Καθόμουν και έφτιαχνα το 3^ο βιβλίο των Κρυφών Όπλων της Πόλης, Οι Εκλεκτοί και ο Ξεχασμένος Τόπος, το οποίο σύντομα θα δημοσιευτεί στο γνωστό μέρος. Πρόσεξα και ένα μικρό λάθος στο 2^ο βιβλίο και το διόρθωσα κι αυτό, και θα το ανεβάσω μαζί με το 3^ο. Το λάθος ήταν ότι σ’ένα σημείο τα κεφαλαία γράμματα δεν έβγαιναν κεφαλαία: κάποια σαχλαμάρα που είχε συμβεί από τη μεταφορά του κειμένου από το Word σε html.

Αλλά δεν θέλω να σχολιάσω το Word τώρα· αυτό κάνει αρκετά καλά τη δουλειά του, και είμαι ευτυχισμένος μαζί του. Το πρόβλημα μου είναι με τις φριχτές, απαίσιες μορφές ηλεκτρονικού βιβλίου που ακούνε στα ονόματα mobi και epub. Είναι απαράδεκτες μορφές και οι δύο· νομίζεις ότι έχουν βγει από την Κόλαση. Αδιανόητο το γιατί είναι τόσο δημοφιλείς· το μόνο που μπορείς να υποθέσεις είναι ότι κάποιοι προσπαθούν να βρουν κάτι που να φαίνεται πιο “επαγγελματικό” ώστε να το πουλάνε όπως πουλάς το mp3. Το πρόβλημα είναι πως το mobi και το epub δεν είναι mp3, και είναι απαίσια και τα δύο. Είναι σαν μια κατώτερη μορφή αρχείου html που έχει περισσότερα μειονεκτήματα από το κανονικό html, και δεν έχει κανένα πλεονέκτημα εκτός από ένα (στο οποίο αναφέρομαι παρακάτω).

Ο μόνος λόγος ύπαρξης των mobi και epub (που να μπλεχτεί ο κώδικάς τους και να μην ξεμπλεχτεί ποτέ) είναι ότι το κείμενο είναι “ευλύγιστο” (σε αντίθεση με το pdf) και μπορείς να το διαβάσεις από οποιαδήποτε οθόνη (πράγμα που, φυσικά, γαμεί κατά κανόνα τη μορφοποίηση, αλλά εντάξει αυτό δεν μας πειράξει παρά μόνο για κείμενα με πολύ βαριά μορφοποίηση... και καλά). Αλλά, αν το θέμα είναι μόνο η ευλυγισία του κειμένου, γιατί να μη χρησιμοποιείς ένα απλό αρχείο html; Και τονίζω το απλό. Όχι περίεργες μορφές, ένα κείμενο με κάποιες βασικές παραμέτρους html/css ώστε να φαίνεται όμορφο. Όλες οι σημερινές συσκευές μπορούν να το διαβάσουν αρκεί να έχουν browser – και ποια σημερινή συσκευή δεν έχει browser; Μέχρι και το κινητό σου έχει. Ακόμα και οι συσκευές με την τρομερή τεχνολογία e-ink (που δυστυχώς δεν έχει χρησιμοποιηθεί τόσο ευρέως όσο θα έπρεπε) μπορούν άνετα να έχουν ένα απλό browser.

Όμως, όχι, θέλουν να επιμένουν στις φριχτές μορφές mobi και epub, που δεν προσφέρουν τίποτα εκτός από ένα πράγμα: έχουν πίνακα περιεχομένων. Αλλά, για στάσου, πίνακα περιεχομένων, αν θες, μπορείς να φτιάξεις και στην αρχή ή στο τέλος ενός αρχείου html, δεν μπορείς; Οπότε; Εκείνο που δεν μπορείς αυτομάτως να κάνεις είναι να μεταπηδάς αποδώ κι αποκεί πατώντας βελάκια. Αλλά κι αυτό με λίγη απλή javascript λύνεται εύκολα.

Δεν με πιστεύεις ότι οι μορφές mobi και epub είναι φριχτές; Θα σου πω μόνο το εξής: Έχω δύο συσκευές, μία για τη μία μορφή, μία για την άλλη. Όταν ορίζεις περιθώριο ένας “τυπογραφικού” στοιχείου (1 em), αυτό αλλιώς φαίνεται στη μία συσκευή, αλλιώς στην άλλη. Στο epub το περιθώριο είναι σχετικά μικρό (όπως και θα έπρεπε, νομίζω)· στο mobi είναι τεράστιο (ανεξήγητο, πραγματικά). Εκτός αυτού, στο mobi, για κάποιο λόγο, δεν μπορείς ν’αφήσεις περιθώρια από δεξιά· μπορείς ν’αφήσεις μόνο περιθώρια από αριστερά. Τρέχα γύρευε... Κι αυτά δεν είναι τα μόνα ευτράπελα, φυσικά, αλλά δεν θα καθίσω τώρα να αναφερθώ σε όλα, γιατί θα γράψω βιβλίο και δεν θα το μετατρέψω ούτε σε mobi ούτε σε epub.

Εκτός των άλλων, για να γίνει η μετατροπή σε mobi ή epub είναι, κατά κανόνα, ένας ολόκληρος μπελάς. Αν βάλεις να γίνει αυτόματα από το Word, πχ, βγαίνουν τραγελαφικά πράγματα, το βιβλίο δεν είναι όπως το θέλεις. Οπότε, πρέπει να το φτιάξεις χειροκίνητα, πρώτα σε html, και από εκεί να το μετατρέψεις σε mobi και epub με ένα καλό πρόγραμμα για μετατροπές, όπως το Calibre.

Το ερώτημα είναι: Από τη στιγμή που έχεις το αρχείο html, που είναι σαφώς ανώτερο από το mobi και epub, τι διάολο χρειάζεσαι αυτά τα δύο; Είναι πραγματικά αξιοπερίεργο. Μάλιστα, αν ήθελες να φτιάξεις ένα βιβλίο μόνο και αποκλειστικά για html, θα μπορούσες να το στήσεις καλύτερα (αν και θα εξακολουθούσε να είναι απλό) απ’ό,τι όταν το στήνεις σε html που προορίζεται για μετατροπή σε mobi/epub.

Ώρες-ώρες μπαίνω στον πειρασμό ν’αρχίσω να δημοσιεύω βιβλία μόνο σε pdf και html. Το pdf είναι άψογο στη μορφοποίηση και στα πάντα· απλά δεν είναι ευλύγιστο· αλλά, αν το έχεις φτιάξει σε μικρή σελίδα, τότε συνήθως διαβάζεται άνετα κι από μικρές οθόνες. Και το html έχει το πλεονέκτημα ότι είναι ευλύγιστο, κι αν θες να του βάλεις και πίνακα περιεχομένων τού βάζεις – και βάζεις και βελάκια για πέρα-δώθε με λίγη javascript αν το θέλεις κι αυτό.

Σε τελική ανάλυση, έχεις δει τι είναι το αρχείο epub; Άνοιξέ το με ένα πρόγραμμα όπως το 7zip και θα δεις ότι ουσιαστικά είναι μια σειρά από αρχεία html. Το mobi πραγματικά δεν ξέρω τι διάολος είναι, όμως με το 7zip δεν ανοίγει και δεν είναι εύκολο να τσεκάρεις πώς είναι φτιαγμένο. Πάντως, όπως κι αν είναι φτιαγμένο, δεν με εντυπωσιάζει.

Τα λάθη μορφοποίησης που έχω δει σε πάρα πολλά βιβλία mobi και epub – και, μάλιστα, πολλά από αυτά εκδομένα από γνωστούς εκδότες του εξωτερικού – είναι τρελά. Και δεν φταίει μόνο η απροσεξία, φταίει και η ίδια η μορφή. Πολύ απλά, δεν είναι καλή. Ευνοεί τα λάθη στη μορφοποίηση, και δεν προσφέρει τίποτα εκτός από έναν αυτοματοποιημένο πίνακα περιεχομένων.

Και κάτι έγινε. Λες και στα μυθιστορήματα χρειάζεσαι οπωσδήποτε πίνακα περιεχομένων...

Ένας πολύχρωμος γέρος των δρόμων. Ή, μήπως, δεν είναι γέρος αλλά απλά γενειοφόρος;

Αν ποτέ τύχει να τον αντικρίσετε, μην τον ρωτήσετε πώς βάφτηκε έτσι. Πάντα τσαντίζεται.

Μυστηριακές Οντότητες

(Μια επανάληψη από το παλιό blog.)

(Το ακόλουθο κείμενο γράφτηκε τον Ιούνιο του 2016. Όχι πως η γνώμη μου έχει αλλάξει από τότε, αλλά το αναφέρω για ιστορικούς λόγους.)

Έτυχε να διαβάζω πάλι ένα από εκείνα τα άρθρα που τα έχει γράψει κάποιος συγγραφέας λογοτέχνης και λέει πώς πρέπει να κυνηγήσουμε τους κακούς πειρατές που δίνουν τα βιβλία δωρεάν χωρίς τη συγκατάθεση των συγγραφέων.

Και θυμήθηκα μια όχι και τόσο μακρινή εποχή, πριν από κάποια χρόνια, που όλοι έλεγαν ακριβώς το αντίθετο: ότι η πειρατεία κάνει καλό στους συγγραφείς γιατί εξαπλώνει τη δουλειά τους, και μετά μπορούν να πουλήσουν και χάρτινα βιβλία που πριν κανείς δεν θα τα διάβαζε ούτως ή άλλως.

Αυτό, έλπιζαν τότε, θα έφερνε μια επανάσταση.

Και θα μπορούσε να είχε φέρει μια μαζική επανάσταση ίσως. Αλλά όλοι το έριξαν στο κυνηγητό γι’ακόμα μια φορά, μόλις διαπίστωσαν ότι μπορούν να πουλήσουν και τα ηλεκτρονικά βιβλία.

Τα πάντα μπορείς να τα πουλήσεις, αν θέλεις. Ακόμα και τον αέρα. Αυτό δεν πάει να πει ότι είναι και καλύτερο για την ανθρωπότητα ως σύνολο.

Και να πεις ότι σήμερα βγαίνουν όντως λεφτά από τα βιβλία; Όπως πάντα, έτσι και τώρα, οι συγγραφείς πεινάνε. (Οι εξαιρέσεις δεν υπολογίζονται· πάντα θα υπάρχουν για στατιστικούς λόγους.) Και φαίνεται να τους αρέσει, γαμώτο! Γουστάρουν, κατά βάθος. Πιο καλά να πουλάω πέντε βιβλία και να μη μπορώ να ζήσω από αυτά, παρά να τα δίνω δωρεάν και πάλι να μη μπορώ να ζήσω από αυτά.

Αντί να επιδιώκουμε να διαμορφωθεί μια κοινωνία όπου θα μπορείς ελεύθερα να γράφεις ό,τι θέλεις και ελεύθερα να διαβάζεις ό,τι θέλεις, φαίνεται να επιδιώκουμε μια κοινωνία όπου ο ένας κυνηγά τον άλλο. Όπου οι ίδιοι περιορίζουμε τον εαυτό μας ‒ το πιο τραγικό απ’όλα ‒ σαν μαζοχιστές του κερατά.

Επιπλέον, ακόμα κι αν οι πειρατές δεν τους «έκλεβαν» τα βιβλία, πάλι δεν θα τα πουλούσαν. Είμαι σίγουρος γι’αυτό.

Αυτή είναι η φύση του βιβλίου. Δεν προλαβαίνεις να διαβάζεις τα πάντα, ούτε μπορείς να αγοράζεις τα πάντα. Ανέκαθεν η ανάγνωση ήταν ένα σπορ για πιο λίγους απ’αυτούς που ακούνε μουσική ή βλέπουν ταινίες ή κάνουν οτιδήποτε άλλο.

Κατά τη γνώμη μου, όταν μπορείς να δίνεις κάτι δωρεάν, καλό είναι να το δίνεις δωρεάν.

Αν πάλι δεν μπορείς, εντάξει, τότε δεν μπορείς. Αλλά πόσοι πραγματικά δεν μπορούν; Και πόσοι απλά δεν το κάνουν για εγωιστικούς λόγους; Ή για να είναι μέσα στο κοινωνικό status quo; Ή γιατί πιστεύουν ότι έτσι τους παίρνουν πιο σοβαρά;

Η κοινωνία χρειάζεται αλλαγή προς το καλύτερο, και σίγουρα αυτός δεν είναι ο τρόπος για να την πετύχουμε.

(Σημειωτέον, είμαι τελείως εναντίον των πειρατών που σε βάζουν να πληρώσεις για να κατεβάσεις πράγματα ‒ αυτό είναι όντως κλεψιά. Οι αληθινοί πειρατές σ’αφήνουν να κατεβάζεις ελεύθερα.)

Άγριες μουτσούνες. Φαντάσματα των τοίχων. Στοίχειωσε η πόλη.

Μυστηριακές Οντότητες

Κάθε φορά που γίνεται κάποιο επεισόδιο που αφορά την Τουρκία ή τον Ερντογάν σημαντικότερο ή λιγότερο σημαντικό, έχω βαρεθεί να βλέπω εφημερίδες και websites να γράφουν ότι έρχεται κατάσταση total war στην Ελλάδα, ότι πλησιάζει ο Αρμαγεδδών, ότι κάτι περίεργο (όπως πάντα) συμβαίνει με την Πόλη (όχι τη Ρελκάμνια· την Κωνσταντινούπολη, έχε υπόψη), και ότι ο Άι Τσούτσης του Όρους Γαμαών έκανε προφητεία Συντέλειας – να, δες το κι εσύ, ρε μάστορα, παράγραφος 18768, σειρά 58, Η Καινοφανής Βίβλος του Κουτς.

Δεν λέω ότι όλα τα επεισόδια που γίνονται με την Τουρκία είναι αμελητέα (αν και τα περισσότερα, πραγματικά, δεν είναι και τόσο σημαντικά όσο κάποιοι θέλουν να δείχνουν), αλλά τα τελευταία χρόνια έχω διαβάσει ένα κάρο τέτοιες “προβλέψεις” από προφήτες της πλάκας. Αν έστω και το ένα τέταρτο απ’αυτές είχε βγει οριακά αληθινό, τώρα ετούτη η χώρα παίζει να ήταν πλέον σαν μεταποκαλυπτικό σκηνικό βγαλμένο από ταινία MadMax.

Σε κάνει να αναρωτιέσαι τι σκοπιμότητα υπάρχει πίσω από αυτήν την ακατάσχετη τρομολαγνεία. Και ίσως το να διαδίδεις τέτοιες φημολογίες να ήταν επικίνδυνο αν όλοι πλέον δεν είχαν μάθει να τις αγνοούν, αφού σχεδόν (;) πάντα πέφτουν στο κενό. Θα μπορούσα, μάλιστα, να πω ότι θα έπρεπε να είναι παράνομο να διαδίδεις τέτοιες σαχλαμάρες, αλλά είμαι ελευθεριακός άνθρωπος και ποτέ δεν συναινώ με το να φιμώνεται κανείς, οτιδήποτε μαλακίες κι αν λέει· δικαίωμά του είναι να λέει ό,τι γουστάρει, και δική σου υποχρέωση να έχεις καλή κρίση και να μην πιστεύεις ό,τι ακούς.

Από μια άλλη άποψη, η υπόθεση είναι και αστεία. Σου θυμίζει την παροιμία με τον τσοπάνη που φώναζε Λύκος! Λύκος, χωριανοί! για πλάκα... κι όταν ήρθε πραγματικός λύκος, φυσικά κανείς δεν τον πίστεψε.