Σκιώδη Παραλειπόμενα

Είναι υπέροχη η τρέλα μας

16 Mar 2026 18:31:49 GMT

Είμαι τώρα σε περίοδο γενικών διορθώσεων – δηλαδή, διορθώνω βιβλίο από την αρχή. Αυτές οι διορθώσεις, οι δεύτερες, είναι πάντα οι λιγότερο σημαντικές – γιατί τα βασικά λάθη έχουν ήδη διορθωθεί σταδιακά καθώς γράφω – αλλά και οι πιο δύσκολες, γιατί είναι πραγματικά κουραστική η εστίαση της προσοχής επάνω σε λογοτεχνικές προτάσεις επί πολλές ώρες. Και υποχρεωτικά είναι πολλές οι ώρες γιατί τα βιβλία μου είναι συνήθως μεγάλα και θέλω να τα διορθώσω μέσα στο μήνα (παλιότερα, πιο γρήγορα· αλλά πλέον, στα γεράματα, έχω κι άλλες υποχρεώσεις, δυστυχώς, που πρέπει να αναλαμβάνω μέσα στην ημέρα).

Και πάντα – πάντα – πέφτω στους ίδιους λαβυρίνθους, σαν ποτέ να μη μπορώ να μάθω, ύστερα από τόσα χρόνια γραψίματος και διορθώσεων.

Υπάρχουν οι κακοί λαβύρινθοι – αυτός της ανίας· ή της παράξενης αίσθησης ότι «όλα είναι σκατά γραμμένα» επειδή κοιτάς τις προτάσεις από πολύ κοντά (ακόμα κι αν βλέπεις ότι είναι εντάξει μόλις πάρεις λίγη απόσταση)· ή της αίσθησης ότι διασχίζεις ένα βούρκο από λέξεις, ότι δεν προχωρά το πράγμα (και πρέπει απλώς να αλλάξεις νοοτροπία για να βρεις τον δρόμο σου).

Υπάρχουν, όμως, και οι καλοί λαβύρινθοι που είναι πραγματικά υπέροχοι. Πολλές φορές, όταν γράφεις (και επειδή πάντα γράφω χωρίς πολύ συγκεκριμένο διάγραμμα), βάζεις διάφορες σκηνές και καταστάσεις μέσα στην ιστορία, αλλά συγχρόνως αναρωτιέσαι αν κάνεις καλά που τις βάζεις εκεί, ή αν μήπως όλα είναι τελικά ξεκάρφωτα. Καθώς συνεχίζεις την ιστορία, όμως, βλέπεις ότι όλα έρχονται και δένουν με έναν τελείως μυστηριώδη, μαγικό ίσως, τρόπο. Σαν να το ήξερες από την αρχή. (Λειτουργία υποσυνείδητου; Τυχαίνει να πιστεύω ότι το «υποσυνείδητο» παραέχει γίνει κλισέ.) Όταν μετά διορθώνεις, τα βλέπεις όλα από την αρχή, και πολύ συχνά παθαίνεις την πλάκα σου. Διαβάζεις μια σκηνή που τότε αναρωτιόσουν αν δένει, αν θα έπρεπε να ήταν εκεί, και τώρα σου φαίνεται σχεδόν προφητική. Είναι τρομερή αίσθηση.

Επίσης μια άλλη τρομερή αίσθηση: Όταν πιάνεις την ιστορία από την αρχή ενώ ξέρεις το τέλος, τρως στη μάπα την υπέροχη σκέψη: Κοίτα από πού ξεκινήσαμε και πού καταλήξαμε! Και, έτσι όπως είναι τα περισσότερα βιβλία μου, πραγματικά ο δρόμος είναι πολύ μακρύς και γεμάτος παράξενες στροφές, και όντως μου φαίνεται – ακόμα και σ’εμένα, που το έχω γράψει, που το ξέρω καλά – τρομερή η διαφορά της αρχής σε σχέση με το τέλος.

Μια τρίτη καταπληκτική αίσθηση: Ορισμένες φορές γράφοντας μια σκηνή, ή μια κατάσταση, έχω την εντύπωση ότι ίσως να μην είναι και τόσο καλή. Μετά, πιάνω να κάνω γενικές διορθώσεις, και την ερωτεύομαι. Κι αναρωτιέμαι: Μα ήσουν παλαβός; Τι πρόβλημα είχες με αυτή τη φάση; Είναι γαμάτη. Και σημειωτέον: είμαι, γενικά, πολύ περίεργος και επικριτικός με τον εαυτό μου όταν διορθώνω. Προσπαθώ όλα να τα βλέπω σαν λάθη – αλλιώς δεν πρόκειται να βρεις κανένα λάθος – κι όμως συμβαίνουν αυτές οι ανέλπιστες καταστάσεις. Και παθαίνεις, ξανά, την πλάκα σου.

Γι’αυτά, για όλα τα παραπάνω, γράφουμε.

Ή, μάλλον, όχι μόνο για αυτά. Αυτά είναι απλώς ένα μικρό μέρος της όλης διαδικασίας. Ο περισσότερος κόσμος δεν το καταλαβαίνει· νομίζει ότι απλώς οι συγγραφείς (φαντασίας ή μη) είμαστε τρελοί. Αλλά, αν είμαστε τρελοί, είναι υπέροχη η τρέλα μας· και μακάρι να την είχαν κι αυτοί: καλό θα τους έκανε.

Μυστηριακές Οντότητες (244)

09 Mar 2026 17:33:42 GMT

Δύτες (ή αστροναύτες;) με κουκουβάγιες ανά χείρας.

Διαδίκτυο των Δασών

22 Feb 2026 10:05:02 GMT

Προ ημερών διάβαζα αυτό εδώ το κείμενο στο dwrean.net, και με έκανε πάλι να θυμηθώ διάφορα πράγματα και ίσως και να σκεφτώ και μερικά καινούργια, ή να τα δω από μια άλλη σκοπιά.

Αυτά που ακολουθούν δεν αποτελούν απάντηση στο dwrean.net, ούτε σημαίνει ότι διαφωνώ με όσα είναι γραμμένα εκεί: είναι σωστά από μια κοινώς αποδεκτή άποψη (αν και είμαι βέβαιος πως ο Κυριάκος Οικονομίδης αντιλαμβάνεται και την λιγάκι πιο μη κοινώς αποδεκτή άποψη).

Εκείνο που μου κάνει εντύπωση εμένα είναι το πόσο κινδυνεύουμε πλέον να ξεχάσουμε το τι είναι ουσιαστικά το διαδίκτυο (και εξηγώ παρακάτω τι εννοώ).

Αρχικά, όμως, δύο διευκρινίσεις για όσους δεν διαβάζουν τακτικά Σκιώδη Παραλειπόμενα και ίσως να μη γνωρίζουν γενικά τις απόψεις μου.

Πρώτον: είμαι τελείως και φανατικά υπέρ του ελεύθερου διαδικτύου, του διαδικτύου που είναι ανοιχτό και μπορείς να βρεις χιλιάδες παράξενα και υπέροχα πράγματα – ελεύθερα, χωρίς περιορισμούς. Αυτή είναι και η φυσική κατάσταση του διαδικτύου (και πάλι εξηγώ παρακάτω).

Δεύτερον: είμαι επίσης τελείως και φανατικά υπέρ των πνευματικών δικαιωμάτων, του να έχει ο κάθε δημιουργός το δικαίωμα να διαθέτει το έργο του όπως εκείνος επιθυμεί. Άλλωστε, κι εγώ δημιουργός είμαι· θα ήταν παράλογο να ήμουν εναντίον των πνευματικών δικαιωμάτων – ασχέτως αν δίνω τα βιβλία μου δωρεάν: καθαρά προσωπική απόφαση.

Το ερώτημα που τίθεται γενικά στις μέρες μας είναι, τι είναι παράνομο κατέβασμα (downloading) και τι όχι, στο διαδίκτυο.

Δεν νομίζω ότι αυτοί που βγάζουν νόμους, ή ερμηνεύουν υπάρχοντες νόμους, αντιλαμβάνονται καλά τι είναι το ίδιο το διαδίκτυο. Για να πεις ότι κάτι είναι παράνομο να το κατεβάσεις, θα πρέπει πρώτα να ορίσεις τι είναι νόμιμο να κατεβάσεις. Στο διαδίκτυο η γκρίζα ζώνη είναι τόσο φαρδιά που στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αμφιλεγόμενο το τι είναι πραγματικά παράνομο και τι όχι.

Εξηγώ:

Τι νομίζετε ότι κάνετε όταν ανοίγετε έναν browser (Chrome, Firefox, Edge, κτλ) και πηγαίνετε σε ένα website; Νομίζετε ότι είναι σαν να κοιτάζεις έναν καθρέφτη και να βλέπεις μέσα σ’αυτόν την αντανάκλαση ενός αντικειμένου, όπως ενός πίνακα; Είναι ο browser ο καθρέφτης, και ο πίνακας το website;

Φυσικά και όχι.

Ο browser δεν σου δείχνει αντανακλάσεις ή φωτογραφίες· σου φέρνει εκεί, μες στον υπολογιστή σου, το ίδιο το αντικείμενο. Αν είναι «καθρέφτης», είναι ένας μαγικός καθρέφτης μέσα από τον οποίο βγαίνει ένα αντίγραφο του πίνακα.

Ο browser αρπάζει δεδομένα από έναν υπολογιστή (σέρβερ) στο διαδίκτυο και φέρνει αυτά τα δεδομένα μέσα στον δικό σου υπολογιστή (συνήθως ένα αρχείο γραμμένο σε γλώσσα HTML). Το κατέβασμα έχει ήδη γίνει – de facto. Αν δεν γίνει κατέβασμα, δεν μπορείς να έχεις πρόσβαση στο διαδίκτυο.

Αφού, λοιπόν, ο browser έχει κατεβάσει όλα τα αρχεία, τα διαβάζει (διαβάζει γλώσσες HTML, javascript, κτλ), και σου κάνει output ένα αποτέλεσμα. Το αποτέλεσμα είναι η σελίδα που βλέπεις.

Αλλά τα αρχεία έχουν ήδη κατεβεί, είναι ήδη μέσα στον υπολογιστή σου. Δεν υπάρχει θέμα τού αν θα τα κατέβαζες· τα έχεις κατεβάσει ήδη. Αλλιώς δεν γίνεται να πλοηγηθείς μέσα στο διαδίκτυο. Έτσι λειτουργεί το διαδίκτυο.

Και πρέπει να καταλάβουμε καλά τι σημαίνει αυτό.

Αν, ας πούμε, πας σε μια ιστοσελίδα με πίνακες ζωγραφικής, τους έχεις ήδη κατεβάσει. Δεν ρωτάει κανένας τον δημιουργό αν οι πίνακές του θέλει να κατεβούν μες στον υπολογιστή σου. Αφού τους βγάζει εκεί, στο διαδίκτυο, θεωρείται δεδομένο ότι συμφωνεί με αυτό. Ο browser έχει αποθηκεύσει όλες τις εικόνες προκειμένου να δείξει το website. Τις έχεις ήδη. Μετά, αν θες, μπορείς να κάνεις και «Save As» για να τις σώσεις όπου θέλεις· δεν έχει διαφορά. Το κατέβασμα έχει ήδη γίνει.

Είναι παράνομο αυτό;

Αν είναι, τότε δεν θα έπρεπε να υπάρχει ΤΙΠΟΤΑ στο διαδίκτυο εκτός από κενές σελίδες.

Το ίδιο ισχύει και για μουσική που ακούγεται μέσα από τον browser, ή για βίντεο που βλέπεις ζωντανά. Ο browser τα έχει ήδη κατεβάσει. Κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας και αναρωτιόμαστε αν αυτό είναι «νόμιμο»; Μα, αν δεν είναι νόμιμο, τότε ας καταργηθεί το διαδίκτυο· είναι ολόκληρο «παράνομο»!

Το downloading είναι η βάση της λειτουργίας του διαδικτύου. Συνεχώς κατεβάζεις πράγματα. Δεν μπορεί να λειτουργήσει αλλιώς.

Για να δεις ένα βίντεο, ουσιαστικά σου κάνει μια κόπια του βίντεο μέσα στον υπολογιστή σου.

Νομίζω πως είναι, λοιπόν, ευνόητο ότι εδώ υπάρχει μια τεράστια γκρίζα ζώνη για το τι είναι νόμιμο και τι όχι να κατεβάζεις... Αφού όλα τα κατεβάζεις, πώς είναι δυνατόν να μην είναι νόμιμα; Μήπως να το κλείναμε το μαγαζί γενικά;

Στα LinX μου βάζω ποικίλες συνοδευτικές εικόνες. Αυτές τις εικόνες τις κατεβάζω από διάφορα websites, τους κάνω μια γρήγορη επεξεργασία μεγέθους, τις ανεβάζω στον σέρβερ μου, και μετά εμφανίζονται στα LinX. Σκεφτείτε: είμαι κλέφτης; Είναι αυτό παράνομο; Αφού αρπάζω εικόνες αποδώ κι αποκεί χωρίς να ρωτήσω κανέναν, δεν είμαι κλέφτης;

Τι νομίζετε;

Θα σας λύσω την απορία: Δεν είναι παράνομο, γιατί, αν ήταν, δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει καμία εφημερίδα εδώ και πάνω από έναν αιώνα. Αυτό είναι κάτι που οι δημοσιογράφοι κάνουν συνέχεια: βάζουν συνοδευτικές εικόνες και μικρά αποσπάσματα από άλλα κείμενα. Θεωρείται «fair use» («δίκαιη χρήση» – αν και δεν ξέρω αν στην Ελλάδα υπάρχει αυτό ως νομικός όρος). Προφανώς, θα ήταν παράλογο να ήταν παράνομο· θα δημιουργούσε θέμα για την ελευθερία του λόγου. Θα μπορούσες, όμως, και να πεις ότι είναι λιγάκι... γκρίζα ζώνη.

Και σκεφτείτε τώρα λίγο παραπέρα: Στο bandcamp, ας πούμε, μπορείς να ακούσεις πάρα πολλά τραγούδια από τον browser – τραγούδια που συγχρόνως πωλούνται. Θα ήταν παράνομο να πας και κάπως να τα κατεβάσεις χωρίς να πληρώσεις; Σύμφωνα με κάποιους, θα ήταν. Στην ουσία, όμως, τα έχεις ήδη κατεβάσει αφού τα ακούς μέσω browser. Δηλαδή, είναι νόμιμο αν τα κατεβάσεις μέσω browser, αλλά παράνομο αν τα κατεβάσεις από την ιστοσελίδα τους με άλλο πρόγραμμα;

Και υπάρχουν πολλά προγράμματα με τα οποία μπορείς να το κάνεις αυτό. Μάλιστα, μπορείς να το κάνεις και μόνος σου αν ψάξεις για τα τραγούδια μέσα στον κώδικα της ιστοσελίδας. Μπορείς να γράψεις και ένα δικό σου πρόγραμμα, αρκετά εύκολα, που πάει και τα κατεβάζει όλα.

Γιατί αυτό να είναι παράνομο; Αφού έτσι κι αλλιώς, αν θες, μπορείς να πας να τα ακούσεις ελεύθερα. Υπάρχει θέμα αν τα ακούσεις χωρίς να είσαι online; Ποια είναι η διαφορά; Δουλευόμαστε;

Το ίδιο ισχύει και για διάφορα βίντεο που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, και για κείμενα, εικόνες, και τα λοιπά.

Είναι ΟΚ να τα δεις online μέσα από τον browser, αλλά δεν είναι ΟΚ να τα αποθηκεύσεις (μέσω του browser πάλι ή με κάποιο άλλο πρόγραμμα) σε κάποια γωνιά του σκληρού δίσκου σου και να τα δεις με την ησυχία σου όποτε θέλεις;

Γι’αυτό λέμε ότι υπάρχει μια γιγάντια γκρίζα ζώνη στο διαδίκτυο σχετικά με το τι είναι νόμιμο και τι όχι. Και μόνο η ύπαρξη του διαδικτύου θα έπρεπε να ήταν παράνομη, σύμφωνα με τη λογική κάποιων. (Και σε προηγούμενο κείμενό μου έχω αναφερθεί και σε μια επίσης παράλογη νοοτροπία για τα ebooks.) Από τη μια, θέλουν να υπάρχει διαδίκτυο· από την άλλη, δεν θέλουν να υπάρχει downloading. Μα δεν γίνεται αλλιώς! Υποχρεωτικά κάνεις downloading για να έρθεις σε επαφή με διάφορα πράγματα στο διαδίκτυο. Η ιστοσελίδα που βλέπετε δεν είναι κάτι που το βλέπετε από μακριά: είναι ένα αρχείο που ήδη βρίσκεται μέσα στον υπολογιστή σας. Ο browser έχει ήδη κατεβάσει τα δεδομένα.

Αποκεί και πέρα κάποιοι βάζουν, προγραμματιστικά, διάφορες δικλείδες σε ιστοσελίδες. Αλλά αυτό είναι άλλο θέμα. Αυτό είναι κάτι σαν παγίδα. Είναι στημένο, δεν είναι η φυσική κατάσταση του διαδικτύου. Και κάποιος που έχει λίγες γνώσεις παραπάνω, και λίγο χρόνο, συνήθως μπορεί να το παρακάμψει – το πιο σύνηθες μέσω του κώδικα της ίδιας της σελίδας. Πράγμα επίσης μη παράνομο, αφού ο κώδικας της κάθε σελίδας είναι υποχρεωτικά ανοιχτός, για να μπορεί ο browser να τις διαβάσει και να σου δώσει το output που βλέπεις στον «μαγικό καθρέφτη» της οθόνης σου.

Προφανώς, υπάρχει ένας φαύλος κύκλος εδώ, αν ακολουθήσουμε λογικές τού τι «πρέπει» και τι «δεν πρέπει» να κάνεις, τι είναι νόμιμο και τι όχι.

Και θα μου πεις: Μα έχουν τότε καταργηθεί τα πνευματικά δικαιώματα!

Όχι, δεν έχουν καταργηθεί. Απλώς, αν παίρνεις την απόφαση να βάζεις κάτι στο διαδίκτυο, πρέπει να ξέρεις ότι θα κατεβεί μέσα στους υπολογιστές άλλων. Δεν γίνεται αλλιώς.

Αποκεί και πέρα, φυσικά και ο κάθε δημιουργούς πρέπει να μπορεί να ορίζει μόνος του τι γίνεται με το έργο του.

Το να πας να κατεβάσεις στον σκληρό δίσκο σου ένα τραγούδι που ήδη ακούγεται μέσω browser δεν είναι πραγματικά παράνομο – ή, τουλάχιστον, δεν θα έπρεπε να είναι. Το να χρησιμοποιήσεις όμως αυτό το τραγούδι για να βγάλεις εσύ λεφτά, ενώ ο δημιουργός δεν βγάζει λεφτά, αυτό είναι προφανώς παράβαση πνευματικής ιδιοκτησίας, γιατί τον αδικείς. Άλλο το να κατεβάσεις κάτι και να το έχεις για τον εαυτό σου· άλλο το να κατεβάσεις κάτι και να το εκμεταλλεύεσαι για οικονομικό όφελος, ή για κάποιο άλλο δόλιο σκοπό.

Και εκεί είναι που όντως έχει νόημα ο νόμος της πνευματικής ιδιοκτησίας.

Οπότε, ερχόμαστε και σε ένα άλλο κρίσιμο ερώτημα: Αν κάτι δεν κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, είναι σωστό να το πάρει κάποιος και να το διανέμει μέσω torrent, για παράδειγμα;

Κανονικά, όχι, δεν είναι νόμιμο, εκτός αν και ο δημιουργός συμφωνεί. Πρακτικά, όμως, ας μη γελιόμαστε, συμβαίνει πολύ συχνά, και πολύ σπάνια αλλάζει κάτι στα οικονομικά δεδομένα.

Τι εννοώ; Πάρτε για παράδειγμα έναν συγγραφέα όπως τον GRR Martin, ή ένα συγκρότημα όπως τους Iron Maiden. Αληθινά πιστεύετε ότι αυτοί οι άνθρωπο χάνουν λεφτά από τα torrents; Αυτοί ήδη έχουν θησαυρίσει ενώ και torrents υπάρχουν και οτιδήποτε άλλο· βγάζουν εκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο. Ποια οικονομική ζημιά υφίστανται; Σοβαρά τώρα...

Ή, αντιστρόφως, αν ένας συγγραφέας ή μουσικός είναι άγνωστος και βγάζει ελάχιστα λεφτά (ή και τίποτα), τι νομίζετε ότι χάνει αν το έργο του κυκλοφορήσει και μέσω torrent; Παθαίνει ζημιά; Είμαστε σοβαροί; Το πολύ-πολύ να «πάθει» έμμεση διαφήμιση.

Έτσι, είμαι σκεπτικός ακόμα και για τα torrents... αν και, αναμφίβολα, εκεί υπάρχει κάποια παράβαση πνευματικής ιδιοκτησίας αφού κανείς δεν ρωτά τον δημιουργό: απλά παίρνουν το έργο και το διανέμουν με το έτσι θέλω. Για το αν προκαλούν πραγματική ζημιά, δεν είμαι βέβαιος. Άλλωστε, απλώς παίρνουν το ίδιο το έργο, δεν το αλλοιώνουν, δεν ισχυρίζονται ότι είναι δικό τους, δεν το πουλάνε. Ίσως σε ορισμένες περιπτώσεις να υπάρχουν κάποια διαφημιστικά στις ιστοσελίδες τους· το μόνο. Υπάρχουν όμως και κάποιοι που μοιάζουν όντως αισχροκερδείς, και σου ζητάνε τα στοιχεία της τραπεζικής κάρτας σου, ή απαιτούν να κλικάρεις διαφημιστικά προτού κατεβάσεις, ή να φορτώσεις αρχεία exe, κτλ. Αυτό είναι αληθινά απαράδεκτο και παράβαση όχι μόνο νόμου αλλά και της ελεύθερης ηθικής του διαδικτύου. ΠΟΤΕ μην πηγαίνετε σε τέτοιους ανθρώπους για να κατεβάσετε οτιδήποτε, όσο κι αν σας δελεάζει.

Με όλα αυτά, θέλω απλώς να θυμίσω σε όσους ήδη τα ξέρουν, και να πληροφορήσω όσους δεν τα ξέρουν, πόσο μεγάλη είναι η γκρίζα ζώνη στο διαδίκτυο, και πόσο μεγάλες είναι οι υπερβολές που ακούμε τελευταία για παραβάσεις νόμων μέσω αυτού.

Επιμένω σε εκείνο που έχω ξαναπεί: η ανθρωπότητα δεν μοιάζει να είναι ακόμα αρκετά ώριμη για το διαδίκτυο.

Σκέψου μόνο το εξής: Τι θα ήθελες; 1000 ευρώ παραπάνω, ή άμεση, ελεύθερη πρόσβαση σε οποιοδήποτε έργο τέχνης – βιβλία, ταινίες, μουσική – και σε οποιαδήποτε γνώση;

Εγώ ξέρω τι απ’τα δύο είναι πιο σημαντικό για εμένα.

Σε τελική ανάλυση, αν δεν υπήρχε το διαδίκτυο, πολλοί από εμάς δεν θα ήμασταν οι άνθρωποι που είμαστε τώρα, με τις γνώσεις και τις εμπειρίες που έχουμε. Εγώ το ξέρω ότι σίγουρα δεν θα ήμουν ο συγγραφέας που είμαι σήμερα, χωρίς το διαδίκτυο. Γιατί, πολύ απλά, δεν θα είχα έρθει σε επαφή με τόσα πολλά υπέροχα πράγματα.

Μυστηριακές Οντότητες (243)

28 Jan 2026 17:15:55 GMT

Περιοχή εξωγήινων.

Ακατανόητα πολλά αναγνώσματα

18 Jan 2026 17:23:50 GMT

Διαβάζω βιβλία από πολύ μικρός. Διαβάζω συστηματικά. Μου αρέσει. Και, να, αυτό τον χρόνο διάβασα – πόσα; – κάτσε να τα μετρήσω, μια στιγμή – είκοσι βιβλία. Και συνήθως τόσα διαβάζω κάθε χρόνο: καμιά εικοσαριά.

Με εκπλήσσει όταν βλέπω κόσμο στο διαδίκτυο να λέει ότι έχει διαβάσει 100 βιβλία μες στον χρόνο – ή και παραπάνω.

Σοβαρά, ρε παιδιά – πώς το κάνετε αυτό; Δεν μπορώ να καταλάβω. Πώς διαβάζετε 100 λογοτεχνικά βιβλία τον χρόνο (πολλά από τα οποία είναι και μεγάλα);

Διαβάζω καθημερινά (εκτός αν τύχει να είμαι πολύ κουρασμένος, ή να έχω κάποια άλλη δουλειά – ή να συμβαίνει κάτι άλλο, έκτακτο), αλλά πάλι δεν μπορώ να διαβάσω με τέτοιο ρυθμό. Ίσως να είμαι απλά αργός αναγνώστης... Αλλά, εντάξει, πόσο αργός; Πολύ αργός; Μερικές φορές έχω προσπαθήσει να διαβάσω πιο γρήγορα, και δεν μπορώ. Δεν μου φαίνεται ότι διαβάζω πραγματικά έτσι.

Αν δεις μερικά άρθρα στο διαδίκτυο, δίνουν συμβουλές για ταχεία ανάγνωση (fast reading). Ουσιαστικά, σου λένε να μη δίνεις πολλή σημασία στις λέξεις ή στις προτάσεις, αλλά να προχωράς ντουγρού. Επίσης, να μη διαβάζεις τα πάντα, να «πιάνεις» τις πιο βασικές λέξεις και να προχωράς. Ώστε να καταλαβαίνεις περίπου τι γίνεται.

Και κάθομαι και το σκέφτομαι και λέω: Μα αυτό δεν είναι ανάγνωση. Όταν διαβάζω, θέλω να βλέπω τις λέξεις, και θέλω να βλέπω και τη στίξη και το πώς είναι γραμμένες οι προτάσεις. Όλα αυτά έχουν σημασία στην εμπειρία της ανάγνωσης. Ειδικά της λογοτεχνικές ανάγνωσης. Έχει σημασία το πώς είναι γραμμένο κάτι· δεν διαβάζεις απλά για να πιάσεις «το νόημα σε γενικές γραμμές»: διαβάζεις για να έχεις μια εμπειρία.

Πόσες λέξεις μπορείς να διαβάζεις την ώρα αν θέλεις να έχεις αυτή την εμπειρία; Σίγουρα, πολύ λιγότερες απ’ό,τι αν απλά ρίχνεις μια ματιά για να πιάσεις το ρεζουμέ και να πας παρακάτω. Στο τέλος, δεν αισθάνεσαι σαν να έχεις πραγματικά διαβάσει, ή βιώσει, τίποτα. Απλώς έχεις πάρει μια πληροφορία. (Καλό όταν τριγυρίζεις στο διαδίκτυο ρίχνοντας ματιές σε άρθρα· όχι καλό όταν διαβάζεις λογοτεχνία.)

Το πόσο βιβλία διάβασες φαίνεται να είναι κι αυτό σημάδι των καιρών, ίσως, όπως το πόσους followers ή likes έχεις. Η ουσία δεν έχει σημασία· ο αριθμός μόνο έχει σημασία. Όσο πιο μεγάλος ο αριθμός τόσο το καλύτερο (ακόμα κι αν, ουσιαστικά, δεν σημαίνει τίποτα).

Αλλά έλα που στην πραγματικότητα δεν είναι έτσι. Όχι αν σ’ενδιαφέρει η ουσία, τουλάχιστον.

Αν πάλι πραγματικά υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να διαβάζουν τόσα πολλά βιβλία και να πιάνουν και την ουσία, και να έχουν την εμπειρία της λογοτεχνικής ανάγνωσης, τους βγάζω το καπέλο. Ή πρέπει να παίρνουν speed, ή το μυαλό τους να τρέχει με χίλια (και τα μάτια τους επίσης). Εγώ δεν μπορώ να το κάνω αυτό, και πάντα με παραξένευε. Ίσως να είναι μάγοι, ή ενδογήινοι.

(Ή ίσως να είναι κατάρα: αν είσαι γρήγορος συγγραφέας να είσαι αργός αναγνώστης. Ορισμένοι μού λένε ότι είμαι πολύ γρήγορος συγγραφέας· αλλά εμένα δεν μου φαίνομαι και τόσο γρήγορος. Θα ήθελα να γράφω τα διπλάσια βιβλία, και όταν γράφω πάντα νομίζω ότι η ιστορία καθυστερεί και θέλω να πάω παρακάτω.)

Καποδίστριας η Ταινία

13 Jan 2026 18:03:28 GMT

Είχα δει το τρέιλερ γι’αυτή την ταινία, και είχα σκεφτεί ότι μπορεί να ήταν καλή. Έτσι, πήγα να την παρακολουθήσω στον κινηματογράφο.

Ένα θα πω (για πρόλογο): το τρέιλερ ήταν καλύτερο από την ταινία.

Εντάξει, δεν μετάνιωσα που την είδα – δεν θέλω τα λεφτά μου πίσω· το ποπ-κορν ήταν, ομολογουμένως, καλό και πεινούσα σ’εκείνη τη φάση – αλλά, για να είμαι απόλυτα ειλικρινής, δεν θα πήγαινα να τη δω αν ήξερα ότι ήταν έτσι – απλά θα έπαιρνα το ποπ-κορν.

Αυτοί που έφτιαξαν την ταινία ξέχασαν κάτι βασικό: ότι είναι ταινία, γαμώτο. Δεν είναι ντοκιμαντέρ. Στον Καποδίστρια απλά βλέπουμε ιστορικά γεγονότα, ιστορικές στιγμές. Δεν βλέπουμε κάτι το δραματικό ή το επεισοδιακό. Είναι σαν να διαβάζεις ένα ιστορικό βιβλίο (του σχολείου, δυστυχώς). Δεν γίνονται έτσι οι καλές ταινίες. Πάρτε για παράδειγμα τις τόσες ταινίες που είναι βασισμένες στην Αρχαία Ρώμη – όπως τον Μονομάχο, ή το Centurion. Δεν είναι αραδιασμένα ιστορικά γεγονότα· υπάρχει κάποια γαμημένη πλοκή. Υπάρχει κάτι να παρακολουθήσεις το οποίο είναι δραματικό, επεισοδιακό. Υπάρχει ένα στόρι, κάτι το μυθιστορηματικό.

Ποια μυθιστορηματική πλοκή υπάρχει στον Καποδίστρια; Και μη μου πείτε το λαβ-στόρι με τη Ρωξάνδρα...

Οι διάλογοι είναι οριακά μέτριοι. Μετά βίας ακούγονται (έχω ακούσει και χειρότερους σε σύγχρονες ελληνικές ταινίες), αλλά ακούγονται. Το πρόβλημα είναι ότι όλοι τους είναι διαδικαστικοί – για τα ιστορικά γεγονότα και μόνο. Σχεδόν όλοι λένε «για την πατρίδα», «για τα ματωμένα τούτα τα χώματα», «με τη βοήθεια της Παναγιάς», και τα λοιπά και τα λοιπά. Δεν υπάρχει κανένας διάλογος που να θυμίζει πραγματικούς ανθρώπους να μιλάνε, έστω και σε δραματικές καταστάσεις.

Ο διάλογος, δε, του Καποδίστρια με τη Ρωξάνδρα είναι αστείος, γιατί είναι εκτός (σημερινής) εποχής. Δεν μπορεί ο σύγχρονος θεατής να τους ακούει να μιλάνε στον πληθυντικό, όταν είναι μόνοι, και σε αυτό το ύφος πλατωνικού έρωτα. Αμφίβολο είναι, μάλιστα, αν και στην πραγματικότητα θα μιλούσαν έτσι (αν και έχω ακούσει ότι, παλιά, οι σύζυγοι μιλούσαν στον πληθυντικό αναμεταξύ τους). Εντάξει, εκείνες οι επιστολές ας ήταν στον πληθυντικό γραμμένες (θέμα εποχής), αλλά και ο προσωπικός διάλογος; Ήταν γελοίο αυτό το πράγμα.

Οι ηθοποιοί, ωστόσο, δεν έπαιζαν άσχημα – για τα δεδομένα της ταινίας. Οι περισσότεροι έπαιζαν μέτρια, και κάποιοι έπαιζαν και αρκετά καλά. Υπήρχαν, όμως, και κάτι τραγικές περιπτώσεις. Ο χειρότερος ήταν ο Κολοκοτρώνης. Έτσι όπως τον είχαν φτιάξει ήταν σαν ο Καραγκιόζης ντυμένος Κολοκοτρώνης. Καλά, δεν ντρέπονταν λιγάκι; Σοβαρά τώρα...

Και μετά, ήθελαν να δείξουν και μια σκηνή μάχης για την αρχή της Επανάστασης του ’21· αλλά, προφανώς, δεν είχαν το budget για να κάνουν κανονική σκηνή μάχης. (Δεν υπάρχει ούτε μία σκηνή μάχης ή δράσης σε όλη την ταινία.) Οπότε, τι έκαναν (τα παλληκάρια); Έβαλαν τον Κολοκοτρώνη (ντυμένο και φτιαγμένο σαν Καραγκιόζη) επάνω σ’ένα άλογο να υψώνει το σπαθί του και να φωνάζει «Σηκωθείτε, αδέλφια μου Έλληνες! Για την πατρίδα μας! Ελευθερία ή θάνατος!» (ή κάτι πολύ παρόμοιο – δεν το θυμάμαι ακριβώς). Και βγαίνουν μέσα από τα χορτάρια και πίσω από τους θάμνους καμιά τριανταριά τύποι με φουστανέλες και φέσια και τρέχουν όλοι μαζί προς... κάποιον εχθρό, υποθέτεις. Ήταν σαν να βλέπεις μασκαράδες στο σχολείο...

Αν δεν είχαν τα χρήματα να φτιάξουν κανονική σκηνή μάχης, θα μπορούσαν τουλάχιστον να είχαν φτιάξει κάτι τέτοιο: ο Κολοκοτρώνης (φτιαγμένος όχι σαν Καραγκιόζης) έρχεται καλπάζοντας πάνω στο άλογό του και, κραυγάζοντας ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Ή ΘΑΝΑΤΟΣ! εφορμά σ’έναν Τούρκο πολεμιστή, του σκίζει τον λαιμό με το σπαθί του – τινάζονται αίματα τριγύρω – οι Έλληνες έρχονται από πίσω ουρλιάζοντας σαν παλαβοί, ορμάνε καταπάνω σε άλλους Τούρκους πολεμιστές με κουμπούρια και ξίφη – και η σκηνή κόβεται γιατί δεν έχουν το budget να τη συνεχίσουν. Αλλά τουλάχιστον θα είχαν δείξει κάτι ωραίο, έστω και κομμένο.

Η ταινία, όμως, δεν είναι απολύτως χάλια. Είναι οριακά μέτρια.

Και ένας άνθρωπος είναι που τη σώζει: ο Αντώνης Μυριαγκός, που παίζει τον Καποδίστρια. Είναι πραγματικά καλός ηθοποιός. Η ερμηνεία του είναι τρομερή, παρότι οι διάλογοι μέτριοι και η πλοκή ανύπαρκτη. Αν η ταινία ήταν όντως καλή, είμαι βέβαιος ότι και ο Μυριαγκός θα ήταν δέκα φορές καλύτερος.

Σε γενικές γραμμές, πάντως, νομίζω πως αυτή η ταινία θα άρεσε κυρίως στους εθνικιστές και στις θεούσες. Και πιστεύω πως είδα αρκετές που ίσως να ήταν θεούσες στον κινηματογράφο. Άκουσαν και ήρθαν, μαζικά, με σταυρούς και εικόνες.

Επίσης, έχω να παρατηρήσω κάτι περίεργο, αν όχι ανησυχητικό.

Πού βρίσκεται η χρηματοδότηση για τέτοιες ταινίες; Μπορεί να μην είχαν λεφτά για να φτιάξουν μάχες, αλλά σίγουρα δόθηκαν πολλά χρήματα στα σκηνικά, στα κοστούμια, και στους κομπάρσους.

Και δεν είναι η μοναδική ταινία με εθνικιστικοθρησκευτικό χαρακτήρα τελευταία. Είδα ένα τρέιλερ για μια ταινία που ετοιμάζεται για τον Γέροντα Παΐσιο... Δεν σχολιάζω καν· τα σχόλια δικά σας. Δεν υπάρχει ντροπή – ούτε και σεβασμός στους αγίους, ουσιαστικά.

Βγαίνουν αρκετά πράγματα στις οθόνες (όχι μόνο τις μεγάλες) αυτό τον καιρό τα οποία είναι σαν να θέλουν να προωθήσουν «θρησκεία και πατρίς». Ποιος τα χρηματοδοτεί; Και γιατί σ’αυτή τη χώρα χρηματοδοτούν μόνο τέτοια πράγματα; Εντάξει, να ξέρουμε το παρελθόν μας – αλλά μόνο αυτό; Γιατί ποτέ δεν έχει χρηματοδοτηθεί καμιά πιο παράξενη ταινία; Καμιά πιο δημιουργική ταινία; Ακόμα και ταινία φαντασίας. Έχετε δει ποτέ; Εγώ ποτέ δεν έχω δει. Αλλά λεφτά να δίνουν για να φτιάχνουν ταινίες «πατρίδος τε και θρησκείας» έχουν... Φευ, γαμώ την πουτάνα σας.

Αν κοιτάξετε στους δρόμους τελευταία θα δείτε διάφορες αφίσες αναρχικών που λένε ότι το Κράτος (και όχι μόνο) προσπαθεί να τονώσει το πατριωτικό πνεύμα – για να βάλουν πάλι τον κόσμο να σκοτωθεί. Βλέποντας κι εγώ πόση χρηματοδότηση πέφτει για τέτοιες ταινίες, αρχίζω να αναρωτιέμαι μήπως οι αναρχικοί έχουν κάποιο δίκιο... και μου σηκώνεται η τρίχα κάγκελο.

Τι δεν πάει καλά σ’αυτή τη χώρα, γαμώτο;

Πάρε μια μασκοπερούκα με φέσι, μαλλιά, και πελώριες μουστάκες, φόρεσέ την, κι άρχισε να ουρλιάζεις Ελευθερία ή θάνατος, αδέλφιααααα!

Και, εντάξει, βρε αδέλφια, δεν θα έπρεπε να τα υποστηρίζουμε αυτά αφού είναι ελληνικό προϊόν τέχνης; Αν δεν παινέσεις το σπίτι σου θα πέσει να σε πλακώσει, που λέει ο λαός. Αλλά εμένα με έχει πλακώσει ούτως ή άλλως. 30 χρόνια γράφω φανταστική λογοτεχνία, 30 ολοστρόγγυλα μπιζέλια έχω λάβει, από οικονομικής και γενικής άποψης. Ό,τι και να κάνεις στην Ελλάδα, πάλι θα πέσει να σε πλακώσει. Οπότε, προτιμώ απλά να είμαι ουδέτερος. Αν μου άρεσε αυτό που έβλεπα, δεν θα το έκρυβα.

Άντε τώρα, κάμετε το σταυρό σας κι η Παναγιά θα μας λυτρώσει... Έχει ο Θεός!

Ου βιβλίο μοιραστείς

14 Dec 2025 17:01:48 GMT

Πρόσφατα, είδα το εξής κείμενο γραμμένο κάπου (δεν έχει σημασία πού ακριβώς, φυσικά – και το κείμενο είναι ελαφρώς αλλαγμένο για ευνόητους λόγους):

This ebook is licensed only for your personal use. It may not be re-sold or given to others. If you would like to share this book with another person, please purchase another copy for each person you share it with. If you are reading this book and did not purchase it, or it was not purchased for your use only, then please return to ThisWebSite.vom and purchase your own copy.

Δηλαδή, τι μας λέει τώρα ο ποιητής; Ότι έχεις κατεβάσει ένα ηλεκτρονικό βιβλίο αλλά δεν μπορείς να το στείλεις στη συσκευή ενός φίλου σου για να το διαβάσει κι αυτός· ούτε καν στη συσκευή του παιδιού σου ή της γυναίκας σου. Αν θες να τους το δώσεις, πρέπει ή εκείνοι να πάνε επίσης να το αγοράσουν από το ThisWebSite.vom, ή πρέπει εσύ να πας ν’αγοράσεις άλλο ένα παρότι ήδη το έχεις!

Αυτό είναι τρελό...

Και συγνώμη, αλλά ποια λογική βάση έχει μια τέτοια νοοτροπία/απαίτηση; Προσπαθεί να εξομοιώσει το ηλεκτρονικό βιβλίο με το χάρτινο;

Σκεφτείτε λίγο τι κάναμε παλιά με τα χάρτινα βιβλία. Αν αγοράζαμε ένα εμείς, δεν το δίναμε και σε γνωστούς, συγγενείς, και φίλους να το διαβάσουν κι αυτοί;

Το δίναμε. Και ήταν το ίδιο αντίτυπο. Ο συγγραφέας ή ο εκδότης δεν έπαιρναν επιπλέον λεφτά για κάθε έναν πέρα από εμάς που το διάβαζε (ούτε και θα έπρεπε να έχουν τέτοια απαίτηση, φυσικά).

Μερικές φορές, δε, βγάζαμε και φωτοτυπίες των βιβλίων για να τα δώσουμε σε έναν γνωστό μας. Ξέρω αρκετούς ανθρώπους που το έκαναν. Ίσως ακόμα να το κάνουν.

Τίποτα από αυτά δεν θεωρείτο «παράνομο», ούτε ότι δεν ήταν σωστό.

Τι άλλαξε τώρα; Ήταν όλα καλά να δίνεις σε άλλους χάρτινα βιβλία, αλλά δεν είναι όλα καλά να δίνεις σε άλλους ηλεκτρονικά βιβλία;

Το μόνο που άλλαξε είναι ότι το ηλεκτρονικό βιβλίο είναι απλώς ένα ηλεκτρονικό αρχείο. Δεν το δίνεις ουσιαστικά· απλώς κάνεις copy/paste, κι έχεις ακόμα ένα ηλεκτρονικό βιβλίο! Ή άλλα δέκα, ή άλλα είκοσι: ή άλλα εκατόν-είκοσι.

Και είναι πανεύκολο· ο καθένας μπορεί να το κάνει. Δεν χρειάζεται να ξέρεις ούτε Javascript, ούτε C++, ούτε τίποτα. Απλώς copy/paste.

Εκείνο που έχει αλλάξει είναι η τεχνολογία, προφανώς.

Παλιά, μπορεί να έδινες ένα βιβλίο αλλά ήταν ακόμα ένα βιβλίο, δεν το διπλασίαζες. Εκτός αν το έβγαζες φωτοτυπίες· όμως αυτό είχε κάποιο κόστος, οπότε δεν γινόταν και τόσο εύκολα, ή τόσο συχνά. Επιπλέον, η φωτοτυπία έριχνε την ποιότητα.

Σήμερα απλώς το αντιγράφεις μέσα σε ένα ηλεκτρονικό σύστημα κι έχεις ακόμα ένα βιβλίο.

Είναι αυτός λόγος να απαιτεί κάποιος να μην το κάνεις;

Δηλαδή, τι θα γίνει τώρα; Θα απαγορεύσουμε το copy/paste;

Θα γυρίσουμε την τεχνολογία πίσω; Ή εν μέρει πίσω; Θα τη γυρίσουμε πίσω μόνο ώς εκεί που (νομίζουμε ότι) μας συμφέρει; Αλλά κατά τα άλλα θέλουμε να έχουμε και την ευκολία της ηλεκτρονικής τεχνολογίας;

Δεν γίνεται αυτό. Δεν μπορείς να τα έχεις και έτσι και αλλιώς.

Είναι σαν ο άλλος να σου λέει ότι, αφού τώρα τρέχεις πολύ γρήγορα, γύρνα και πυροβόλησε τον εαυτό σου στον αστράγαλο για να πηγαίνεις πιο αργά.

Αφού μπορείς να κάνεις σήμερα όσα αντίγραφα θες πανεύκολα, ΜΗΝ το κάνεις. Γίνε χαζός και μην πατάς ctrl + c.

Μα είμαστε σοβαροί;

Τέτοιες νοοτροπίες και απαιτήσεις, μόνο το γέλιο μπορούν να προκαλέσουν. Δεν ευσταθούν με τα δεδομένα της εποχής.

Και το λέω αυτό ενώ κι εγώ θα ήθελα να βγάζω λεφτά από τα βιβλία μου. Αλλά το ξέρω πως δεν είναι αυτός ο τρόπος για να βγάλεις λεφτά. Δεν πρόκειται κανείς να δώσει σημασία σε μια τέτοια απαίτηση εκτός αν είναι ο παππούς σου. Και ο παππούς σου μάλλον δεν θα ξέρει πώς να πατήσει ctrl + c ούτως ή άλλως.

Αν είναι ποτέ ν’αρχίσουν οι συγγραφείς να βγάζουν σοβαρά λεφτά, δεν θα το καταφέρουν με τέτοιες απαγορεύσεις. Θα το καταφέρουν επειδή θα έχει αλλάξει η νοοτροπία του αναγνωστικού κοινού.

Γι’αυτό, όπως έχουν μαλλιάσει τα δάχτυλά μου να γράφω, κάνουμε δωρεές για να δείξουμε ότι εκτιμάμε αυτό που κάνει ο άλλος και θέλουμε να συνεχίσει να το κάνει και να αμείβεται για αυτό, όπως και πρέπει.

Δεν μπορείς να προσπαθείς να βασιστείς σε παλιά οικονομικά μοντέλα πλέον. Δεν πιάνουν. Είναι εκτός εποχής και εκτός λογικής. Χρειάζεται κάτι καινούργιο, κάτι καλύτερο.

Όλοι αυτοί οι συγγραφείς που σήμερα βγάζουν ηλεκτρονικά βιβλία και προσπαθούν να τα πουλήσουν όπως θα πουλούσαν χάρτινα – με τους ίδιους ή παρόμοιους περιορισμούς – δεν σκέφτονται το εξής: Αν τα πράγματα ήταν όπως παλιά, κανένας από αυτούς δεν θα δημοσίευε βιβλία κατά πάσα πιθανότητα, γιατί η αγορά θα ήταν πολύ πιο περιορισμένη.

Αν όμως θέλουμε ελευθερία, πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε και αλλιώς.

Πάλι εμβόλια

07 Dec 2025 17:39:39 GMT

Για κάποιο λόγο βλέπω ότι πάλι η κουβέντα για τα εμβόλια έχει φουντώσει αποδώ κι αποκεί – με παράλογο φανατισμό, ίσως. Υποθέτω πως είναι από κάτι που ξεκίνησε στο εξωτερικό· δεν ξέρω ακριβώς τι, γιατί δεν το παρακολουθώ πλέον τόσο στενά το θέμα από τότε που έπεσε η υποχρεωτικότητα (που ήταν και το βασικό της υπόθεσης).

Αλλά, για να είμαι ειλικρινής, με εκπλήσσει που ακόμα υπάρχουν άνθρωποι (πέρα από τους ξεδιάντροπα κερδοσκόπους, φυσικά) οι οποίοι υποστηρίζουν με μένος αυτά τα εμβόλια για τον Covid. Δεν υπάρχει πλέον αμφιβολία ότι δεν ήταν ασφαλή, και ότι ανεύθυνα και βιαστικά, όχι μόνο βγήκαν σε ευρεία κυκλοφορία, αλλά προσπάθησαν και να τα επιβάλουν επάνω στον κόσμο.

Το θέμα με τα εμβόλια έχει καταντήσει μπερδεμένο χωρίς λόγο (ίσως και εσκεμμένα από κάποιος) ενώ είναι κάτι πολύ απλό. Και πρέπει να καταλάβει ο κόσμος δύο πράγματα.

Πρώτον: τα εμβόλια αυτά δεν είναι ασφαλή. Η πιθανότητα, βέβαια, να πάθεις κάτι κακό είναι πολύ μικρή. Είναι λιγότερη από 0,1%, αν δεν κάνω λάθος – δεν θα καθίσω τώρα να ψάξω πάλι τα δεδομένα. Στον κάθε άνθρωπο μεμονωμένα είναι σπάνιο ότι θα του συμβεί κάτι τραγικό. Αλλά στους πολλούς ανθρώπους μαζικά αυτό το ποσοστό μεταφράζεται σε δεκάδες χιλιάδες τραγικές καταστάσεις – πράγμα αποδεδειγμένο πλέον. Αν κάνουν αυτά τα εμβόλια εκατομμύρια άνθρωποι θα έχουμε χιλιάδες ανθρώπους τελείως παράλυτους από τον λαιμό και κάτω. Αυτό το μικρό ποσοστό όταν μεταφράζεται σε χιλιάδες κατεστραμμένες ζωές είναι τραγωδία.

Δεύτερον, και πιο σημαντικό: Δεν μπορεί αυτά τα εμβόλια να επιβάλλονται μαζικά στον πληθυσμό – όπως και η οποιαδήποτε δραστική ουσία. Δεν μπορείς να επιβάλλεις στον άλλο τι θα βάλει μες στο σώμα του. Αυτό είναι φασιστικό. Τέτοια πράγματα κάνουν μόνο οι χειρότεροι από τους χειρότερους φασίστες. Δεν υπάρχει σωστός φιλελεύθερος άνθρωπος που θα σου πει ότι είναι εντάξει να βάζεις κάτω τον άλλο δια της βίας και να τον ταΐζεις την οποιαδήποτε δραστική ουσία θέλει δε θέλει. Ασχέτως αν αυτή η ουσία είναι ακόμα και ευεργετική. Πόσο μάλλον όταν έχει και πιθανότητες να τον βλάψει ανεπανόρθωτα.

Αυτό δεν χωράει συζήτηση. Όποιος πιστεύει ότι πρέπει να υποχρεώνει τους άλλους να παίρνουν ουσίες πρέπει να τον πυροβολήσουν στο κεφάλι. Κυριολεκτικά. Δεν μπορούν να λειτουργήσουν ειρηνικά κοινωνίες με τέτοιους ανθρώπους μέσα τους.

Και σε περίπτωση που αναρωτιέστε τι πιστεύω γενικά για τα φάρμακα και τις οποιεσδήποτε δραστικές ουσίες: όχι, δεν είμαι από εκείνους που θέλουν να τις αποκλείσουν. Αντιθέτως: είμαι από εκείνους θα ήθελαν όλες να είναι τελείως ελεύθερες – εμβόλια, αντιβιοτικά, τα πάντα. Συμπεριλαμβανομένων των ψυχοτρόπων (κοινώς γνωστών με τον όρο «ναρκωτικά»). Νομίζω ότι το καλύτερο θα ήταν να πηγαίνεις στο φαρμακείο και – δεδομένου ότι είσαι ενήλικας και ξέρεις τι σου γίνεται – να παίρνεις ό,τι θέλεις, ελεύθερα. Μη σας πω και δωρεάν (αλλά αυτό θα ήταν για πολύ πιο προηγμένες κοινωνίες, δυστυχώς).

Το τι θα βάλει ο καθένας μέσα στο σώμα του είναι δική του υπόθεση – αλλά πρέπει πάντα να είναι καλά ενημερωμένος.

Το αν θα ήθελε να συμβουλευτεί και κάποιον «ειδικό» πρώτα είναι επίσης δική του υπόθεση.

Δεν μπορεί ο κάθε «ειδικός» να προσπαθεί να επιβάλει στους άλλους τι θα κάνουν με το σώμα τους. Αυτό είναι τελείως απαράδεχτο.

Το να προσπαθείς δια της βίας να επιβάλεις την οποιαδήποτε δραστική ουσία σε μαζική κλίμακα είναι παρόμοιο τού να ρίχνεις LSD στο κεντρικό σύστημα ύδρευσης. (Και το LSD μπορεί και να τους έκανε καλό. Γι’αυτά τα εμβόλια mRNA, δεν ξέρω...) Κοντολογίς, είναι εγκληματική ενέργεια.

Και έτυχε τις προάλλες (πραγματικά, δεν ξέρω πώς έτυχε, γιατί δεν τα ψάχνω πλέον αυτά) να πέσω πάνω σ’ένα βίντεο στο YouTube από μια εκπομπή σε ένα ελληνικό κανάλι όπου το θέμα ήταν αυτή η τραγωδία που έχει συμβεί σε μια Ελληνίδα η οποία έχει παραλύσει τελείως από τα εμβόλια για τον Covid. Είχαν καλέσει τη δικηγόρο της (γιατί η ίδια δεν μπορεί ούτε να μιλήσει) και είχαν καλέσει και κάποιους γιατρούς, συμπεριλαμβανομένου του γνωστού ιατρογκεσταπίτη που έβγαινε κατά την περίοδο της κορονοχούντας και απειλούσε τον κόσμο για να εμβολιαστεί.

Το μόνο θετικό σημάδι από αυτή την εκπομπή ήταν ότι φάνηκε πως οι δημοσιογράφοι έχουν πια αρχίσει να καταλαβαίνουν την πραγματικότητα της κατάστασης και να μην τρώνε κουτόχορτο από τους «ειδικούς»: βλέπουν τα δεδομένα, δεν είναι χαζοί. Αλλά αυτοί οι «ειδικοί» είναι αμετανόητοι, και όχι μόνο αμετανόητοι μα και απίστευτα προκλητικοί, με ένα ύφος «μόνο εγώ ξέρω και κανείς άλλος να μη μιλάει».

Και, εντάξει, δεν λέμε, έχει σπουδάσει μια επιστήμη· αλλά αυτό δεν είναι και κάτι το ιδιαίτερο στις μέρες μας. Εκατομμύρια άλλοι είναι σαν αυτόν. Μια ρομποτική διαδικασία είναι πλέον το να παίρνεις πτυχία· δεν είμαστε στον Διαφωτισμό. Ούτε είσαι ο Τέσλα, ή κανένας προφήτης.

Αλλά ο εγωισμός του – αν όχι και τίποτ’ άλλο ακόμα πιο απατεωνίστικο – δεν τον αφήνει να παραδεχτεί το λάθος (αν υποθέσουμε ότι ήταν καν λάθος εξαρχής). Από αυτό το λάθος, όμως, κόσμος έχει πάθει ανεπανόρθωτες βλάβες...

Πώς θα του φαινόταν αυτού του επιστήμονα αν τον βάζαμε με το ζόρι να παίξει Ρωσική Ρουλέτα; Ε, ακριβώς αυτό έκανε στον κόσμο! Και έχει ο πούστης το θράσος να το υπερασπίζεται ακόμα – συγνώμη για τα γαλλικά, αλλά μεγάλωσα στο Παρίσι.

Και ναι μεν όλα τα φάρμακα μπορούν να παρουσιάσουν παρενέργειες (ορισμένες από τις οποίες πολύ άσχημες), αλλά όλα τα φάρμακα δεν προσπαθούν να σε υποχρεώσουν να τα πάρεις. Και εκεί ήταν η βασική διαφορά με τα εμβόλια για τον Covid. Δεν ήταν απλώς μια νέα δραστική ουσία που ο καθένας μπορούσε με δική του ευθύνη (και δικό του ρίσκο) να τη λάβει. Ήταν μια νέα δραστική ουσία που κάποιος άλλος προσπαθούσε να του την επιβάλει με το ζόρι, και, σε πολλές περιπτώσεις, με πραγματικές ποινές.

Αυτό που είχε συμβεί ήταν απίστευτο. Και τελείως εγκληματικό. Τέτοια φαινόμενα δεν έχουν καμία θέση σε κοινωνίες που δεν ασπάζονται την ιδεολογία του Γ’ Ράιχ.

Μυστηριακές Οντότητες (242)

20 Nov 2025 17:14:50 GMT

Χμμ...

Μυστηριακές Οντότητες (241)

27 Oct 2025 17:47:42 GMT

Κρύβει η μάσκα τον λύκο;

Άσκοπες εκδόσεις

08 Oct 2025 17:05:59 GMT

Στις 23 του Σεπτέμβρη δημοσίευσα την Οργή των Όφεων, τον 5ο τόμο της Αναζήτησης του Οφιομαχητή. Στις 7 Οκτώβρη δημοσίευσα τον Κυνηγό των Θαλασσών, τον 6ο τόμο της Αναζήτησης του Οφιομαχητή. Δηλαδή, δύο εβδομάδες μετά από την Οργή των Όφεων.

Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι αυτό είναι αντιεμπορικό. Ποιος είναι δυνατόν να είχε τον χρόνο να διαβάσει το ένα βιβλίο ώστε να προχωρήσει στο άλλο; Κανείς, κατά πάσα πιθανότητα. Αλλά ο σκοπός που δημοσιεύω βιβλία δεν είναι εμπορικός: ποτέ δεν ήταν.

Θα μπορούσε, επίσης, να ειπωθεί ότι είναι παράλογο να δημοσιεύεις δύο μεγάλα βιβλία σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα, ειδικά όταν το ένα βιβλίο αποτελεί συνέχεια του άλλου. Παράλογο, γιατί – πάλι – ποιος μπορεί να πρόλαβε να διαβάσει το πρώτο για να προχωρήσει στο επόμενο; Κανείς, κατά πάσα πιθανότητα.

Αλλά εγώ δεν ήμουν ποτέ από τους συγγραφείς που περιμένουν feedback (που λέμε σήμερα). Αν ήμουν από αυτούς τους συγγραφείς, θα τα είχα παρατήσει εδώ και τουλάχιστον 20 χρόνια. Ανέκαθεν έγραφα λογοτεχνία γιατί είναι το πιο καταπληκτικό πράγμα που μπορείς να κάνεις. (Σοβαρά τώρα, έχει κανείς σας γνωρίσει κάτι καλύτερο; Αν ναι, μην περιμένετε να το καταλάβω.) Είναι η όλη διαδικασία τόσο συναρπαστική που δεν υπάρχει τίποτα που μπορεί να συγκριθεί με αυτό. Όπως έχω ξαναγράψει και παλιότερα (εδώ ή κάπου στο κεντρικό μου site, ή και στα δύο), αν δεν υπήρχε το διαδίκτυο, αν δεν είχα τρόπο να δημοσιεύω πράγματα, δεν θα διαβάζατε τώρα αυτό εδώ το κείμενο ή οποιοδήποτε άλλο άρθρο μου. Δεν είμαι αρθρογράφος· αυτά τα γράφω γιατί μπορούν να διαβαστούν και γιατί θέλω να διατηρώ μια σταθερή ροή στον ιστότοπο. Δεν θα τα έγραφα αλλιώς. Αλλά λογοτεχνία θα έγραφα ούτως ή άλλως, ακόμα κι αν κανείς δεν υπήρχε ποτέ πιθανότητα να τη διαβάσει.

Αυτό δεν σημαίνει ότι γράφω λογοτεχνία επιπόλαια. Για την ακρίβεια, τη γράφω πιο προσεχτικά από αυτό εδώ το κείμενο ή οποιοδήποτε άρθρο. Και περιποιούμαι το βιβλίο πολύ περισσότερο απ’ό,τι αν απλώς θα το έβγαζα στην αγορά χωρίς να μ’ενδιαφέρει ιδιαίτερα. Ο λόγος; Πάλι προσωπικός: θέλω κάτι που κάνω να το κάνω όσο πιο τέλεια γίνεται να γίνει. Ειδικά κάτι που μου αρέσει.

Επομένως, ο τρόπος που δημοσιεύω βιβλία μπορεί να είναι και τελείως χαοτικός. Δεν περιμένω πρώτα κάτι «να διαβαστεί» για να βγάλω το επόμενο. Ούτε θέλω να «τρέξω» τον αναγνώστη. Μπορεί κάποιος να τα κατεβάσει όλα τώρα και να τα διαβάσει με την ησυχία του όποτε γουστάρει: με τον δικό του ρυθμό.

Και ο βασικός λόγος που τώρα ο Κυνηγός των Θαλασσών κυκλοφόρησε τόσο σύντομα είναι ότι δεν έχω ακόμα φτιάξει εξώφυλλο για το τελευταίο βιβλίο της Αναζήτησης του Οφιομαχητή, τον Άρχοντα των Βυθών· και θέλω να έχω χρόνο ν’ασχοληθώ λίγο μ’αυτό, χωρίς να έχω στο μυαλό μου ότι πρέπει στο μεταξύ να στήσω άλλο ένα βιβλίο σε epub και pdf.

Αποκεί και πέρα, ο καθένας κατεβάζει τα βιβλία μου όπως νομίζει και τα διαβάζει με το πάσο του. Δεν κάνουμε εμπόριο εδώ.

Αν και, όπως έχω πει πολλάκις, καλό θα ήταν να γίνονται και κάποιες γαμημένες δωρεές. Επειδή στην Ελλάδα δεν έχει κανένα νόημα η εμπορική εκμετάλλευση των βιβλίων φαντασίας, αυτό δεν σημαίνει και ότι ο συγγραφέας δεν πρέπει να πληρώνεται καθόλου.

Με τον ρυθμό δημοσίευσης έχω «παίξει» αρκετές φορές. Κάποιες φορές δημοσιεύω βιβλία πιο γρήγορα, κάποιες φορές πιο αργά. Τα αποτελέσματα είναι πάντα ακριβώς ίδια. Πάρε το μηδέν – ή κάτι που τείνει στο μηδέν – και διαίρεσέ το...

Προτού ξεκινήσω την Αναζήτηση του Οφιομαχητή (τον 3ο κύκλο του Θρυμματισμένου Σύμπαντος) είχα τελειώσει με το να δημοσιεύω Τα Κρυφά Όπλα της Πόλης (τον 2ο κύκλο του ΘΣ), και είχα πει ότι θα κάνω μια παύση. Πέντε χρόνια. Από το 2020 μέχρι το 2025.

Τελικά, ήταν μέχρι τα τέλη του 2024 (τότε βγήκε ο 1ος τόμος του Οφιομαχητή).

Το έκανα αυτό με μια λογική ότι είχα δημοσιεύσει πολλά βιβλία και έπρεπε να αφήσω κάποιο χρόνο «να διαβαστούν».

Και τι νόημα έχει το «να διαβαστούν» (που λέει ο κόσμος); Το μόνο νόημα που έχει είναι ότι θα κυκλοφορήσουν και, εν τέλει, θα αρχίσεις να λαμβάνεις δωρεές από αυτή την κυκλοφορία τους.

Πέντε χρόνια δεν είναι κανένα τεράστιο χρονικό διάστημα· αλλά ούτε και μικρό είναι.

Και εγώ, γενικά, δημοσιεύω βιβλία περί τα 30 χρόνια πλέον· δεν είναι τα πρώτα βιβλία που έχω βγάλει σε κοινή θέα.

Και τι δωρεές έλαβα αυτά τα πέντε χρόνια; Αρχίδια δωρεές έλαβα, με το συμπάθιο. Ή, μάλλον, για να είμαστε δίκαιοι: έλαβα κάποιες δωρεές, και ευχαριστώ πολύ όσους τις έστειλαν. Καταλαβαίνω ότι για αυτόν που δίνει, έστω και 10 ευρώ, έστω και 5 ευρώ, είναι σημαντικό. Και απόρησα, ειλικρινά, με κάποιους που έστειλαν ποσά περί τα 50 ευρώ και άνω. Σας ευχαριστώ όλους. Είστε γαμάτοι.

Αλλά δεν είστε πολλοί. Και στις δωρεές (όπως και στην αγορά) αυτό παίζει ρόλο. Τα έσοδα έρχονται από το πλήθος (εκτός αν πέσεις στην περίπτωση κάποιος εκκεντρικός δισεκατομμυριούχος να σου στείλει δωρεά 50.000 ευρώ).

Όλα αυτά τα πέντε χρόνια που άφησα για «να διαβαστούν» τα βιβλία δεν έλαβα συνολικά ούτε 500 ευρώ.

Το συμπέρασμα, λοιπόν, είναι – ύστερα από διάφορους ρυθμούς δημοσίευσης που έχω δοκιμάσει – ότι ο ρυθμός στην Ελλάδα δεν παίζει κανένα ρόλο. Είτε βγάζω ένα βιβλίο τα πέντε χρόνια (ανεξαρτήτως πόσα γράφω εγώ εν τω μεταξύ, εννοείται), είτε βγάζω ένα βιβλίο τον χρόνο, είτε βγάζω πέντε βιβλία τον μήνα – ή την ημέρα! – το αποτέλεσμα είναι, ουσιαστικά, ίδιο. Πάρε έναν φανταστικό αριθμό που τείνει στο μηδέν και διαίρεσέ τον...

Το πρόβλημα, φυσικά, είναι, όπως πάντα, το μέγεθος του αναγνωστικού κοινού. Δυστυχώς, το αναγνωστικό κοινό (γενικά, για όλα τα βιβλία) στην Ελλάδα είναι μικρό (και φριχτά δυσανάλογο της ποσότητας των βιβλίων). Το αναγνωστικό κοινό για τα βιβλία φαντασίας συγκεκριμένα είναι ένα μικρό ποσοστό αυτού του ήδη μικρού αναγνωστικού κοινού... Σα να λένε: πιάσ’ τ’αβγό και κούρεφ’ το. (Θα βγάλεις μαλλί;)

(Σημειωτέον: δεν ισχυρίζομαι πως τα πράγματα σε άλλες χώρες είναι ρόδινα για τους συγγραφείς· το ξέρω πως κι εκεί υπάρχουν πολλά προβλήματα. Αλλά τα ντόπια κρέατα με απασχολούν περισσότερο.)

Με τέτοια κατάσταση, λοιπόν, που επικρατεί, προφανώς και δεν έχει καμία σημασία ο ρυθμός με τον οποίο δημοσιεύεις βιβλία (πέρα από άλλες παθογένειες που δημιουργούνται, όπως έχω ήδη γράψει αρκετά αναλυτικά). Ο καθένας θα διαβάσει όποτε γουστάρει, ούτως ή άλλως, κι εσύ δεν πρόκειται να κερδίσεις τίποτα (πέρα από το ίδιο το κέρδος τού να γράφεις λογοτεχνία, που είναι ανεκτίμητο και ο μόνος ουσιαστικός λόγος για να γράφει κανείς).

Δεν έχω ποτέ αναρωτηθεί γιατί γράφω – ή για ποιον γράφω. Πάντα γράφω για την ίδια την ιστορία, για αυτό το ζωντανό όνειρο: για την όλη διαδικασία. Πολλές φορές, όμως, ειδικά τώρα που γερνάω, έχω αρχίσει να αναρωτιέμαι γιατί κάθομαι και τρώω χρόνο να φτιάχνω ηλεκτρονικά βιβλία.

Δεν είμαι πια μικρός: ξέρω πώς να φτιάχνω ηλεκτρονικά βιβλία, έχω περάσει από τη φάση του ενθουσιασμού αυτού του απλού προγραμματισμού. Επίσης, έχω περάσει από τη φάση του «Και γαμώ! Τώρα θα βγάλουμε βιβλίο έξω, να το δει ο κόσμος!» Όχι πως ποτέ έγραφα για να το δείξω σε κανέναν, αλλά όταν είσαι μικρός υπάρχει κι αυτός ο ενθουσιασμός. Πλέον, κυριολεκτικά, δε μ’ενδιαφέρει καθόλου ποιος θα δει τι. Το μόνο που με ενδιαφέρει είναι το μόνο ουσιώδες: τι θα γράψω και πόσο θα με κάνει να γουστάρω που το γράφω.

Υπάρχουν περιπτώσεις, λοιπόν, που πιάνω να φτιάξω ηλεκτρονικό βιβλίο και ξέρω ότι αυτό θα μου πάρει μερικές ωρίτσες (αναπόφευκτα· έτσι είναι η διαδικασία, αν θες να την κάνεις σωστά και προσεχτικά), και σκέφτομαι: Μα είσαι μαλάκας; Από τα τόσα άλλα πιο γαμάτα πράγματα που μπορείς τώρα να κάνεις, θα κάτσεις να φας ώρες για να στήσεις ένα βιβλίο σε ηλεκτρονικές μορφές; Για να τις διαβάσει κάποιος άγνωστος που δε σ’ενδιαφέρει; Και που δεν θα πληρώσει τίποτα; Τι έχεις να κερδίσεις ΕΣΥ; Είσαι μαλάκας;

Ίσως να είμαι όντως μαλάκας, ή ίσως να το έχω συνηθίσει πια – την όλη διαδικασία της δημοσίευσης του βιβλίου. Ή... εκείνο που πάντα σκέφτομαι σ’αυτές τις περιπτώσεις είναι το εξής: Ναι μεν γράφω λογοτεχνία για εμένα (όπως και κάθε συγγραφέας που αξίζει τον κόπο να τον διαβάσεις) αλλά το αποτέλεσμα δεν είναι κάτι που μπορεί να έχει νόημα μόνο για εμένα. Είναι κάτι που μπορεί να έχει νόημα και για άλλους: είναι γραμμένο και περιποιημένο έτσι που μπορεί ο καθένας να το διαβάσει και να ψυχαγωγηθεί (τουλάχιστον, ο καθένας που του αρέσει η φαντασία και δεν είναι κολληματίας του κερατά). Γιατί κάτι τέτοιο να μένει κρυφό; Ακόμα κι αν δεν μπορείς να το χρησιμοποιήσεις εμπορικά, πρέπει κάπου να βγει – απλά και μόνο επειδή έχει τη δική του αξία.

Οπότε, μαλάκας ή μη, τρώω μερικές ωρίτσες (χαμένες ίσως) και στήνω τα ηλεκτρονικά βιβλία για να τα δημοσιεύσω.

Και φυσικά, βάσει του συνόλου των δωρεών που λαμβάνω, ουσιαστικά κάνουμε κοινωνικό έργο.

Αλλά έτσι είναι στην Ελλάδα, τη χώρα των θεών, που λεφτά βγαίνουν μόνο από σουβλάκι και ενοικιαζόμενο δωμάτιο...

Μυστηριακές Οντότητες (240)

27 Sep 2025 16:52:31 GMT

Η Κυνηγός του Τώρα... στον τοίχο.

Η κατάχρηση της τρέλας

19 Sep 2025 20:45:16 GMT

Έχω διαβάσει αυτά που έχουν γίνει τελευταία με τον Γιώργο Μαζωνάκη, και θέλω εξαρχής να ξεκαθαρίσω ότι ούτε τον ξέρω τον άνθρωπο ούτε έχω να κερδίσω τίποτα από οτιδήποτε έχει σχέση με αυτόν, αλλά όσα φαίνεται να έχουν συμβεί με έχουν εκπλήξει (αν και, μάλλον, δεν θα έπρεπε) γιατί δείχνουν πόσο σιχαμερή είναι η κατάσταση με την ψυχιατρική ακόμα και σήμερα.

Ο Μαζωνάκης προφανώς δεν είναι τρελός. Είναι ένας άνθρωπος που έχει επαφή με κόσμο, κινείται μες στην κοινωνία, κάνει μια τέχνη. Ένας νορμάλ άνθρωπος. Δεν είναι δυνατόν τέτοιος άνθρωπος να θεωρηθεί ότι έχει ανάγκη από εξαναγκαστικό εγκλεισμό σε καμία λογική περίπτωση. Αν «κατά βάθος» δεν είναι με τα καλά του... ε, ποιος ξέρει αν ο οποιοσδήποτε είναι ή όχι «κατά βάθος» με τα καλά του. Ουσιαστικά, αν όλους τους σκαλίσεις αρκετά, «κατά βάθος» ψυχοπαθείς θα τους βρεις. Δεν υπάρχει κανένας που να μην έχει κάτι το «ψυχολογικό». Αλλά προφανώς δεν μπορούμε να κλειδώσουμε τους πάντες στα ψυχιατρεία.

Ωστόσο, αυτό φαίνεται να συμβαίνει επιλεκτικά. Και δείχνει το πόσο, ακόμα και σήμερα, η ψυχιατρική χρησιμοποιείται ως όπλο στην ουσία.

Και λέω «ακόμα και σήμερα» γιατί έχουμε πολλά κακά παραδείγματα από το παρελθόν. Στη Ρωσία, για παράδειγμα, ήταν συνήθης τακτική να κλείνουν στα ψυχιατρεία τους πολιτικά αντιφρονούντες. Στις ΗΠΑ είχε συμβεί επίσης κατά περίσταση, και στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα είχαμε εκείνο το απαίσιο κολαστήριο της Λέρου, το οποίο ευτυχώς έκλεισε, αλλά αναρωτιέσαι αν έχουμε μάθει τίποτα από εκείνες τις φρίκες του παρελθόντος.

Ο περισσότερος κόσμος δεν ξέρει τι εστί ψυχιατρική και δεν καταλαβαίνει. Νομίζει ότι η ψυχιατρική είναι σαν οποιαδήποτε άλλη ιατρική επιστήμη, και ότι ο ψυχίατρος είναι σαν τον γιατρό που πας επειδή σε πονά ο λαιμός σου ή επειδή έσπασες το πόδι σου ή δεν βλέπεις καλά.

Δεν είναι έτσι.

Η ψυχιατρική είναι τόσο «επιστήμη» όσο και η μαύρη μαγεία. Είναι, ίσως, ακριβώς το ίδιο με τη μαγεία. Και οι δύο αυτές «επιστήμες» ορίζουν την πραγματικότητα. Σου λένε – προσπαθούν να σε κάνουν να πιστέψεις – τι είναι πραγματικό και τι δεν είναι, παρότι το αντιλαμβάνεσαι υποκειμενικά, και παρότι τα αποτελέσματά τους μπορεί να είναι αισθητά αντικειμενικά – δηλαδή, να έχουν κάποιο αντίκτυπο στη ζωή σου ή μέσα στην κοινωνία.

Ο περισσότερος κόσμος δεν ξέρει καν τι είναι η μαγεία· νομίζει ότι είναι κάτι «σατανιστές» που σφάζουν κοκόρια, ή ότι είναι κάτι που υπάρχει μόνο στα παραμύθια και μια μάγισσα μεταμορφώνει τους άλλους σε βατράχια. Η μαγεία δεν είναι αυτά τα πράγματα. Η μαγεία είναι κάτι που παίζει με την αντίληψη της (υποκειμενικής) πραγματικότητας. Δηλαδή, κάνει ουσιαστικά ό,τι κάνει και η ψυχιατρική.

Η ψυχιατρική έχει κάποια εγχειρίδια που ορίζουν τι είναι ψυχική νόσος και τι όχι. Αυτά τα εγχειρίδια γράφονται, κυρίως, με τρόπο δογματικό, αν και υποτίθεται ότι βασίζονται σε κάποιες «γενικές παρατηρήσεις» ψυχιάτρων – δηλαδή είναι, κατά βάση, υπομεινικά πράγματα που όμως χρησιμοποιούνται σαν να ήταν αντικειμενικά και επηρεάζουν τη ζωή των ανθρώπων: πολλές φορές, δε, την καταστρέφουν.

Δεν υπάρχει ορισμός για τον σώφρονα άνθρωπο, τον μη ψυχικά ασθενή. Κανείς δεν μπορεί να σου πει πώς είναι ο σώφρων – γιατί κανείς δεν ξέρει. Ίσως να μην υπάρχει κανένας σώφρων. Πολλοί, όμως, μπορούν να σου πουν (βάσει ψυχιατρικών εγχειριδίων, κυρίως) ποιος έχει ποια «ψυχική νόσο». Και τι είναι, συνήθως, η ψυχική νόσος; Είναι απλώς κάτι που αποκλίνει από αυτό που θα λέγαμε τυπική κοινωνική συμπεριφορά, ή κάτι που αποκλίνει από την καθημερινή αντίληψη των πραγμάτων. Ορισμένες συμπεριφορές είναι περισσότερο αποκλίνουσες, ορισμένες λιγότερο. Αν το ψάξεις αρκετά, σε όλους θα βρεις κάτι το «σχιζοειδές», για παράδειγμα· όλοι έχουν κάποια «βίδα».

Ο ακούσιος εγκλεισμός βασίζεται στο ότι κάποιος ΙΣΩΣ να βλάψει τον εαυτό του ή τους άλλους επειδή κάποιος άλλος νομίζει ότι έχει μια «βίδα».

Καταλαβαίνετε πόσο εύκολα μπορεί να γίνει κατάχρηση αυτής της λογικής; Σχεδόν για τον καθένα που δεν συμπαθείς, ή που σε ενοχλεί, μπορείς να ισχυριστείς ότι είναι ψυχοπαθής, ειδικά αν είναι λιγάκι «φευγάτος» ή «ευαίσθητος». Δεν είναι καθόλου δύσκολο.

Αυτό το πράγμα είναι φασιστικό 100%. Αλλά ακόμα δεν έχουμε βάλει μυαλό ως κοινωνία.

Και οι περισσότεροι από αυτούς που σταμπάρωνονται ως «ψυχοπαθής» είναι κατά βάση άκακοι – θύματα, ουσιαστικά – που ίσως και ποτέ να μην έβλαπταν κανέναν.

Αντιθέτως, υπάρχουν πολλοί άνθρωποι οι οποίοι δεν έχουν κατηγορηθεί ως «τρελοί» αλλά έχουν, μες στα καλά καθούμενο, σκοτώσει, ή κάνει χειρότερα πράγματα. Πολλά τέτοια παραδείγματα στις ΗΠΑ, ειδικά. Από ανθρώπους που κανείς δεν θα το περίμενε.

Δεν μπορείς να φυλακίζεις τον άλλο «για το καλό του», δήθεν, ή «προληπτικά».

Αν ήταν να φυλακίζουμε τον κόσμο προληπτικά, τότε όλοι έπρεπε να ήμασταν χωμένοι σ’ένα πελώριο μπουντρούμι. Όλοι κρύβουμε μέσα μας έναν φονιά, απλώς οι συνθήκες ακόμα δεν τον έχουν βγάλει στην επιφάνεια.

Αν η ψυχιατρική είναι επιστήμη – που το αμφισβητώ ότι είναι – τότε είναι μία από εκείνες τις μαύρες επιστήμες όπως και η μαγεία, που από μόνες τους αποδεικνύουν τον εαυτό τους. Δεν λέω πως δεν υπάρχει καμία χρησιμότητα γι’αυτές· απλώς πρέπει να έχουμε τα πράγματα ξεκαθαρισμένα.

Αλλά, επίσης, πρέπει και να υπάρχουν νόμοι που να προστατεύουν τον τυχαίο άνθρωπο από τα αρπαχτικά νύχια αυτών των «επιστημών». (Αν και, βέβαια, σε τέτοιους νοητικούς χώρους, που είναι κατά βάση ζούγκλα, πρέπει ο καθένας να μάθει να προστατεύει τον εαυτό του. Όμως οι νόμοι πρέπει να υπάρχουν για αντικειμενικές καταστάσεις. Δεν μπορεί ο κάθε κακόβουλος να φυλακίζει τον κόσμο με το έτσι θέλω επειδή νομίζει ότι είναι ψυχοπαθής, ή επειδή προσπαθεί να τον βγάλει από τη μέση με πλάγιο τρόπο.)

Κι αν νομίζετε ότι αυτά που γράφω είναι «φανταστικά», αβάσιμα, ή τα έχω βγάλει από το κεφάλι μου, δεν ξέρετε τίποτα.

Ψάξτε, κατά πρώτον, να βρείτε ένα πείραμα που είχε γίνει στις ΗΠΑ – γύρω στο ’70 αν δεν κάνω λάθος (βαριέμαι τώρα να ψάξω να βρω link, αλλά δεν είναι δύσκολο να εντοπιστεί) – που κάποιοι δημοσιογράφοι είχαν παριστάνει τους τρελούς, οι ψυχίατροι τούς είχαν διαγνώσει ως τρελούς, τους είχαν βάλει σε ψυχιατρείο – και μετά δεν δέχονταν να τους βγάλουν! Κι αυτό είχε γίνει για να φανεί περίτρανα πόσο υποκειμενική και λανθασμένη είναι η «επιστήμη» της ψυχιατρικής. Δεν υπάρχει αντικειμενικό κριτήριο για να πεις ποιος είναι παράφρων και ποιος όχι.

Κατά δεύτερον, δεν είναι καθόλου τυχαίο που η ψυχιατρική έχει τραβήξει το ενδιαφέρον πολλών μάγων, και αντιστρόφως: πολλοί ψυχίατροι έχουν ασχοληθεί με τον μυστικισμό, μη μπορώντας αλλιώς να εξηγήσουν διάφορες ψυχολογικές καταστάσεις και φαινόμενα. Δείτε, για παράδειγμα, τον Carl Jung. Ο Jung ήταν μυστικιστής, αλλά και ψυχίατρος.

Επίσης, υπάρχουν άνθρωποι που έχουν αμφισβητήσει ανοιχτά την ψυχιατρική, και με πολύ καλούς λόγους. Βλέπε Thomas Szasz και το βιβλίο του The Myth of Mental Illness.

Πολλές κυβερνήσεις – όπως, ας πούμε, στη Ρωσία – έχουν χρησιμοποιήσει την ψυχιατρική ως εργαλείο για να βγάζουν από τη μέση, ή να υποτάσσουν, τους αντιφρονούντες, με τη βίαιη λογική Συμμορφώσου με τα κοινωνικά δεδομένα αλλιώς πάλι μες στο κλουβί με τις μαϊμούδες θα πας. Το οποίο, βέβαια, εννοείται πως είναι φασισμός, ξεκάθαρα. Η ψυχιατρική είναι ένα πολύ βολικό εργαλείο για τέτοιους τυράννους επειδή δεν χρειάζεται καμία αιτιολόγηση. Είναι σαν την Ιερά Εξέταση. Έχουμε ορίσει ότι το τάδε είναι «επικίνδυνη ψυχική νόσος», άρα είναι – επειδή εμείς το έχουμε ορίσει – τέλος: εμείς ορίζουμε την πραγματικότητα.

Η ψυχιατρική έχει χρησιμοποιηθεί, και χρησιμοποιείται, ως μια «επιστήμη» που ορίζει τι είναι «νορμάλ» και τι όχι, έτσι ώστε να συγκαλύπτει κάποιες καταστάσεις ή φαινόμενα, ή να αποτρέπει την έρευνά τους. Υπάρχουν «ψυχικές νόσοι» που είναι τόσο υποκειμενικές που δεν μπορείς να πεις αν κάποιος είναι όντως τρελός ή έχει όντως δίκιο. Το πιο σύνηθες παράδειγμα εδώ είναι η παράνοια: όταν κάποιος νομίζει ότι τον παρακολουθούν. Είτε όντως τον παρακολουθούν είτε όχι (και έχει κάπως αλλιώς αποκτήσει αυτή την ιδέα), η ψυχιατρική υποχρεωτικά τον βγάζει «παράφρων». Έτσι, αν, ας πούμε, όντως οι μυστικές υπηρεσίες τον παρακολουθούν, δεν έχει κανένα όπλο εναντίον τους· γιατί, αν πει το οτιδήποτε, κατευθείαν θα κατηγορηθεί ως παρανοϊκός σχιζοειδής. Το ίδιο ισχύει και για ανθρώπους που έχουν παρατηρήσει διάφορα ασυνήθιστα φαινόμενα, που δεν μπορεί ποτέ να γίνει σοβαρή έρευνα πάνω σ’αυτά γιατί αμέσως πηγαίνουν στη σφαίρα των «τρελών» της ψυχιατρικής. Αλλά αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι τρελοί· απλώς έχουν προσέξει κάτι. Όπως είχε πει ο William S. Burroughs, παρανοϊκός είναι απλώς αυτός που έχει αρχίσει να καταλαβαίνει τι συμβαίνει. Η ψυχιατρική είναι εκεί ως «μαντρότοιχος» για να μην πηγαίνεις προς την «απαγορευμένη ζώνη»· κι αν πας εκεί – σε καίει. Όπως η πάλαι ποτέ Ιερά Εξέταση.

Δεν είναι τυχαίο που οι μυστικές υπηρεσίες, αλλά και διάφορα λαμόγια και μυστικιστές, αγαπάνε την ψυχιατρική. Τους κάνει «αόρατους», τους κάνει να μην υπάρχουν. Γιατί, αν τους δεις – είσαι κατευθείαν τρελός. Εξ ορισμού. Αυτή είναι η «πραγματικότητα» (της ψυχιατρικής).

Αυτά είναι γνωστά από παλιά· δεν γράφω εδώ τίποτα το καινούργιο. Ειδικώς τις δεκαετίες ’60, ’70 είχαν οργιάσει τα έκτροπα με την ψυχιατρική, όπως και αυτά με τις ψυχοτρόπες ουσίες – τα οποία είναι αλληλένδετα, όπως και ο μυστικισμός με όλ’ αυτά.

Η ψυχιατρική βία είχε φτάσει σε τέτοια άκρα και τέτοιους παραλογισμούς που, τελικά, μπήκε κάποιο φρένο. Αν και, δυστυχώς, συνέχισε να υφίσταται ως «επιστήμη» (για να τουμπάρονται όσοι δεν ξέρουν τίποτα).

Αλλά σήμερα βλέπουμε γελοία φαινόμενα όπως αυτό με τον Μαζωνάκη. Επειδή τρεις θείτσες είπαν ότι είναι τρελός, τον έχωσαν δια της βίας στο ψυχιατρείο! Ε, αυτό είναι αποτρόπαιο. Είναι σαν να είπαν στον παπά της Ενορίας ότι είδαν «τον Διάβολο μέσα ντου»· και ο παπάς της Ενορίας ήρθε να τον κοπανήσει στο κεφάλι μ’ένα σταυρό.

Παράδειγμα για να αντιληφτούν όσοι δεν αντιλαμβάνονται πόσο «περίεργη» είναι η ανθρώπινη αντίληψη.

Έχω έναν συγγενή – πολύ κοντινό συγγενή – που είχε πάθει αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Έκτοτε δεν μπορεί να μετακινηθεί. Επίσης, έχει αυτό που εμείς, οι «νορμάλ», θα λέγαμε παραισθήσεις (και ίσως όντως να είναι τέτοιες· ποιος ξέρει;). Βλέπει ανθρώπους που δεν υπάρχουν μες στο δωμάτιο· νομίζει ότι τον επισκέπτονται πρόσωπα που δεν τον έχουν επισκεφτεί ποτέ.

Κατά τα άλλα, έχει σώας τας φρένας (όχι, δεν κάνω πλάκα). Μπορείς να συνεννοηθείς κανονικά μαζί του· ξέρει τι του γίνεται. Ένα κι ένα κάνει δύο, και τα σχετικά.

Ωστόσο, αν του πεις ότι είναι παραίσθηση ο τάδε που νομίζει πως βρίσκεται πλάι του, δεν σε πιστεύει. Και του λες: «Δείξε μου πού είναι.» Και σου λέει: «Να εκεί· δεν τον βλέπεις;» Και δεν τον βλέπεις. Και μετά συνειδητοποιεί κι αυτός ότι δεν τον βλέπει. Αλλά δεν είναι σίγουρος ότι πριν δεν ήταν εκεί. Δεν μπορεί να σε πιστέψει ότι ήταν πραγματικά παραίσθηση.

Αυτός ο άνθρωπος ξέρουμε ότι είχε κάποια εγκεφαλική αιμορραγία που... άλλαξε την αντίληψή του κάπως.

Είναι τρελός;

Αν μπορούσε να μετακινηθεί θα έπρεπε να τον κλείσουν σε ένα κλουβί και να τον ποτίζουν δηλητήρια;

Θα ήταν «επικίνδυνος για την κοινωνία»; (Πραγματικά το αμφιβάλλω. Ή μάλλον – είμαι σίγουρος πως όχι.)

Και όμως αυτά είναι τα συμπτώματα της οξείας σχιζοφρένειας (σύμφωνα με τα εγχειρίδια της ψυχιατρικής): οπτικοακουστικές παραισθήσεις και τα λοιπά. Κόσμος έχει φυλακιστεί για αυτά, και εξαναγκαστικά τον έχουν ποτίσει με διάφορα φάρμακα που αμφίβολο είναι ότι κάνουν καλό – το μόνο που κάνουν είναι να σε μαστουρώνουν: τελείως.

Η μόνη διαφορά θα ήταν ότι αυτός δεν έχει υποστεί αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο (κατά τα φαινόμενα). Κατά τα άλλα, μάλλον δεν θα έκανε σε κανέναν κακό ποτέ του.

Αντιθέτως, κάποιας μαλάκας μπορεί ξαφνικά να σκοτώσει τη γυναίκα του επειδή νόμιζε ότι πηδιέται με τον φίλο του. Αλλά αυτός δεν είναι ψυχοπαθής...

Και το μεγάλο ερώτημα είναι: πώς έχεις εσύ το θράσος να πεις ότι ο άλλος επειδή αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα κάπως αλλιώς είναι «κακός» και πρέπει να τον κλειδώσεις κάπου και να τον βασανίζεις; (Γιατί, φυσικά, ποτέ κανένας σχιζοφρενής δεν έχει θεραπευτεί. Αυτό είναι γνωστό. Απλώς τους μαστουρώνουν με φάρμακα. Δεν υπάρχει θεραπεία για τη διαφορετική αντίληψη της πραγματικότητας.) Με ποιο δικαίωμα; Ποιος σου είπε ότι εσύ αυτά που βλέπεις δεν είναι παραισθήσεις; Επειδή και οι άλλοι τα βλέπουν; Μπορεί απλά να έχετε όλοι μαζί τις ίδιες παραισθήσεις ή αυταπάτες. Και πού ξέρεις ότι αντιλαμβάνεσαι όλη την πραγματικότητα; Το πιθανότερο – το βέβαιο – είναι ότι αντιλαμβάνεσαι μόνο ένα μικρό τμήμα της.

Μυστηριακές Οντότητες (239)

21 Aug 2025 16:24:52 GMT

Άντε, πάμε κάνα κάμπινγκ στο Αρκουδομέρι τώρα που ο κόσμος έφυγε;

Ιντερνετικός φασισμός η συνέχεια

16 Aug 2025 15:40:22 GMT

Αυτή η ανάρτηση είναι συνέχεια της προηγούμενης και της προπροηγούμενης, αν και δεν είναι ανάγκη να τις έχετε διαβάσει.

Εδώ θέλω απλώς να αναρωτηθώ τι στο διάολο τούς έχει πιάσει τελευταία και κυνηγάνε έτσι την «πειρατεία» (φαινόμενο παγκόσμιο, όχι μόνο τοπικό· αν και εδώ, ως συνήθως, έχουμε τα χάλια μας εις την δεκάτη). Δεν βάζω τυχαία εισαγωγικά, ποτέ, και ούτε τώρα είναι τυχαία εκεί. Ο όρος πειρατεία για τη δωρεάν διαμοίραση ηλεκτρονικών αρχείων μού φαίνεται υπερβολικός.

Το διαδίκτυο είναι κάτι το υπέροχο. Το λατρεύω. Αν δεν ήταν το διαδίκτυο, ειλικρινά πιστεύω ότι θα ήμουν άλλος άνθρωπος και, πολύ πιθανόν, άλλος συγγραφέας. Οι προσβάσεις που σου δίνει το διαδίκτυο είναι ανεξάντλητες. Έρχεσαι σε επαφή με άπειρα πράγματα που αλλιώς δεν θα είχες την ευκαιρία να έρθεις. Το αγαπώ.

Αλλά βλέπω ότι κάποιοι προσπαθούν συστηματικά να το γαμήσουν – να το εκφυλίσουν, να το καταστρέψουν.

Αυτό ως πρόλογος, για να το έχουμε ξεκαθαρισμένο.

Τώρα, σχετικά με τους «πειρατές»...

Όπως το βλέπω εγώ, υπάρχουν δύο ειδών πειρατές στο διαδίκτυο.

Το ένα είδος είναι αυτό που εγώ θα έλεγα λαμόγια. Είναι εκείνοι που προσπαθούν να εκμεταλλευτούν το υλικό για να βγάλουν λεφτά. Μαζεύουν χιλιάδες ταινίες, τραγούδια, και τα λοιπά και ή σου ζητάνε ευθέως να πληρώσεις για να τα κατεβάσεις ή προσπαθούν να βγάλουν έμμεσα κέρδος από διαφημιστικά μηνύματα-απάτες στις ιστοσελίδες τους. Αυτοί είναι όντως κατακριτέοι και απαράδεκτοι, γιατί αυτό που κάνουν μοιάζει πραγματικά με κλεψιά, και δεν έχει καμιά σχέση με την ανοιχτή δωρεάν λογική του διαδικτύου.

Το άλλο είδος είναι οι πειρατές που απλά διακινούν δωρεάν διάφορα πράγματα χωρίς κανένα ιδιαίτερο προσωπικό όφελος· άντε, το πολύ, να έχουν κανένα διαφημιστικό μήνυμα στη σελίδα τους. Αυτοί ακολουθούν την ανοιχτή δωρεάν λογική του διαδικτύου. Και αυτό που κάνουν εμένα, τουλάχιστον, δεν μου μοιάζει με κλεψιά.

Το ερώτημα τώρα είναι, ποιο είναι το πρόβλημα των εταιριών και των κατόχων copyright;

Το πρόβλημα υποτίθεται πως είναι ότι χάνουν λεφτά.

Το πρόβλημά τους δεν είναι ηθικό – ότι, πχ, κάποιος χρησιμοποιεί ή αλλοιώνει πνευματική ιδιοκτησία χωρίς να ρωτήσει τον ιδιοκτήτη (γιατί, ούτως ή άλλως, αλλοίωση δεν γίνεται· θα ήταν ηλίθιο αν γινόταν). Αυτό δεν τους ενδιαφέρει καθόλου. Το πρόβλημά τους είναι καθαρά οικονομικό. Ή έτσι λένε.

Παλιότερα – πριν από καμιά εικοσαετία, αν δεν κάνω λάθος – πολλοί συγγραφείς και εκδότες έδιναν μόνοι τους δωρεάν ηλεκτρονικά βιβλία. Πολλοί μουσικοί έδιναν επίσης δωρεάν τη μουσική τους μέσω διαδικτύου. Κανένας δεν έλεγε ότι χάνει λεφτά· έλεγαν ότι έτσι εξαπλώνεται η δουλειά τους: είναι διαφήμιση.

Όταν το διαδίκτυο έφτασε ένα critical mass, που λένε, και άρχισε να θεωρείται «αγορά» επισήμως, όλα άλλαξαν. Ξαφνικά, έχαναν λεφτά από το διαδίκτυο· και από εκεί έπρεπε τώρα όλα να πωλούνται...

Αναρωτιέμαι πώς δεν έχουν σκεφτεί το εξής: Οι μειώσεις στις πωλήσεις, τα τελευταία χρόνια, ίσως να μην οφείλονται στο διαδίκτυο αλλά στο γεγονός ότι η οικονομία γενικά, παγκοσμίως, πάει χειρότερα. Ο καταναλωτής δεν δίνει πλέον τόσο εύκολα τα λεφτά του για προϊόντα που δεν είναι απαραίτητα. Ίσως να φταίει και το διαδίκτυο, αλλά λίγο μόνο· δεν είναι ο βασικός παράγοντας.

Σκεφτείτε: Αν κάποιος δεν βρει κάτι δωρεάν στο διαδίκτυο – μια ταινία, ένα τραγούδι, οτιδήποτε – θα πάει υποχρεωτικά να το πληρώσει; Όχι. Το πιθανότερο είναι ότι θα το αγνοήσει και θα πάει να βρει κάτι παραπλήσιο.

Το βλέπω από τον εαυτό μου όταν ψάχνω συγκροτήματα στο Bandcamp. Αν το συγκρότημα δεν σε αφήνει να ακούσεις τα τραγούδια του άμεσα αλλά μόνο ένα, δυο και τα άλλα είναι κλειδωμένα εκτός αν πληρώσεις, τι κάνω; Το αγνοώ και πάω αλλού. Σιγά μην κάτσω να ασχοληθώ με ανθρώπους που δεν θέλουν να παρουσιάσουν τη δουλειά τους. Θα πάω και θα βρω κάτι άλλο, ή θα ακούσω κάτι από τα πολλά που ήδη έχω. Δεν με ενδιαφέρει.

Επομένως, αυτός που δεν βγάζει το υλικό του δωρεάν δεν σημαίνει ότι κερδίζει λεφτά. Σημαίνει ότι απλώς λιγότεροι θα έρθουν σε επαφή με το υλικό του.

Κάποτε είχα διαβάσει μια συγγραφέα να διαμαρτύρεται για τους «πειρατές». Έλεγε ότι αν τόσες φορές που έχουν κατεβεί τα βιβλία της δωρεάν πήγαιναν και τα αγόραζαν.... Αλλά δεν σκέφτεται ότι ΔΕΝ θα πήγαιναν να τα αγοράσουν· απλώς τα κατεβάζουν επειδή είναι δωρεάν. Δεν χάνει λεφτά. Ή, αν χάνει, χάνει πολύ λίγα.

Αυτοί που κυνηγάνε «πειρατές» δεν έχουν πάντα σωστή αντίληψη των πραγμάτων· είμαι βέβαιος.

Το θέμα με το διαδίκτυο, και την ψηφιακή τεχνολογία γενικά, είναι ότι ήταν μια επανάσταση, ειδικά στην τέχνη. Σου δίνει τη δυνατότητα και να φτιάξεις εύκολα το οτιδήποτε και να το μοιραστείς εύκολα.

Παλιότερα, αυτό δεν ίσχυε.

Σκέψου μόνο πώς ήταν παλιά τα τραγούδια. Έπρεπε να βρίσκονται μέσα σε CD ή σε κασέτες, ή σε δίσκους βινυλίου. Αυτά τα αντικείμενα έχουν κόστος (πέρα από τα λεφτά που μπορεί να θέλει να βγάλει ο μουσικός ή ο παραγωγός), δεν είναι δωρεάν. Είναι θέμα υλικών. Υποχρεωτικά έπρεπε να πληρώσεις για να τα πάρεις· δεν γινόταν αλλιώς.

Σήμερα, γίνεται αλλιώς.

Σήμερα, αν θέλω να σου δώσω ένα τραγούδι, απλά σ’το στέλνω μέσω διαδικτύου και τέλος· το έχεις. Δεν χρειάζεται να σ’το γράψω σε κασέτα.

Το ίδιο ισχύει και για τα βιβλία – και ακόμα περισσότερο, ίσως.

Δες, για παράδειγμα, πόσα βιβλία κυκλοφορώ εγώ δωρεάν μέσω διαδικτύου. Θα μπορούσα να τα κυκλοφορώ σε χαρτί; Δεν θα με συνέφερε. Ακόμα και πριν από τριάντα χρόνια, που η αγορά του βιβλίου ήταν σε καλύτερη κατάσταση στην Ελλάδα, πάλι δεν νομίζω ότι θα με συνέφερε. Το αποτέλεσμα θα ήταν να μην έχει ο αναγνώστης ποτέ πρόσβαση σε περισσότερο από – πόσα; – ίσως τρία, τέσσερα βιβλία που κατάφερνα να εκδώσω. Γιατί, έτσι όπως είναι η αγορά, απλώς λεφτά χάνεις αν θες να βγάζεις χάρτινα βιβλία.

Με το διαδίκτυο, όμως, βγάζεις όσα θέλεις. Το κόστος είναι πολύ μικρό: σχεδόν αμελητέο. Και ποιος βγαίνει τώρα κερδισμένος; Ο αναγνώστης. Εγώ δεν κερδίζω τίποτα, και οι δωρεές που μου γίνονται είναι ελάχιστες. Ο αναγνώστης όμως έχει τη δυνατότητα να διαβάσει βιβλία που, χωρίς το διαδίκτυο, δεν θα μπορούσε.

Αν άλλαζα γνώμη και έδινα τα ηλεκτρονικά βιβλία μου επί πληρωμή, θα με συνέφερε; Έτσι όπως είναι η ελληνική αγορά του βιβλίου, όχι. Γιατί αυτός που το κατεβάζει δωρεάν δεν σημαίνει ότι θα το αγόραζε κιόλας. Άντε να έβγαζα 200 € σ’ένα χρόνο· αμελητέο ποσό. Πιο καλά να τα δίνεις δωρεάν. Αν είχα κάποια ένδειξη ότι θα έβγαζα, πχ, 10.000 ή 20.000 €, τότε θα άλλαζε το πράγμα. Αλλά δεν έχω καμιά τέτοια ένδειξη. Κι αν μπορούσα να βγάζω τόσα λεφτά από ηλεκτρονικά βιβλία, τότε σίγουρα θα λάμβανα και πολύ περισσότερες δωρεές απ’ο,τι λαμβάνω τώρα...

Το θέμα είναι πως το διαδίκτυο, σε κάθε περίπτωση, εξυπηρετεί τον αναγνώστη μου, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να έρθει δωρεάν σε επαφή με υλικό που αλλιώς δεν θα μπορούσε να βρει. Όσο για εμένα... εγώ πια το έχω κάνει λειτούργημα, κοινωνικό έργο.

Είμαι πειρατής;

Σας γαργαλάω τώρα... Πειρατής του εαυτού μου;

Σκεφτείτε λίγο αυτά που είπα παραπάνω: Το διαδίκτυο... σπάει τους συμβατικούς υλικούς περιορισμούς... ανοίγει ορίζοντες...

Καταλαβαίνετε τώρα ποιο είναι το πρόβλημα που έχουν κάποιοι;

Το πρόβλημά τους (αν και ίσως πολλοί απ'αυτούς να μην το αντιλαμβάνονται πλήρως) δεν είναι οικονομικό. Είναι θέμα κουλτούρας. Είναι θέμα τού ποιος ελέγχει την κουλτούρα. Ποιος ελέγχει τα κανάλια μέσα από τα οποία μας σερβίρουν τα έργα τέχνης – ταινίες, τραγούδια, βιβλία, κτλ.

Η αγορά είναι ένας ελεγκτικός μηχανισμός. Αν εγώ, πχ, πουλούσα τα βιβλία μου τώρα, τι θα κέρδιζα; Αρχίδια, με το συμπάθιο. 200 € τον χρόνο – και αν. Απλώς τα βιβλία μου θα ήταν σε πιο περιορισμένη κυκλοφορία απ’ό,τι είναι τώρα. Ο οικονομικός μηχανισμός θα μου έκλεινε τον δρόμο της διακίνησης, δεν θα μου τον άνοιγε.

Και αυτό ισχύει γενικά.

Γι’αυτό βλέπεις να σερβίρεται συνέχεια αυτή η επαναλαμβανόμενη κουλτούρα της βαρεμάρας. Είναι συγκεκριμένες ομάδες που ελέγχουν τα κανάλια της διακίνησης, και θέλουν να συνεχίσουν να τα ελέγχουν.

Δεν μπορεί ο καθένας να πάρει τον έλεγχο αυτών των καναλιών. Δεν είναι καν θέμα οικονομικό· είναι, πολύ περισσότερο, θέμα προσβάσεων. Είναι θέμα του ποιος σε υποστηρίζει, ή σε ποια οικογένεια γεννήθηκες, ή πού σπούδασες και με ποιους έμπλεξες. Αν εγώ δώσω 50.000 € για να προωθήσω ένα βιβλίο, νομίζεις ότι θα προωθηθεί όπως ένα βιβλίο που το προωθεί κάποιος ο οποίος έχει τις απαραίτητες προσβάσεις; Φυσικά και όχι. Απλώς θα χάσω και τα λεφτά μου.

Αυτοί, λοιπόν, που κουμαντάρουν τον ελεγκτικό μηχανισμό μέσα στις κοινωνίες, και μας σερβίρουν την κουλτούρα που «πρέπει» να έχουμε, ξέρουν ότι η αγορά είναι ακόμα ένας έλεγχος. Αν το διαδίκτυο γίνει μόνο αγορά, αν η ελεύθερη διακίνηση πέσει, τότε θα είσαι ολοένα και πιο υποχρεωμένος να έρχεσαι σε επαφή με την «επίσημη» κουλτούρα.

Αυτό πιστεύω πως είναι και το βασικό πρόβλημα εδώ. Γι’αυτό γίνεται όλο το κυνήγι της «πειρατείας». Γιατί κάποιοι θέλουν μόνο εκείνοι να σερβίρουν την κουλτούρα που τρώμε, και κανένας άλλος.

Αν τους ενδιαφέρει το διαδίκτυο, γιατί τότε δεν μιλάνε και για τα διαφημιστικά που το έχουν κατακλείσει; Είναι σωστό να μπαίνεις σε sites και να γεμίζει η οθόνη με διαφημιστικά; Εγώ χρησιμοποιώ ad blocker στον Η/Υ μου, και δεν τα βλέπω. Αν μπω όμως με το κινητό μου για να πάρω κάποια γρήγορη πληροφορία από ένα site, παθαίνω σοκ από τα διαφημιστικά που γεμίζουν την οθόνη. Δεν μπορώ να δω αυτό που θέλω! Βλέπω ανοησίες. Από πάνω να πουλάνε σουτιέν, από κάτω να πουλάνε βίλα, από δεξιά να σου δείχνουν τσόντες... Ε, και πού είναι το website, βρε παιδιά; Α, ναι, παρεμπιπτόντως, είναι κι αυτό εκεί, κάπου από πίσω...

Αυτό είναι χάλι.

Οι διαφημιστικές εταιρείες έχουν οργιάσει μες στο διαδίκτυο. Έχουν βγει από τα όρια.

Είναι νόμιμο;

Κατά τη γνώμη μου, δεν θα έπρεπε να είναι νόμιμο. Θα έπρεπε να υπάρχει ένα όριο στα διαφημιστικά μηνύματα. Σε τελική ανάλυση, μπορεί να είναι και επικίνδυνα ή απάτες. Αλλά, όπως και να το κάνεις, είναι σαν να προσπαθούν να σε ξεγελάσουν ώστε να τα κλικάρεις.

Αυτή η απάτη είναι εντάξει, έτσι;

Αλλά το να μοιραστεί ο άλλος δωρεάν μια ταινία είναι κακό;

Και να σας θυμίσω και κάτι ακόμα: Αν αγοράσεις ταινίες, βιβλία, δίσκους, και τα λοιπά από παλαιοπωλείο, ούτε γι’αυτά παίρνει λεφτά ο παραγωγός/εκδότης ή ο δημιουργός/συγγραφέας. Μόνο ο παλαιοπώλης παίρνει (λίγα) λεφτά. Και όμως είναι νόμιμο. Ο άλλος πουλάει κάτι που έχει ήδη πουληθεί – αλλά είναι νόμιμο.

Το ίδιο συμβαίνει και στο διαδίκτυο, απλώς είναι δωρεάν. Γιατί να είναι παράνομο;

Κάποιος μάς δουλεύει;