Η προηγούμενη ταινία Avatar θυμόμουν ότι με είχε αφήσει σχετικά αδιάφορο – δηλαδή, ούτε χάλια ούτε τίποτα ιδιαίτερο. Το Way of the Water ήταν πολύ καλύτερο.

Έχω διαβάσει κάποιους αρνητικούς σχολιασμούς βασισμένους σε πράγματα που είπε ο Cameron (σκηνοθέτης) αλλά νομίζω πως αυτά έχουν περισσότερο σχέση με πολιτική και άλλα τέτοια θέματα παρά με την ίδια την ταινία.

Το Way of the Water δεν είναι μια ταινία εξαιρετική αλλά είναι, αναμφίβολα, μια ταινία καλή.

Η πλοκή είναι μέτρια, και τα πιο ενδιαφέροντα πράγματα γίνονται μέσα στη δράση, μέσα στις μάχες, όπου οι χαρακτήρες τρέχουν αποδώ κι αποκεί και πολλές ανατροπές συμβαίνουν. Κατά τα άλλα, είναι μια πλοκή εκδίκησης και κυνηγητού. Δεν είναι κακή, αλλά ούτε και τίποτα το σπουδαίο. Μια κλασική πλοκή για ταινία δράσης.

Οι διάλογοι επίσης είναι λιγάκι κλισέ αρκετά συχνά και λένε στερεοτυπικά πράγματα που περιμένεις ν’ακούσεις σε ταινία που είναι «αμερικανιά». Και πάλι, δεν είναι πολύ κακοί διάλογοι, απλώς τίποτα το ιδιαίτερο. Κλασικοί διάλογοι για κλασική ταινία δράσης.

Αν το Way of the Water έπρεπε να βασιστεί μόνο στην πλοκή και στους διαλόγους του, δεν θα μου άρεσε. Θα με άφηνε αδιάφορο όπως και η πρώτη ταινία Avatar. Όμως υπάρχουν δύο πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία εδώ.

Πρώτον, οι χαρακτήρες. Παρουσιάζει πολλούς χαρακτήρες που ο καθένας έχει το δικό του ενδιαφέρον, και αφιερώνει αρκετό χρόνο σ’αυτούς ώστε να τους γνωρίσεις. Μέχρι το τέλος τούς έχεις πια συμπαθήσει. Έχουν γίνει φίλοι σου μες στο μυαλό σου. Η ταινία – δώστε βάση – είναι 192 λεπτά: πάνω από τρεις ώρες! Παρά τη διάρκεια, όμως, δεν με κούρασε: κι αυτό λέει κάτι.

Δεύτερον, η φαντασμαγορία. Εμφανίζονται στην οθόνη τρομερά σκηνικά, τρομερά τοπία από ένα φανταστικό κόσμο. Και τρομερά φανταστικά πλάσματα. Δεν είναι, όμως, μια ταινία-βίντεοκλιπ όπου απλά βλέπεις απαχαυνωμένος όμορφες, εντυπωσιακές εικόνες. Όλα αυτά φαίνεται μέσα από την ιστορία ότι δένουν μεταξύ τους και εξηγούνται. Υπάρχει ένα ολόκληρο οικοσύστημα, και καταλαβαίνεις το πώς και το γιατί. Εν ολίγοις, υπάρχει worldbuilding εδώ, και αυτό μπορείς να το εκτιμήσεις. Ο φανταστικός κόσμος μοιάζει πραγματικός· βγάζει νόημα.

Δεν μετάνιωσα καθόλου που είδα αυτή την ταινία και, μάλιστα, προπαραμονή πρωτοχρονιάς. Ήταν, ίσως, ιδανική για μια τέτοια μέρα.

 

Μουσικοί, κρανία, κροκόδειλοι. Ζούγκλα, ξεκάθαρη.

Μυστηριακές Οντότητες

 

Ο κ. Μπασκόζος έχει αναρτήσει αυτό εδώ το άρθρο στον Αναγνώστη, το οποίο αναφέρεται σε μια μελέτη για την εκδοτική πραγματικότητα σήμερα στην Ελλάδα και έχει αρκετό ενδιαφέρον.

Μιλά, κυρίως, για όσα γράφει η κ. Χριστίνα Μπάνου στη μελέτη της Μέσα από τον Καθρέφτη. Αξίζει να ρίξετε μια ματιά (και περισσότερες από μία).

Εμένα με εκπλήσσει που μιλάνε ακόμα για «ναρκισσισμό» των συγγραφέων που θέλουν να κάνουν αυτοέκδοση. Συγκεκριμένα, αναφέρομαι σε αυτό εδώ το κομμάτι:

Με εκπλήσσει που αναφέρεται με τέτοια εχθρική διάθεση προς τους συγγραφείς, δεδομένου τού πόσο αυτή η χώρα τούς έχει – γιατί να το λέμε πιο όμορφα; – χεσμένους.

Θα έπρεπε να αναφέρεται σε κάτι άλλο, πολύ πιο σημαντικό: Το γεγονός ότι είναι, ξεκάθαρα, εκμετάλλευση του συγγραφέα να πληρώνει για να εκδίδεται το βιβλίο του.

Στις πολιτισμένες χώρες, αν δώσετε βάση, θα δείτε να λένε όλοι το εξής στους συγγραφείς (και εσκεμμένα εδώ τα κεφαλαία, γιατί συνήθως λέγεται με μεγάλη έμφαση): ΜΗΝ ΠΛΗΡΩΝΕΤΕ ΠΟΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΔΙΔΟΥΝ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΣΑΣ. ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΤΕΩΝΕΣ ΑΝ ΣΑΣ ΤΟ ΖΗΤΑΝΕ ΑΥΤΟ.

Και εννοείται, γαμώτο, δεν εννοείται; Ο εκδότης δεν πρέπει να παίρνει λεφτά από τον συγγραφέα. Πρέπει να δίνει λεφτά στον συγγραφέα και να πουλά το βιβλίο του προκειμένου να βγάλει λεφτά ο ίδιος. Αυτή είναι η υγιής οικονομική δραστηριότητα.

Και μόνο που εδώ θεωρείται «κανονικό» το να πληρώνει ο συγγραφέας για να εκδίδεται το βιβλίο του σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά.

Υπάρχει ένα τεράστιο πρόβλημα. Και το πρόβλημα είναι κυρίως ότι υπάρχουν πάρα πολλά βιβλία και πάρα πολύ λίγοι πραγματικοί αναγνώστες.

Πέρα από αυτό, φαίνεται να υπάρχει και, γενικά, ελάχιστη οργάνωση και πολλά κοινωνικοπολιτικά συμφέροντα, που όλα αυτά ευνοούν στο να επικρατεί μια σύγχυση (ίσως και εσκεμμένη).

Είπα ότι είναι λάθος να μιλάμε για «ναρκισσισμό» από τη μεριά του συγγραφέα, και το εννοώ. Διότι είμαστε σε μια τέτοια χώρα που δεν υπάρχουν διέξοδοι. Αν ο άλλος γράφει και θέλει να συνεχίσει να γράφει, συνήθως (εκτός κι αν έχει τρομερές διασυνδέσεις ή αν είναι τρομερά τυχερός) δεν μπορεί να κάνει και πολλά... εκτός από αυτοέκδοση, με κάποιον τρόπο.

Γι’αυτό και οι αυτοεκδόσεις είναι πάρα πολλές.

Στην Ελλάδα, δεν υπάρχει τίποτα που να υποστηρίζει τους συγγραφείς. Ούτε το Κράτος, ούτε ατζέντηδες, ούτε κανένας. Οπότε, ή πρέπει να κινηθούν από μόνοι τους, ή πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης ώστε να πληρώνουν για να τους εκδίδουν τα βιβλία τους. Και υπάρχει και μια μικρή μερίδα που είναι οι ευνοημένοι οι οποίοι εκδίδονται κανονικά είτε γιατί είναι παλιοί και τους ξέρουν είτε γιατί παίζουν κομματικά συμφέροντα είτε κάτι άλλο παρόμοιο.

Τίθεται, βέβαια, ένα ερώτημα ποιότητας: Θα έπρεπε να εκδίδουν όλοι αυτοί που αυτοεκδίδουν; Είναι όλα αυτά καλά;

Φυσικά και όχι. Ορισμένα, μάλιστα, είναι χάλια· είναι περιπτώσεις που κάποιος γράφει πρώτη φορά ένα βιβλίο μες στον ενθουσιασμό του και κατευθείαν θέλει να το εκδώσει νομίζοντας ότι είναι τρομερό.

Κι αυτός, όμως, από κάπου πρέπει ν’αρχίσει. Ίσως τελικά να βελτιωθεί.

Το άλλο ερώτημα είναι: Αν βελτιωθεί και είναι καλός, ποιος θα τον εκδώσει; Πάλι, κανένας. Πάλι θα πρέπει να πληρώσει.

Μιλάμε για έναν φαύλο κύκλο.

Και υπάρχει και το επιπλέον ερώτημα που κι αυτό δεν πρέπει να το αγνοούμε: Είναι, μήπως, καλά όλα τα βιβλία που εκδίδονται «κανονικά»;

Όποιος απαντήσει εδώ Ναι, μάλλον δεν ξέρει τι του γίνεται.

Κι αν νομίζει κάποιος ότι εγώ μιλάω τυχαία και όπως μου έρθει, ένα θα πω: Ας ρίξει μια ματιά σ’αυτά που γράφω. Και άλλο ένα θα πω: Γράφω 30 χρόνια λογοτεχνία. Ε, ύστερα από τόσο καιρό, κάτι πρέπει να ξέρω... ασχέτως αν ανθρώπους σαν εμένα δεν τους υποστηρίζουν οι «επίσημοι» φορείς (και παριστάνουν ότι «δεν υπάρχουμε») γιατί έχουν να κουβαλήσουν στην καμπούρα τους τη δική τους ατζέντα.

Επομένως, κατά βάση, έχουμε μια κατάσταση ευνοημένων και μη ευνοημένων, και σε τέτοιες καταστάσεις πάντα οι μη ευνοημένοι αντιδρούν. Οπότε, επικρατεί ένας αχταρμάς μετά.

Αλλά η ρίζα του προβλήματα είναι, όπως πάντα, μία: Δεν υπάρχει πραγματικό αναγνωστικό κοινό. Τους ψάχνεις με το τουφέκι.

Ε, τι να κάνεις άμα σ’αρέσει να γράφεις; Η λογική λέει πως ή τα παρατάς γιατί δεν έχει ψωμί, ή συνεχίζεις ούτως ή άλλως.

*

Το άρθρο φαίνεται να καταλήγει με μια ελπιδοφόρο διάθεση. Εγώ δεν έχω και τόσες ελπίδες, γιατί δεν νομίζω ότι ουσιαστικά έχει τίποτα αλλάξει. Κάντε μια βόλτα στα βιβλιοπωλεία του κέντρου της Αθήνας· θα σας πείσει. Ίσως να είναι και χειρότερα τα πράγματα, όχι καλύτερα.

Επιπλέον, το τρομερά απογοητευτικό είναι ότι ακόμα ο Έλληνας δεν έχει καταλάβει τη χρησιμότητα και τη χαρά του ηλεκτρονικού βιβλίου. Είστε σοβαροί; Πόσοι το έχετε πραγματικά δοκιμάσει και δεν σας αρέσει; Εγώ από τότε που ξεκίνησα να διαβάζω ebooks, κόλλησα. Έχεις μια μικρή e-ink* συσκευή, ελαφριά στο χέρι, και διαβάζεις ό,τι θέλεις. Γιατί να κουβαλάς βαρύ βιβλίο και να προσέχεις μη σου φύγει η σελίδα;

 

(*Δώστε σημασία στο e-ink· παίζει διαφορά σε σχέση με το κινητό σου.)

 

Αυτός πρέπει νάναι κάποιος πολιτικός...

Μυστηριακές Οντότητες

 

Θέατρο πηγαίνω σπάνια. Για να καταλάβετε πόσο σπάνια, τώρα δεν θυμάμαι ποια ήταν η τελευταία φορά που πήγα. Δεν ξέρω γιατί αλλά, για τον έναν ή τον άλλο λόγο, δεν αισθάνομαι να με τραβάει. Ίσως να φταίει και η θεματολογία των περισσότερων παραστάσεων.

Όταν είδα όμως εκείνη την αφίσα με τον τύπο που φορά τη μάσκα Κθούλου, σκέφτηκα ότι αυτό πρέπει να το δω. Αν μη τι άλλο, από περιέργεια.

Pomona.

Δεν είναι σαν τις άλλες θεατρικές παραστάσεις που έχετε συνηθίσει να βλέπετε.

Αλλά δεν είναι και ακριβώς αυτό που λένε στην περιγραφή τους τα διαφημιστικά κείμενα που μπορεί να συναντήσετε στο διαδίκτυο ή αλλού. Τουλάχιστον, εμένα μού φάνηκαν παραπλανητικά εκ των υστέρων. Λένε κάποια πράγματα που ισχύουν, όπως ότι αναφέρει θέματα RPG και Lovecraft, αλλά λένε και κάποια πράγματα που δεν ισχύουν, όπως ότι μοιάζει με το Lost και παρόμοιες αφηγήσεις.

Εντάξει, παιδιά, ηρεμήστε: δεν μοιάζει με το Lost και παρόμοιες αφηγήσεις που έχουν πολύ πιο ακραία ή και μαγικορεαλιστικά στοιχεία. Καμία σχέση, βασικά, δεν έχει.

Εγώ πηγαίνοντας να δω την Pomona περίμενα να δω κάτι πολύ πιο φανταστικό και σουρεαλιστικό. Δεν είναι αυτό το πράγμα. Δεν έχει ούτε πολύ παράξενα ούτε μαγικά στοιχεία. Ένα πολύ δυνατό σουρεαλιστικό στοιχείο έχει και θα το αναφέρω παρακάτω.

Όλα αυτά που λέω δεν σημαίνουν ότι η παράσταση δεν μου άρεσε. Ήταν καταπληκτική. Δε θυμάμαι να έχω ξαναδεί θεατρική παράσταση που να μου έχει αρέσει τόσο. Είναι εν μέρει σαν κάποιοι να σου αφηγούνται ομαδικά μια ιστορία που πρέπει εσύ να φανταστείς. Σαν να παίζεις RPG, δηλαδή. Σκηνικά δεν υπάρχουν· εεεε, εντάξει, εκτός από κάτι χέστρες απλωμένες στη σκηνή κι ένα τραπέζι μες στη μέση.

Ένα πράγμα μόνο δεν μου άρεσε κι αυτό δεν έχει να κάνει με το ίδιο το έργο: Μία ηθοποιός φορούσε μάσκα Covid. Αρχικά νόμιζα ότι ήταν μέρος της παράστασης· μετά κατάλαβα ότι μάλλον ήταν κάποιο πραγματικό υγειονομικό θέμα. Δεν το κατηγορώ αλλά λιγάκι με χάλασε να βλέπω να φοράνε μάσκα επί σκηνής.

Οι ερμηνείες, κατά τα άλλα, ήταν τρομερές. Ναι, και από την κυρία που φορούσε τη μάσκα – δεν θέλω εννοήσω κάτι άλλο.

Το βασικό στόρι είναι ένα θρίλερ, ουσιαστικά. Υποτίθεται πως διαδραματίζεται στο Μάντσεστερ, και στο κέντρο αυτής της πόλης υπάρχει ένα νησί, η Pomona, όπου (δε νομίζω ότι είναι τόσο spoiler να σας το πω) κάποιοι κλέβουν ανθρώπους, τους πηγαίνουν στα υπόγεια εκεί, και ή τους παίρνουν τα όργανα ή, αν είναι γυναίκες, μπορεί να τις εξαναγκάζουν να τεκνοποιούν τεχνητά και να τους παίρνουν τα βρέφη. Ολόκληρη η πόλη – όλα τα οικήματα – ανήκει σε έναν τύπο που ποτέ δεν κάνει ερωτήσεις (απλώς τα νοικιάζει) για να μην τον σκοτώσουν όπως τον πατέρα του. Σε αυτή την πόλη έρχεται μια κοπέλα (που την υποδύεται άντρας ηθοποιός όπως στο αρχαιοελληνικό θέατρο) αναζητώντας την αδελφή της... η οποία μαντέψτε πού είναι.

Αυτή είναι η βασική πλοκή. Δεν έχει κάτι το μαγικό, ούτε κάτι από Κθούλου. Ούτε τίποτα σαν το Lost είναι.

Όμως περιλαμβάνει ένα παιχνίδι RPG ανάμεσα σε δύο χαρακτήρες, που ο ένας κάνει τον Αφηγητή και η άλλη απλά παίζει. Το παιχνίδι είναι Κθούλου, φυσικά. Αλλά δεν έχει κανέναν σοβαρό ρόλο μέσα στην όλη ιστορία παρά μόνο σε ένα πράγμα που είναι μετα-αφηγηματικό: Σε κάνει αναρωτηθείς μήπως τελικά τα πάντα είναι ένα παιχνίδι ρόλων.

Στην αρχή κάθε σκηνής οι ηθοποιοί ρίχνουν ζάρια πάνω στο τραπέζι στο κέντρο και φωνάζουν τα ονόματα αυτών που θα παίξουν τη σκηνή. Και καθώς παίζουν τους δίνουν οδηγίες, όπως πχ «Πάρε ανάσα!», «Παύση».

Οπότε αναρωτιέσαι αν μήπως η όλη ιστορία της Pomona δεν είναι πραγματική αλλά κι αυτή ένα πελώριο παιχνίδι RPG. Μήπως η πραγματικότητα δεν είναι πραγματικά πραγματική. Και αυτό είναι και το σουρεαλιστικό στοιχείο του έργου, που έλεγα στην αρχή. Είναι το κατεξοχήν μαγικορεαλιστικό στοιχείο που αποτελεί τη βάση του σουρεαλισμού. Η αμφισβήτηση της ίδιας της πραγματικότητας.

Όπως και νάχει, όσο ακόμα το παίζουν, πηγαίνετε να το δείτε, γιατί είναι καλό.