αρχίσεις να κοιτάς! Αν, δε, έκανες διακοπή από το Διαδίκτυο για καμιά 10αριά μέρες, τότε το υλικό ήταν θάλασσα ολόκληρη.

Από το 2012 και μετά, αυτό σταδιακά χάλασε. Δεν λέω άλλαξε· λέω χάλασε. Γιατί, όντως, χάλασε. Το ενδιαφέρον υλικό ολοένα και μειωνόταν. Ώσπου σήμερα έχουμε φτάσει σε μια κατάσταση που, ακόμα και πέντε μέρες να μην έχεις τσεκάρει τα ένα σωρό websites που παρακολουθείς, δεν έχεις χάσει και τίποτα το σπουδαίο κατά πάσα πιθανότητα. Ρίχνεις μια ματιά, βρίσκεις ίσως κάποιο υλικό που είναι οριακά ενδιαφέρον, και αυτό ήταν. Πού και πού, μπορεί κάτι να έχει λίγο περισσότερο ενδιαφέρον, αλλά αυτό είναι η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα.

Στις μέρες μας, η τεχνολογία του Διαδικτύου είναι σίγουρα πιο εξελιγμένη – ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Πολλά γυαλιστερά κουμπάκια, πολλά “εύκαμπτα” websites· αλλά λείπει κάτι βασικό: ο ενθουσιώδης ανθρώπινος παράγοντας. Δεν υπάρχει πλέον τίποτα από την τρομερή δημιουργικότητα και τη διάθεση για ανταλλαγή και διάδοση απόψεων και ιδεών που υπήρχε την περίοδο 2007-12. Τα πάντα είναι... χλιαρά.

Το υπερεξελιγμένο website με τα γυαλιστερά κουμπάκια γράφει ξανά τι θα δούμε στην επόμενη ταινία του Μπάτμαν. Ε, στ’αρχίδια μας, με το συμπάθιο.

Κάποιος κερατάς – δεν θυμάμαι ποιος, τώρα – είχε πει Παν μέτρον άνθρωπος. Είχε δίκιο, ο γαμιόλης. Αν οι άνθρωποι δεν αλλάξουν, τίποτα δεν αλλάζει. Μπορεί ένα site να είναι ένα απλό αρχείο .txt αλλά να θες μανιωδώς να το παρακολουθείς. Γιατί εκείνο που έχει σημασία είναι τι γράφουν εκεί μέσα.

(Μου έρχονται να πω κι άλλα, όμως αυτή τη στιγμή αισθάνομαι χλιαρός κι εγώ. Ίσως άλλη φορά.)