12 / 12 / 2019
(Μια επανάληψη από το παλιό blog.)
(Το ακόλουθο κείμενο γράφτηκε τον Ιούνιο του 2016. Όχι πως η γνώμη μου έχει αλλάξει από τότε, αλλά το αναφέρω για ιστορικούς λόγους.)
Έτυχε να διαβάζω πάλι ένα από εκείνα τα άρθρα που τα έχει γράψει κάποιος συγγραφέας λογοτέχνης και λέει πώς πρέπει να κυνηγήσουμε τους κακούς πειρατές που δίνουν τα βιβλία δωρεάν χωρίς τη συγκατάθεση των συγγραφέων.
Και θυμήθηκα μια όχι και τόσο μακρινή εποχή, πριν από κάποια χρόνια, που όλοι έλεγαν ακριβώς το αντίθετο: ότι η πειρατεία κάνει καλό στους συγγραφείς γιατί εξαπλώνει τη δουλειά τους, και μετά μπορούν να πουλήσουν και χάρτινα βιβλία που πριν κανείς δεν θα τα διάβαζε ούτως ή άλλως.
Αυτό, έλπιζαν τότε, θα έφερνε μια επανάσταση.
Και θα μπορούσε να είχε φέρει μια μαζική επανάσταση ίσως. Αλλά όλοι το έριξαν στο κυνηγητό γι’ακόμα μια φορά, μόλις διαπίστωσαν ότι μπορούν να πουλήσουν και τα ηλεκτρονικά βιβλία.
Τα πάντα μπορείς να τα πουλήσεις, αν θέλεις. Ακόμα και τον αέρα. Αυτό δεν πάει να πει ότι είναι και καλύτερο για την ανθρωπότητα ως σύνολο.
Και να πεις ότι σήμερα βγαίνουν όντως λεφτά από τα βιβλία; Όπως πάντα, έτσι και τώρα, οι συγγραφείς πεινάνε. (Οι εξαιρέσεις δεν υπολογίζονται· πάντα θα υπάρχουν για στατιστικούς λόγους.) Και φαίνεται να τους αρέσει, γαμώτο! Γουστάρουν, κατά βάθος. Πιο καλά να πουλάω πέντε βιβλία και να μη μπορώ να ζήσω από αυτά, παρά να τα δίνω δωρεάν και πάλι να μη μπορώ να ζήσω από αυτά.
Αντί να επιδιώκουμε να διαμορφωθεί μια κοινωνία όπου θα μπορείς ελεύθερα να γράφεις ό,τι θέλεις και ελεύθερα να διαβάζεις ό,τι θέλεις, φαίνεται να επιδιώκουμε μια κοινωνία όπου ο ένας κυνηγά τον άλλο. Όπου οι ίδιοι περιορίζουμε τον εαυτό μας ‒ το πιο τραγικό απ’όλα ‒ σαν μαζοχιστές του κερατά.
Επιπλέον, ακόμα κι αν οι πειρατές δεν τους «έκλεβαν» τα βιβλία, πάλι δεν θα τα πουλούσαν. Είμαι σίγουρος γι’αυτό.
Αυτή είναι η φύση του βιβλίου. Δεν προλαβαίνεις να διαβάζεις τα πάντα, ούτε μπορείς να αγοράζεις τα πάντα. Ανέκαθεν η ανάγνωση ήταν ένα σπορ για πιο λίγους απ’αυτούς που ακούνε μουσική ή βλέπουν ταινίες ή κάνουν οτιδήποτε άλλο.
Κατά τη γνώμη μου, όταν μπορείς να δίνεις κάτι δωρεάν, καλό είναι να το δίνεις δωρεάν.
Αν πάλι δεν μπορείς, εντάξει, τότε δεν μπορείς. Αλλά πόσοι πραγματικά δεν μπορούν; Και πόσοι απλά δεν το κάνουν για εγωιστικούς λόγους; Ή για να είναι μέσα στο κοινωνικό status quo; Ή γιατί πιστεύουν ότι έτσι τους παίρνουν πιο σοβαρά;
Η κοινωνία χρειάζεται αλλαγή προς το καλύτερο, και σίγουρα αυτός δεν είναι ο τρόπος για να την πετύχουμε.
(Σημειωτέον, είμαι τελείως εναντίον των πειρατών που σε βάζουν να πληρώσεις για να κατεβάσεις πράγματα ‒ αυτό είναι όντως κλεψιά. Οι αληθινοί πειρατές σ’αφήνουν να κατεβάζεις ελεύθερα.)
8 / 12 / 2019
Κάθε φορά που γίνεται κάποιο επεισόδιο που αφορά την Τουρκία ή τον Ερντογάν σημαντικότερο ή λιγότερο σημαντικό, έχω βαρεθεί να βλέπω εφημερίδες και websites να γράφουν ότι έρχεται κατάσταση total war στην Ελλάδα, ότι πλησιάζει ο Αρμαγεδδών, ότι κάτι περίεργο (όπως πάντα) συμβαίνει με την Πόλη (όχι τη Ρελκάμνια· την Κωνσταντινούπολη, έχε υπόψη), και ότι ο Άι Τσούτσης του Όρους Γαμαών έκανε προφητεία Συντέλειας – να, δες το κι εσύ, ρε μάστορα, παράγραφος 18768, σειρά 58, Η Καινοφανής Βίβλος του Κουτς.
Δεν λέω ότι όλα τα επεισόδια που γίνονται με την Τουρκία είναι αμελητέα (αν και τα περισσότερα, πραγματικά, δεν είναι και τόσο σημαντικά όσο κάποιοι θέλουν να δείχνουν), αλλά τα τελευταία χρόνια έχω διαβάσει ένα κάρο τέτοιες “προβλέψεις” από προφήτες της πλάκας. Αν έστω και το ένα τέταρτο απ’αυτές είχε βγει οριακά αληθινό, τώρα ετούτη η χώρα παίζει να ήταν πλέον σαν μεταποκαλυπτικό σκηνικό βγαλμένο από ταινία MadMax.
Σε κάνει να αναρωτιέσαι τι σκοπιμότητα υπάρχει πίσω από αυτήν την ακατάσχετη τρομολαγνεία. Και ίσως το να διαδίδεις τέτοιες φημολογίες να ήταν επικίνδυνο αν όλοι πλέον δεν είχαν μάθει να τις αγνοούν, αφού σχεδόν (;) πάντα πέφτουν στο κενό. Θα μπορούσα, μάλιστα, να πω ότι θα έπρεπε να είναι παράνομο να διαδίδεις τέτοιες σαχλαμάρες, αλλά είμαι ελευθεριακός άνθρωπος και ποτέ δεν συναινώ με το να φιμώνεται κανείς, οτιδήποτε μαλακίες κι αν λέει· δικαίωμά του είναι να λέει ό,τι γουστάρει, και δική σου υποχρέωση να έχεις καλή κρίση και να μην πιστεύεις ό,τι ακούς.
Από μια άλλη άποψη, η υπόθεση είναι και αστεία. Σου θυμίζει την παροιμία με τον τσοπάνη που φώναζε Λύκος! Λύκος, χωριανοί! για πλάκα... κι όταν ήρθε πραγματικός λύκος, φυσικά κανείς δεν τον πίστεψε.
6 / 12 / 2019
Οι φανταστικοί χάρτες ποτέ δεν θα πάψουν με μαγεύουν. Ακόμα και τώρα, ύστερα από τόσα χρόνια που κάνω συνεχώς χάρτες φανταστικών κόσμων, με μαγεύουν όπως παλιά. Με μαγεύουν, ίσως, περισσότερο απ’ό,τι παλιά. Γιατί, εκτός των άλλων, παρατηρείς και μια καταπληκτική ιδιότητα των χαρτών: δεν τελειώνουν. Κανένας χάρτης δεν μπορεί να είναι πλήρης. Όταν νομίζεις ότι έχεις χαρτογραφήσει τα πάντα για έναν φανταστικό κόσμο, παρουσιάζεται ακόμα κάτι που πρέπει να χαρτογραφηθεί. Και λέγοντας “πρέπει” εννοώ ότι η ιστορία που γράφεις το ζητά, σε ωθεί να κάνεις χάρτη για να έχεις μια οπτική της περιοχής, για να ξέρεις πού είναι τι σε σχέση με οτιδήποτε άλλο. Μπορεί να χρειάζεται να φτιάξεις τον χάρτη μιας πόλης, μπορεί να χρειάζεται να φτιάξεις τον χάρτη μιας μικρής περιοχής, ή την κάτοψη ενός οικοδομήματος, ή ενός σκάφους, ή οτιδήποτε άλλο.
Ή μπορεί να χρειάζεται να συμπληρώσεις επάνω σε χάρτες που έχεις ήδη κάνει. Όπως έλεγα, κανένας χάρτης δεν είναι ολοκληρωμένος. Πάντα κάτι λείπει: κάποιο χωριό που πριν δεν ήταν αρκετά σημαντικό για να το σημειώσεις, ή μια χώρα πίσω από τα βουνά, σε μια ακριανή περιοχή που ώς τώρα είχες αφήσει αχαρτογράφητη υπό την (νοητική) ένδειξη Here There Be Fucking Weird Shit. Ή, κάτι συμβαίνει μέσα στην ιστορία που γράφεις κι ο χάρτης πρέπει ν’αλλάξει για διάφορους λόγους: μια νέα πόλη ιδρύεται, ένας σεισμός γκρεμίζει μια άλλη πόλη, ή κάνει ένα νησί να βουλιάξει, ή κάτι ακόμα πιο τρομερό διαλύει μια ολόκληρη οροσειρά ή μετατρέπει σε στάχτες ένα δάσος. Τα πάντα είναι πιθανά.
Οι χάρτες δεν είναι στατικοί. Οι χάρτες είναι ζωντανές οντότητες.
Λατρεύω τους χάρτες. Δεν είμαι ζωγράφος, δεν κάνω φοβερούς καλλιτεχνικούς χάρτες, αλλά είναι οι χάρτες που θα έκανα αν εξερευνούσα ένα σύμπαν: είναι οι χάρτες που σου δείχνουν πού είναι τι, οι χάρτες που σε βοηθάνε να καταλάβεις τι γίνεται, και που θέλεις να μπορείς να τους αλλάξεις ανά πάσα στιγμή γιατί είναι ζωντανοί. Δεν είναι οι χάρτες που κάνεις κορνίζα. Εντάξει, εκτός αν έχεις ιδιαίτερα γούστα.
4 / 12 / 2019
(Μια επανάληψη από το παλιό blog.)
ΔΡΟΜΟΣ: μια λωρίδα ξηράς που κάποιος την ακολουθεί για να φύγει από ένα μέρος
που του είναι ανιαρό ώστε να φτάσει σε ένα μέρος που είναι μάταιο να πάει.
Όλοι οι δρόμοι, οσοδήποτε διακλαδιζόμενοι, οδηγούν στη Ρώμη,
Όπου, δόξα τω Θεώ, τουλάχιστον ένας οδηγεί πίσω στο σπίτι μας.
–Μπόρεϊ ο Φαλακρός
Από το Λεξικό του Διαβόλου, του Ambrose Bierce
(μετάφραση δική μου, από εδώ)
