Αυτό δεν είναι και τόσο παλιό εξώφυλλο· το βιβλίο εκδόθηκε το 2000. Δεν είναι εκείνο που θα λέγαμε “ρετρό” ακριβώς. Αλλά ούτε και σημερινό εξώφυλλο είναι, ακριβώς· έχουν περάσει γύρω στα 20 χρόνια από τότε. Οπότε, είναι αρκετά παλιό, νομίζω.

Και, επίσης, μου φαίνεται από τα χειρότερα εξώφυλλα για βιβλίο φαντασίας. Μάλλον, κάποιος διάβασε τον τίτλο – Οι Κήποι του Φεγγαριού – και σκέφτηκε ότι καλά θα ήταν να βάλει στο εξώφυλλο ένα τοπίο από τη Σελήνη· ή, τουλάχιστον, ένα τοπίο που μοιάζει να είναι από τη Σελήνη (γιατί δεν νομίζω ότι είναι πραγματικά σεληνιακό τοπίο αυτό).

Αλλά η ιστορία των Κήπων του Φεγγαριού δεν διαδραματίζεται στον κόσμο μας· δεν υπάρχει Σελήνη εκεί. Το βιβλίο δεν είναι καν επιστημονικής φαντασίας· είναι επικής φαντασίας, είναι το πρώτο βιβλίο του Malazan Book of the Fallen – μαγεία, πολεμιστές με σπαθιά, παράξενα τέρατα: τέτοια πράγματα.

Και το εξώφυλλο; Καμία σχέση. Ούτε κατά σουρεαλιστική προσέγγιση.

Παλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Ακόμα ένα υπέροχα σουρεαλιστικό γκράφιτι.

Και χρόνια πολλά σε όλους!

(Μια επανάληψη από το παλιό blog.)

Υπάρχει μια γενική νοοτροπία σήμερα ότι το μυθιστόρημα πρέπει να είναι γραμμένο με μια συγκεκριμένη δομή, ειδικά αν θέλεις να είναι «εμπορικό». Σύμφωνα με αυτή τη δομή, η δράση/ένταση, μετά από την αρχή, συνεχώς αυξάνεται μέχρι που φτάνει σε μια κορύφωση. Από εκεί μειώνεται, συνήθως απότομα, και φτάνει περίπου εκεί όπου άρχισε. Κάπως έτσι:

Αλλά αυτό είναι ένα στείρο μοντέλο και επαναλαμβανόμενο, που, με απλά λόγια, σημαίνει βαρετό. Αν διαβάσεις 4-5 μυθιστορήματα γραμμένα σ’αυτό το στιλ, ξέρεις μετά ακριβώς τι θα διαβάσεις. Αν όλα τα βιβλία ήταν γραμμένα έτσι, δεν θα είχε νόημα να διαβάσεις ποτέ πάνω από καμια 10αριά βιβλία.

Αυτή η δομή επικράτησε από τότε που κάποιοι θέλησαν να καταστήσουν το λογοτεχνικό βιβλίο «εμπόρευμα». Και πίστεψαν ότι πρέπει να υπάρχει ομοιομορφία ώστε το κοινό να μπορεί να αγοράσει πιο εύκολα το εμπόρευμα. Εκείνο που δεν σκέφτηκαν (ή ίσως και να το σκέφτηκαν) είναι πως εσύ διαμορφώνεις το κοινό. Όταν του δίνεις τέτοιου είδους «εμπόρευμα», νεκρώνεις τη φαντασία του. Δημιουργείς μια επαναλαμβανόμενη μορφή σκέψης, που είναι ίσον φυλακή.

Τα πραγματικά μυθιστορήματα δεν γράφονται έτσι. Συνήθως έχουν πολλές κορυφές μέσα στην πλοκή, και δεν τελειώσουν απαραίτητα περίπου εκεί όπου άρχισαν από άποψη έντασης. Κάπως έτσι, δηλαδή:

Έτσι γράφονται οι πραγματικές ιστορίες.

Η πραγματικότητα δεν είναι ρυθμισμένη να παίρνει συνέχεια μια συγκεκριμένη μορφή, και ούτε η λογοτεχνία θα έπρεπε να είναι. Μπορεί να αφηγείσαι μια ιστορία (και οι ιστορίες συνήθως έχουν αρχή, μέση, τέλος), μπορεί να παίρνεις ένα κομμάτι πραγματικότητας και να το διαμορφώνεις έτσι ώστε να βγάζει κάποιο νόημα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει πάντα να είναι γραμμένο με τον ίδιο, ανιαρό τρόπο.

Κάποτε, παλιότερα, είχα παραγγείλει δύο βιβλία από το Amazon σχετικά με τη συγγραφή. Ήρθαν στο ταχυδρομείο και άρχισα να τα διαβάζω με ενδιαφέρον, υποπτευόμενος ότι θα ανακάλυπτα τρομερά μυστικά. (Ήμουν μικρός και αφελής ακόμα.) Ήταν οι χειρότερες σαχλαμάρες που είχα διαβάσει ποτέ στη ζωή μου. Έκλαιγα τα λεφτά μου. Ήταν το είδος εκείνου του «συμβουλευτικού βιβλίου» για τη συγγραφή που οι μόνες συμβουλές που σου δίνει είναι, ουσιαστικά, πώς να προσαρμοστείς στην αγορά, πώς να είσαι καλό ρομποτάκι. Σου έλεγε ακόμα και πού ακριβώς πρέπει να παρουσιάσεις τον «κακό» (villain) μέσα στην ιστορία. Μέχρι το τρίτο κεφάλαιο οπωσδήποτε. Μετά είναι πια αργά.

Για φαντάσου.

Δεν θα ήθελα να διαβάζω βιβλία που σε όλα ο villain υποχρεωτικά παρουσιάζεται μέχρι το τρίτο κεφάλαιο. Θέλω να διαβάζω βιβλία που ο villain ‒ αν υπάρχει καν τέτοιος ‒ παρουσιάζεται όπου οδηγεί τον συγγραφέα η έμπνευσή του ότι πρέπει να παρουσιαστεί.

Σήμερα έμαθα ότι χτες ήταν Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (για την οποία υπάρχει και ένα ελληνικό site). Το είχα ξεχάσει τελείως. Τυχαίο ήταν ότι χτες, επίσης, δημοσίευσα την Αιχμάλωτη του Θαυματοποιού, το πρώτο βιβλίο των Θυγατέρων της Πόλης (που είναι σειρά αλλά από εκείνες που δεν χρειάζεται τα βιβλία τους να διαβαστούν κατά σειρά). Ελπίζω να μην είναι πολύ σημαδιακό.

Αλλά, σε περίπτωση που είναι, καλύτερα να το διαβάσεις. Ποτέ δεν ξέρεις.

Περισσότερα για τις Θυγατέρες της Πόλης – μια σειρά αχαλίνωτου αστικού μυστηρίου και μυστηριακής παραδοξότητας – έχω γράψει σ’ένα άρθρο μου, πρόσφατα.

Έριχνα μια ματιά εδώ, σε κάτι πράγματα που έχει πει ο Σαρτρ για το αν η λογοτεχνία πρέπει να περιλαμβάνει πολιτική. Είναι ένα θέμα που με ενδιαφέρει κι εμένα γιατί στα δικά μου βιβλία, προσωπικά, δεν θέλω να ακολουθώ καμιά πολιτικοποιημένη στάση, όπως έχω ήδη γράψει. Δε μου αρέσουν τα βιβλία που προσπαθούν να σου κάνουν κατήχηση προς συγκεκριμένες ιδεολογίες. Το θεωρώ ύπουλο και ανέντιμο, αν μη τι άλλο. Η λογοτεχνία πρέπει να είναι κάτι περισσότερο από πολιτική προπαγάνδα. Η Λογοτεχνία υπερβαίνει την Πολιτική.

Όμως, είτε το θέλεις είτε όχι, πάντα κάποιος θα μπορεί να βρει πολιτικά μηνύματα μέσα σ’ένα λογοτεχνικό κείμενο. Ίσως να είναι απλά αυτά που θα ήθελε να ακούσει. Ίσως να είναι αυτά που δεν θα ήθελε να ακούσει. Όχι επειδή το κείμενο τα γράφει ακριβώς έτσι αλλά επειδή εκείνος έχει την προδιάθεση να τα δει έτσι. Πολλές φορές βλέπουμε ό,τι θέλουμε να δούμε, και όχι ό,τι είναι πραγματικά εκεί. Ολόκληρες κοινωνίες στήνονται πάνω σ’αυτή την απάτη της αντίληψης.

Επομένως, ναι, αναπόφευκτα, κάθε λογοτεχνικό κείμενο μπορεί να διαβαστεί με πολιτική διάθεση. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα έπρεπε κιόλας. Το ξαναλέω: η Λογοτεχνία πρέπει να υπερβαίνει την Πολιτική. Όταν διαβάζεις λογοτεχνικό κείμενο πρέπει ν’αφήνεις πίσω σου τα γνωστά, και το μυαλό σου να ερευνά προς τα άγνωστα, τα καινούργια, αυτά που θα σε αιφνιδιάσουν, θα σε ανανεώσουν, θα σε διδάξουν, θα σε ψυχαγωγήσουν.